1-вариант, биология (стр. 6 )

БИОЛОГИЯ

1. Лейкопластардың қызметі: A) Көбеюге қатысу. B) Фотосинтезге қатысу. C) Қор затын жинауға қатысу. D) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру. E) Өсімдікке жасыл түс беру.

2. Фотосинтездеуші ±лпада болады: A) Лейкопласт және хромопласттар B) Лептесіктер C) Хромопласттар D) Хлоропласттар E) Лейкопласттар

3. Картопты көбейту жолы: A) Мұртшалармен. B) Түйнектерімен. C) Спораларымен. D) Тамырсабағымен. E) Пиязшығымен.

4. Қызанның тұқымдасы: A) Бұршақ тұқымдас. B) Күрделігүлділер. C) Лалагүл тұқымдасы. D) Астық тұқымдас. E) Алқа тұқымдас.

5. Ішек-қарын ауруларыныњ алдын алу шаралары – A) Ішімдік ішпеу. B) Жемістер мен кµкµністерді тањдап жеу. C) Спортпен айналысу. D) Темекі шекпеу. E) Барлық гигиеналық шараларды сақтау.

6. Тамақ өнеркәсібінде пайдаланатын бактериялар: A) Сүтқышқыл бактериялары. B) Шіріту бактериялары. C) Топырақ бактериялары. D) Түйнек бактериялары. E) Ауру туғызытан бактериялар.

7. Өрмекші тәрізділерге жататындар: A) дафния B) ақ планария C) кенелер D) айқұлақ E) аскарида

8. Төменгі қысымды қан жүретін тамыр: A) Салатамыр. B) Өкпе көктамыры. C) Қолқа. D) Қылтамыр. E) Көктамыр.

9. Сүтқоректілердің зәр шығару мүшесі: A) Бүйрек B) Кеңірдек C) Өңеш D) Қарын E) Өкпе

10. Жасушадағы бейорганикалық зат: A) Көмірсу. B) Су. C) Нуклеин қышқылдары. D) Май. E) Ақуыз (нәруыз).

11. Зиготадағы хромосома жиынтығы: A) Гаплоидты. B) Пентаплоидты. C) Тетраплоидты. D) Диплоидты. E) Триплоидты.

12. Өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың тұқымдарын жасау, жақсарту, ұсақ ағзалардың штаммаларын алу әдістерін зерттейтін ғылым: A) Экология. B) Селекция. C) Эмбриология. D) Цитология. E) Генетика.

13. Агроценоздарға жататындар - A) Бақша. B) Дала. C) Өзендер. D) Тундра. E) Орман.

14. Жердің қатты қабығы- A) Ноосфера. B) Гидросфера. C) Биосфера. D) Атмосфера. E) Литосфера.

15. Ерекше жарық сүйгіш мәдени өсімдік: A) Қарабидай. B) Асбұршақ. C) Қызанақ. D) Арпа. E) Пияз.

16. Биіктігі 50 метрге жететін балдыр: A) Улотрикс. B) Хлорелла. C) Қызыл балдыр. D) Хламидомонада. E) Ламинария.

17. Шоғырлы маржандар- A) гидралар. B) медузалар. C) қызыл маржандар. D) тамырауыздар. E) актиниялар.

18. Кірпікшелі құрттардың қоректенуі: A) Вирустар. B) Судағы ұсақ жәндіктер. C) Бактериялар. D) Балдырлар. E) Су өсімдіктері.

19. Құстың қауырсыны дегеніміз: A) Терінің үстіңгі қабатындағы теріден пайда болған түзіліс. B) Теріге қадалған ұшы. C) Ортасында мүйізденген кеуекті өзегі бар түтік. D) Жіңішке мұртшалар жиынтығы. E) Сояудың екі жағындағы тармақ.

20. Жасунық табиғаты жағынан жатады: A) Ақуызға (нәруызға). B) ДНҚ-ға. C) Көмірсуға. D) Минералды тұздарға. E) Майға.

