Секция 6 Социально-гуманитарные науки (стр. 1 )

СЕКЦИЯ 6

Социально-гуманитарные науки

УДК 86.38

Д 79

DESING YOUR LIFE: WHAT YOU DO IF YOU HAD NOTHING TO DO?

Bolatov N., Taubeyeva A. T.

Almaty Technological University, Almaty, Kazakhstan

Е-mail: *****@***ru

What would you be doing tomorrow if you retired today?

Let’s say you had a blank day staring at you. You didn’t have to work. You could do anything at all (although money is still a limiting factor). What would your perfect day be like?

These questions are more than just hypothetical questions to ask for fun or idleness. It’s an exercise meant to get you thinking about designing your life.

How do you design your life? Well, let’s assume that your life is under your control. Sure, not everything is under your control, but let’s assume that much of your life is yours to do with as you please. Even if that’s so, many of us go through life doing what we do because a series of events have made our life what it is today. We continue to do what we do without giving it much thought, because it’s easier that way.

Designing your life isn’t easy. You first have to dare to ask yourself these questions. You then have to dare to imagine that it can come true. And then comes the difficult task of changing your life so that it is what you want it to be.

Perhaps your life is already just how you like it — if that’s the case, you are to be congratulated. But I sub-mit that many of us, while generally happy, have a life not of our own design — at least not a conscious design.

So today let’s take a look at one way to consciously design your life. It’s not the only way, but it’s a path to happiness that I’d recommend.

Here’s the process:

1. What’s important? Ask yourself what is most important to you. Regular Zen Habits readers know that I ask this question in many articles, but that’s because any process should start with this, whether it’s a process of simplifying, of productivity, of frugality, or of becoming happier. What do you love doing? Who do you love spending time with? Make a short list of 4-5 things.

2. What is your passion? What do you love doing the most? Can it be a way you make your living? If you can make a career out of doing something you love, you will love your day. Dare to imagine that this could come true.

3. Design your day. Start with a blank slate, and design your perfect day. Incorporate the short list of 4-5 most important things above, to ensure that you are spending your day doing what’s most important to you. Also include time spent working at your passion (from item #2). Include an ideal routine, including a morning and evening routine, and everything in between. What time would you wake up and go to bed?

4. Figure out how to get there. What changes would you need to make in your life to make that perfect day a reality? Be willing to consider drastic changes if e up with a plan to get there. It might be a plan that will take 6 months, a year, two years or 5, but you can get there eventually, if you want it enough. Dare to make it a reality.

5. Start making some changes immediately. Some of the changes can be done right away, especially if the changes are under your direct control. The time you wake up and go to bed, for example, are probably under your control. Your morning and evening routines are another example of things you can probably change immediately. Spending time doing the 4-5 important things on your list might also be an immediate possibility. Notice the things you normally do that aren’t on the list of 4-5 important things — consider eliminating or minimizing the time you spend on the non-important things to make room for the important things.

6. Start making long-term changes now. Longer-term changes might include things like doing your passion for a living, or where you live, or getting out of big commitments that don’t contribute to your happiness or are not on your short list of 4-5 things. But while these kinds of changes might take longer, they can still be done. Start on them today, set them in motion, and dare to believe that you can change these things. Make a plan, and set it in motion.

7. Keep the end in mind. Print out your perfect day, and keep that in mind as you begin to make changes. This is the life you designed, rather than the one you’ve fallen into. You are in control of your life, and you can have that life, if you want it enough.

With rendition switcher

How design informs our lives

The word “design” is used in different parts of the world varies a lot. In Italy design is normal. Here in the States interestingly, the word design assumes all these connotations of luxury, costing more, looking better, possibly non-native. You know if it’s European then it’s more chic. So it becomes this synonym for added value that sometimes leaves me really perplexed. As far as I’m concerned everybody has design in their lives. You’re wearing headsets right now that are design. Are they good or bad? Up to you to judge. We can talk about it. But we’re surrounded by design. That’s why I find it really very, very, very important to help the public, to help people, to help the buyers hone their critical capacity, their critical tools. Because ultimately the critics of design are the people that use design. I can help. I can give some pointers. I can give some tools. But truly design is in everybody’s life and it’s for everybody. So in other words people use design. Design is part of their lives. They don’t know it yet.