21. Тыныс алу мүшесінің ауруына жатпайтыны: A) плеврит B) трахеит C) цистит D) фарингит E) тұмау

22. Балаларда мешел ауруының дамуы мына витаминнің (дәруменнің) жетіспеуінен болады- A) С. B) В12. C) А. D) В1. E) Д.

23. Ақуыз және рибонуклеин қышқылы бар органоидтар: A) Ядро. B) Рибосомалар. C) Гольджи жиынтығы. D) Жасуша орталығы. E) Митохондриялар.

24. Агроценоздың табиғи биоценоздан айырмашылығы: A) Тұтынушылар жоқ. B) Қоректену тізбегі қысқа. C) Өндірушілер жоқ. D) Зат айналымы тұйық . E) Қоректену тізбегі ұзын.

25. Аш ішекте және өт жолында тіршілік ететін паразит қарапайым жәндік: A) лямблия B) трипоносома C) безгек паразиті D) құртамыш E) қантышқақ амебасы

26. Үлкен ми сыңарларының қимыл-қозғалысын реттейтін орталығы: A) ортаңғы мида B) шүйдеде C) маңдай бөлімінде D) самайда E) төбе бөлімінде

27. Жас адамның сүйегінің өсуін реттейтін: A) гипофиз B) жыныс безі C) қалқанша безі D) бүйрек үсті безі E) ұйқы безі

28. Жүріп бара жатқан көлікте оқудың көзге зиянды әсері- A) Колба тәрізді клеткаларды тітіркендіреді. B) Торлы қабықты тітіркендіреді. C) Көз қарашығын үлкейтеді. D) Көз бұршағын өзгертеді. E) Көз рецепторын тітіркендіреді.

29. Аналогиялық мүшелерге жататындар: A) Егеуқұйрық пен бақаның алдыңғы қолдары. B) Көртышқан мен бақаның алдыңғы қолдары. C) Құс қанаты мен иттің табаны. D) Құс қанаты мен көбелектің қанаты. E) Бұршақтың мұртшасы мен кактустың тікенегі.

30. Мәдени өсімдіктермен арамшөптер арасындағы қатынас: A) Жыртқыштық. B) Паразиттік. C) Түрішілік күрес. D) Түраралық күрес. E) Селбесу (симбиоз).

22-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жидек жеміс: A) Т±шалада, алмада, асб±ршақта. B) Қызанда, жањѓақта, т±шалада, бидайда. C) Қарақатта, ж‰зімде, шиеде, алхорыда. D) Қарақатта, ж‰зімде, т±шалада, қызанда. E) Ж‰зімде, алмада, шиеде, қызанда

2. Жіп тәрізді тамырлар µседі ... тамырдан. A) кіндік B) жанама C) негізгі D) қосалқы E) шашақ

3. Күн жылынғанда егілетін тұқым: A) Сәбіз. B) Қауын. C) Бидай. D) Сұлы. E) Арпа.

4. Астық тұқымдас өсімдік: A) Лалагүл. B) Мақта. C) Асбұршақ. D) Күнбағыс. E) Бидай.

5. Шала піскен еттен, жұғады: A) Үшкірқұрт. B) Жауын құрты. C) Сиыр цепені. D) Қылқұрт. E) Ішексорғы.

6. Хламидомонада жасушасының сыртын қаптайтын: A) Хроматофор. B) Талшықтар. C) Қабықша. D) Көзше. E) Кірпікшелер.

7. Қозықұйрықтың боз арамқұлақтан ерекшелігі: A) Негізінен топ-топ болып өседі. B) Қалпақшасының асты ақшыл-жасыл түсті. C) Түбіртегі жіңішке, ұзын, түбіртегінде сақинасы бар. D) Қалпақшасының асты қызғылт түсті, түбіртегінде сақинасы болмайды. E) Жемісті денесі жер бетіне күзде дамиды.

8. Жұмыртқа салушы сүтқоректілердің мекені: A) Азия B) Америка C) Африка D) Европа E) Австралия

9. Қанда глюкозаның үнемі болуын реттейтін без A) Бүйрек үсті безі B) Бауыр C) Гипофиз D) Ұйқы безі E) Қалқанша без

10. Адамдағы кеуде сүйегіндегі қабырғалар саны: A) 9 жұп B) 10 жұп C) 11 жұп D) 12 жұп E) 13 жұп

11. Жүректің бұлшықетті қабаты : A) Қарынша. B) Эндокард. C) Миокард. D) Эпикард. E) Құлақша .

12. Көздің бұзылуы ағзада мына дәруменнің (витаминнің) жетіспеуінен A) А. B) Д. C) С. D) В1. E) В2.

13. Дайын органикалық заттармен қоректенетін ағзалар: A) Автотрофтар. B) Эукариоттар. C) Прокариоттар. D) Анаэробтар. E) Гетеротрофтар.

14. Өсімдіктің азот жинақтаушы-түйнек бактериялары орналасқан орны: A) Тұқымда. B) Жапырақта. C) Жемісте. D) Сабақта. E) Тамырда.

15. Жүйке арқылы тірі ағзалардың тітіркендіргіштерге жауап беруі: A) Қозу. B) Өткізу. C) Сезу. D) Рефлекс. E) Қозғалмау.

16. Сүліктің сорғыштарының орналасқан жері: A) Денесінің екі ұшында. B) Аузында. C) Өңешінде. D) Жұтқыншағында. E) Құйрығында.

17. Шаянтәрізділердің маңызына жатпайтыны: A) Су жануарларының қорегі. B) Суды ластанудан сақтауы. C) Құстардың жемі болуы. D) Судың температурасын реттеуі. E) Тағам ретінде қолданылуы.

18. Тамаққа тәбеті шаппай, тершіл болу ауруының белгісі: A) туберкулез B) гайморит C) бронхит D) силикоз E) фарингит

19. Ақуызға (нәруызға) жатпайтын күрделі зат: A) өт B) глюкоза C) гормон D) фермент E) токсин

20. Бүйректің орналасуы. A) Бел омыртқаның екі жағы. B) Арқа омыртқаның екі жағы. C) Құймышақ омыртқаның үстінде. D) Бауырдың қасында. E) Кеуде қуысында

21. Диплоидты жиынтығы бар хромосома зиготада... қалыптасады. A) кроссинговерде B) мейозда C) конъюгациялануда D) митозда E) ұрықтануда

22. Эволюциядағы ең негізгі қозғаушы күштер: A) Оқшаулану. B) Табиғи сұрыпталу. C) Популяциядағы толқындар. D) Тұқымқуалау және өзгерткіш. E) Тіршілік үшін күрес.

23. Ағзаға әсер ететін қоршаған орта жағдайы: A) Абиотикалық. B) Биотикалық. C) Экологиялық. D) Шектеуші. E) Антропогендік.

24. Қоректік тізбектің бірінші буындағылары: A) Шөп қоректі жануарлар. B) Өсімдіктер. C) Саңырауқұлақтар. D) Жыртқыштар. E) Шіріту бактериялары.

25. Негізгі сабағы жуан және орама жапырақтары бар гүлшоғыры : A) Масақ B) Собық C) Шатыр D) Қалқанша E) Шашақ

26. Теңіз бауыраяқты ұлулардың желбезектері- A) Етті аяғында. B) Қармалауышының түбінде. C) Мантия (шапанша) қуысында. D) Басында. E) Тұлғасында.

27. Жүйкелермен жүйкетүйіндерінен құралатын жүйке жүйе бөлімі: A) Шеткі. B) Парасимпатикалық. C) Өсімді. D) Симпатикалық. E) Орталық.

28. ДНҚ молекуласының құрамына кіретін A) 6 типті неуклеотид B) 3 типті неуклеотид C) 2 типті неуклеотид D) 5 типті неуклеотид E) 4 типті неуклеотид

29. Түрдің генотипі ааВВ ағзада пайда болатын гаметалары: A) аВ B) аа, ВВ C) Авв D) АА, ав E) АА, вв

30. Жануарлардың құрлыққа шығу дәуірі: A) Кайназой. B) Протерозой. C) Палеозой. D) Архей. E) Мезозой.