How we use design to identify ourselves

You know we make design choices every second – you know ranging from the type of cell phone we use, or the tie that we wear, you know the shoes. Design is so enormously varied that we make design choices even when we use the desktop of the computer that we use. . . the computer that we use. And of course all of these choices are connected not only to functional determinations and reasoning, but also to stylistic reasoning and to meaning. You know meaning is one of the biggest achievements and additions to the analysis of design over the past 25 years. It’s not anymore just style or looks, but it’s meaning – what something means. So our choice of a PC versus a Mac is very strongly identified. And even now you know it used to be creators could only use Macs because the programs were only for the Mac. No more. You can have platforms that help you simulate the different operating systems on either computer. So hey, it’s really a choice. There’s a study in England that says that people – especially young people – use cell phones as identifiers. You know all cell phones. . . Here in the States you still choose cell phones based on which company you will use because then you will have more or less dropped calls, which is really, you know, the Paleolithic age of cell phones. Elsewhere in the world where you don’t have dropped calls, you choose cell phones based on how they identify you. So you first have the cell phone. Then you personalize it with different colors, etc. Then you have the ringers. So it becomes truly an identifier. So that’s just one example, but I think that all the composition of objects on us and around us is a very personal composition and speaks about us.

What role does branding play?

Well branding is omnipresent. And even the companies that say, “No branding” are branded. This is the biggest example. You know that, no logo, and then it’s nowadays everywhere. So it’s kind of inescapable. Sometimes I find it really funny when people like to have actually the logos all over them. You know it’s kind of weird. I know people that buy basketball hats, baseball hats and then they put stickers on the. . . on the NYU or anything else so it’s not to be identified. But truly of course there’s the brander’s signifier for a style. But also there’s the brander’s guarantee of good design. And you know in some cases like Apple it means something that also has to do with good design. So I really think that brands are inescapable. And instead of seeing them as enemies, one can see them as allies to understand more about design. So the fact that corporations feel responsible about their brands is something that will maybe also force them to act more ethically and to produce more and more better design for the people. I think that some brands, for instance – I’m sorry I’m talking about Apple again, but it’s a good example – have elevated people’s threshold for design, so they also serve some kind of public mission. You know they taught people that you can demand good design. You don’t have to accept whatever comes your way.

УДК 94

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕҢБЕК ДАУЫН ШЕШУДІҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ

, ХОМИ-10-14 тобының студенті; Ғыл. жет.: Қ.

Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы

Е-mail: *****@***ru

Қазақстан Республикасында еңбек дауын шешу қоғамдағы ең өзекті мәселелердің бірі болып отыр.

Қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы еңбек туралы заңды қолдану, бұрын қызметкер (қызметкердің өкілі) мен жұмыс беруші (жұмыс берушінің өкілі) арасында реттелмеген жеке еңбек, ұжымдық шарттардың орындалуы туралы алауыздықтар —еңбек даулары деп танылады.

Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алып, қысқа мерзім ішінде нарықтық экономикаға бет бұрды. Сондықтан, осыған байланысты жалдамалы қызметкерлердің еңбек құқығын қорғауда үлкен мәселелер туындады. Себебі, олардың құқықтарын кейбір жұмыс берушілер жиі бұзып, еңбек құқығы нормаларын қолданғанда көп қателер жібереді. Осыған байланысты, еңбек қатынасындағы әлсіз жақ – жалдамалы қызметкерлердің құқығын қорғау қазіргі еңбек құқығының функционалды рөлі болып табылады. Ал осы еңбек қатынасындағы әлсіз жақтың құқығын қорғауды қамтамасыз етудің басты тәсілі осы мақсатқа арналған еңбек дауы институты танылған.

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде көрсетілгендей еңбек дауы – бұл ҚР еңбек заңнамасын қолдану, келісімдердің, еңбек шартының және ұжымдық шарттың, жұмыс беруші актілерінің талаптарын орындау немесе өзгерту мәселелері бойынша қызметкер мен жұмыс берушінің (жұмыс берушілердің) арасындағы келіспеушіліктер болып табылады.