23-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Сүйекті құрғақ жемісті өсімдік: A) Қызан. B) Көкнәр. C) Грек жаңғағы. D) Бидай. E) Тұшала.

2. Сабақ қалемшесінен көбейетін өсімдік: A) Қойбүлдірген. B) Ақжелкен. C) Пеларгония. D) Бидайық. E) Итмұрын.

3. Т±қымныњ қоректiк заттар жинайтын жасушалары- A) Т±қымбастама. B) Т‰йiн. C) Б‰ршiк. D) Эндосперм. E) ¤зек.

4. Түйнек бактериясының маңызы: A) Кальций тұздарын жинау. B) Май жинау. C) Фотосинтезге қатысу. D) Тынысалу. E) Ауадағы бос азотты сіңіру.

5. Қорытылған ас сіңірледі: A) Ұлтабарда. B) Аш ішекте. C) Ауызда. D) Бауырда. E) Қарында.

6. Өлген ағзаларды қарашірікке айналдыратын бактериялар: A) топырақ B) көк жасыл C) ашыту D) сүт E) шіріту

7. Жорғалаушылардың тыныс алу мүшесі: A) желбезек B) тері C) өкпе қапшықтары D) өкпе E) өкпе және тері

8. Денсаулық сақтау шарттары және аурудың алдын алу шаралары туралы ғылым: A) Гигиена. B) Физиология. C) Тәнтану. D) Экология. E) Медицина.

9. Бас ми бағанының құрамына кірмейтін: A) үлкен ми сыңарлары B) аралық ми C) сопақша ми D) ортаңғы ми E) ми көпіршесі

10. Қан бұл... ұлпа. A) көлденең жолақты B) дәнекер C) бұлшық ет D) эпителий E) нерв

11. Асқынғанда жөтеліп қан түкіретін жұқпалы ауру: A) туберкулез B) ларингит C) гайморит D) трахеит E) силикоз

12. Қысы-жазы адамның дене температурасы: A) 35º B) 38º C) 39º D) 36,6º E) 38,5º

13. Тұмаумен ауырғанда микроорганизмдердің әсерінен құлақтың қабынатын бөлімі- A) Ортаңғы құлақ. B) Ішкі құлақ. C) Есту сүйектері. D) Есту түтігі. E) Сыртқы құлақ.

14. Халықаралық Адам және биосфера бағдарламасына қатысушы мемлекеттер - A) Микроқорықтар ұйымдастырады. B) Кәдімгі қорықтар ұйымдастырады. C) Табиғат ескертқіштерін ұйымдастырады. D) Қорықшалар ұйымдастырады. E) Биосфералық қорықтар ұйымдастырады.

15. Қолайлы жағдайда өскен қарағайдың жасы- A) 250-300 жыл. B) 200-250 жыл. C) 150-200 жыл. D) 100-150 жыл. E) 350-400 жыл.

16. Суды тазартушы ұлулар: A) Теңіз бауыраяқтылар. B) Каракатицалар. C) Кальмарлар. D) Айқұлақ. E) Сегізаяқтылар.

17. Энергия көзінің түзілуі: A) Минералдық заттардың жинақталуынан. B) Қоректік заттардан. C) Тек органикалық заттардың тотығуынан. D) Органикалық заттардың ыдырауы мен тотығуынан. E) Тек органикалық заттардың ыдырауынан.

18. Ядроның бөлімінде орналасқан ДНҚ молекуласы: A) Ядро қабықшасында. B) Хромосомада. C) Ядро қосындыларында. D) Ядро шырынында. E) Ядрошықта.

19. Нуклеин қышқылының мономері: A) Нуклеотидтер. B) Қарапайым көмірсулар. C) Аминоқышқылдар. D) Май қышқылы. E) Гликоген.

20. Овогенез кезінде жасушадан шығатын жұмыртқа жасушасының саны: A) екі жұмыртқа B) бір жұмыртқа C) алты жұмыртқа D) төрт жұмыртқа E) сегіз жұмыртқа

21. Биогенетикалық заңды ашқан ғалымдар: A) Г. Флори, Э. Шейн B) Д. Бидл, Э. Татум C) С. Лурия, М. Дельбрюк D) Ледерберг, Э. Татум E) Ф. Мюллер, Э. Геккель

22. Табиғатта эволюциялық процестің басты факторы- A) Қолдан сұрыптау. B) Тірішілік үшін күрес. C) Табиғи сұрыпталу. D) Түраралық күрес. E) Көбею қарқындылығы.

23. Экология дегеніміз... байланысы. A) өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік B) адамның жануарлармен C) адамның айналадағы қоршаған ортамен және ондағы өсімдіктермен D) тірі ағзалардың сыртқы ортамен өзара E) тірі ағзалардың өзара

24. Агроценоздар - A) Табиғи биогеоценоздар. B) Топыраққа түскен заттарды пайдаланатын биогеоценоздар. C) Жасанды биогеоценоздар. D) Өте көп түрлерден құралған биогеоценоздар. E) Жойылмайтын тұрақты биогеоценоздар.

25. Топырақта жеткіліксіз болғанда жапырақтардың бозаруына әсер ететін: A) Азот. B) Магний. C) Фосфор. D) Кальций. E) Калий.

26. Гидраның қозғалуында негізгі роль атқаратын: A) аралық жасушалар B) бұлшық ет талшығы C) ас қорыту жасушасы D) көбею жасушасы E) атпа жасушалары

27. Шұбалшаң зәрінің сыртқа шығарлуы: A) Бір-бірден орналасқан имек түтікшелерден. B) Сақина тәрізді түтікшелерден. C) Аналь тесігінен. D) Екі сақина тәрізді түтікшелерден. E) Екі-екіден орналасқан имек түтікшелерден.

28. Толық түрленіп даму: A) жұмыртқа - дернәсіл-қуыршақ B) жұмыртқа - қуыршақ C) жұмыртқа - дернәсіл-қуыршақ - ересек бұнақдене D) жұмыртқа - ересек бұнақдене E) жұмыртқа - дернәсіл - ересек бұнақдене

29. Бұлшықет жұмысына қажетті энергияның босап шығуы: A) қоректенуден B) газ сіңіруден C) органикалық заттардың ыдырауынан D) органикалық заттардың түзілуінен E) биосинтезден

30. Түрдің генотипі ААВв болатын гаметалары: A) АВ, Ав B) Аав C) АВ D) ААВ E) АА, Вв

24-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Хромопластардың қызметі: A) Көбеюге қатысу. B) Өсімдікке жасыл түс беру. C) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру. D) Қор затын жинау. E) Фотосинтезге қатысу.

2. Бунақденелілер қоректенеді: A) Аналық жыныс жасушасымен. B) Бүршікпен. C) Аналық түйінімен. D) Гүл шірнесімен. E) Гүл күлтесімен.

3. Фотосинтезге қажет емес: A) Оттегі. B) Су. C) Хлорофилл. D) Жарық. E) Көмірқышқыл газы.

4. Б±ршақ т±қымдастарына тән: A) 1 аталық, бір аналық B) 10 аталық, 1 аналық C) 1 аталық, 10 аналық D) 1 аталық, кµп аналық E) 5 аталық, 1 аналық

5. Тамақтан уланудың себептері: A) Улы саңырауқұлақ, сапасыз тамақ жеу. B) Көп тамақ ішу. C) Сапалы тамақ ішу. D) Тамақтану тәртібінің бұзылуы. E) Тамақты уақытында ішпеу.

6. Ертедегі өсімдіктердің қазба қалдықтарын зерттейтін ғылым- A) экология. B) морфология. C) археология. D) палеоботаника. E) палеонтология.

7. Ақ зең саңырауқұлағының кездесетін жерлері A) Тастардың үстін. B) Топырақ. C) Нанда, жемістер, жылқы тезегі. D) Жасыл өсімдіктер. E) Су.

8. Көбелектердің дернәсілінің атауы: A) Имаго. B) Қуыршақ. C) Личинка. D) Жұлдызқұрт. E) Нимфа.

9. Ағзаның өсуін реттейтін гормонды бөлетін без: A) Бауыр. B) Гипофиз. C) Сілекей. D) Ұйқы. E) Бүйрек үсті.

10. Жүйке жасушасының қысқа өсіндісі: A) Аксон. B) Дендрит. C) Түйін. D) Жүйке. E) Нейрон.

11. Адамда болатын қан топтарының саны: A) Төрт. B) Алты. C) Үш. D) Бес. E) Екі.

12. Адам тыныс алуына қажетті газ: A) азот (II) оксиді B) көмірқышқыл газы C) азот (IV) оксиді D) азот E) оттегі

13. Оқу кезінде затты орналастыру қашықтығы: A) 40-50 см. B) 10-15 см. C) 33-35 см. D) 15-20 см. E) 20-25 см.

14. Жасушалардың бөлінуге әзірлігі: A) Телофазада. B) Профазада. C) Анафазада. D) Метафазада. E) Интерфазада.

15. Бұлшықеттегі органикалық заттардың химиялық қосылыстарына ең қажеттісі: A) көмір қышқыл газ B) сутегі C) азот D) оттегі E) иісті газ

16. 1 гр ақуыз ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері: A) 16,8 кДж B) 16,0 кДж C) 17,2 кДж D) 17,0 кДж E) 17,6 кДж

17. Адамның дене t0-нан жоғарғы t0-лы жерде тіршілік етуіне әсер ететін: A) Лүпілдің баяулауы. B) Тыныс алудың артуы. C) Тердің көп бөлінуі. D) Тыныс алудың баяулауы. E) Терідегі май бездерінің саны.

18. Жасушадағы майдың түзілу жері: A) Лизосомада. B) Митохондрияларда. C) Тегіс эндоплазмалық торда. D) Түйіршікті эндоплазмалық торда. E) Хромосомада.

19. “Тіркесті тұқым қуалау” заңын ашқан ғалым: A) Г. Мендель B) C) D) Т. Морган E)

20. Тірі табиғаттағы ғылыми эволюциялық теорияны жасаған: A) Ч. Дарвин. B) . C) . D) К. Линней. E) Т. Шванн.

21. Макроэволюция түзетіндер: A) Популяция. B) Түраралық. C) Даралар. D) Түрлер. E) Туыстар.

22. Антропогендік факторларға жататындар: A) Ауа температурасының қолайсыздығы. B) Жер сілкіну. C) Жыртқыштардың жемтігіне шабуылы. D) Ауа массасындағы қозғалыстар. E) Батпақты құрғату.

23. Продуценттерге жататындар: A) Саңырауқұлақтар. B) Өсімдіктер. C) Бунақденелілер. D) Құстар. E) Аңдар.

24. Биосфера энергияны... алады. A) күн сәулесінен B) өсімдіктерден C) жануарлардан D) тау жыныстарынан E) микроорганизмдерден

25. Бүршіктің өсу нүктесі A) механикалық ұлпа B) өткізгіш ұлпа C) түзуші ұлпа D) фотосинтездеуші E) жабын ұлпа

26. Бір орында бекініп тұратын сәулелі симметриялы жәндік: A) Эвглена. B) Медуза. C) Туфелька. D) Актиния. E) Гидра.

27. Қой малына айналма ауруын тудыратын: A) суыртқы B) миқұрт C) ішексорғы D) қылқұрт E) үшкірқұрт

28. Үлкен тоспа ұлуының жүйке жүйесі: A) Жұтқыншақ асты. B) Екі жұп. C) Үш жұп. D) Бес жұп. E) Жұтқыншақ үсті.

29. Сүтқоректілер мен қосмекенділердің арасында өзара көптеген ұқсастық белгілердің байқалуы: A) Ұрықта. B) Жүректе. C) Теріде. D) Өкпеде. E) Бүйректе.

30. Автотрофты жасушалардың гетеротрофты жасушадан айырмашылығы. A) Цитоплазмасында. B) Пластидтерінде. C) Митохондриясында. D) Ядрода. E) Хромосомда.

25-вариант