Еңбек дауларын туғызатын жағдайлар әр түрлі. Бұл объективтік сипаттағы факторлар болуы мүмкін: нарықтық экономикаға көшуге, мемлекеттік меншікті жекешелендіруге, жекелеген кәсіпорындардағы өндірістің жағдайына және соған байланысты қызметкерлердің жұмыстан босатылуына орай, республикада қалыптаскан әлеуметтік-экономикалық жағдайлардан; меншік иесінің (жұмыс беруші) кәсіпорындарда (ұйымда) ауысуы және басқалар.

Бұл субъективтік сипаттағы себептер: өндірістің ұйымдастырылуын, қызметкерлердің бірлесе еңбек ету мүддесін камтамасыз ететін әкімшілік-басқару аппаратындағы адамдардың қателіктері, біліксіздігі; кәсіпорындардың басшы құрамының еңбек заңы саласындағы құқықтық даярлығының жеткіліксіздігі; жалдамалы қызметкерлердің де құқықтық санасы онша жоғары бола бермей, өздерінің еңбек құқықтары мен міндеттерін жетік білмейтін қызметкерлердің жұмыс берушіге негізсіз талаптар қоятындығы.

Қазақстан Республикасында еңбек дауынан туындайтын ереуілдерге ғалым өзіндік пікір білдіреді. «Ереуіл - еңбек ұжымының әлеуметтік-экономикалық және кәсіптік өз талаптарының еңбек ұжымы мен жұмыс беруші арасындағы ұжымдық еңбек дауында қанағаттандырылуы үшін еңбек ұжымы мүшелерінің жұмысты белгілі бip мерзімге немесе еңбек ұжымының талаптарын жұмыс беруші қанағаттандырғанға дейінгі мерзімге толық немесе ішінара тоқтатуы (жұмысқа шықпау, еңбек міндеттерін орындамау) түріндегі күрес шарасы»

Қандай да бір мәселені шешу үшін алдын-ала келісім жүргізіледі. Олар бітістіру рәсімдері арқылы жүзеге асады. Ал егер бітістіру рәсімдері ұжымдық еңбек дауларын шешу барысында жұмыс беруші мен жұмыскерлер арасында келіспеушіліктерді шешуге көмектеспесе немесе жұмыс беруші жұмыскерлердің талаптарын қабылдаудан, бітістіру рәсімдеріне қатысудан бас тартса, бітістіру рәсімінде жеткен келісімді орындамаса, онда ереуілдер дауды шешу құралы ретінде қолданылуы мүмкін.

Ереуілдер өндірістің капиталистік тәсілін бекіткен жағдайда, техникалық өндіріске көше бастағанда, мыңдаған жұмысшылары бар ірі кәсіпорындарда жалдамалы еңбек жұмысшыларын шоғырландырған кезде қалыптаса бастады. Оның басты мақсаты - өзінің жұмыс күшін сатумен айналысатындардың мүдделерін қорғау.

Сол кездегі ереуілдер жұмысшылардың ескі нанымдарға сенуі мен сана-сезімінің дамымауымен ерекшеленді. Кейінірек, талаптары бар, белгілі бір ұйыммен басқарылатын ереуілдерге айнала бастады. Бұндай ереуілдерді кәсіподақтардың ұйымдастырылуымен байланыстырады.

Қазіргі ереуілдер қатысушылар санасының өсуімен, ұйымдасудың жоғары дәрежесімен, еңбек заңнамасының барлық процедураларының сақталуымен, ереуілдердің жаңа түрлерінің туындауымен (пикет) ерекшеленеді.

Н.Ә. Назарбаев: Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: жалпыға ортақ еңбек қоғамына қарай 20 қадам Жолдауында халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесіне байланысты тапсырмалар берілді.

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 2013 жылдың 1 шілдесіне дейін: – өзін өзі еңбекпен қамтығандар тобындағы еңбекке қабілетті халықты нақты жағдайларды және жұмыспен қамту саласының перспективасын ескере отырып, жұмыспен қамтуға қарай ойыстырудың әдістемесін әзірлесін;

– өзін өзі еңбекпен қамтыған халықты айқындау жөніндегі жаңа әдістемені ескере отырып, жұмыссыздық деңгейін айқындаудың әдістемесін жетілдірсін.

ҚР Үкіметі 2012 жылдың соңына дейін мынандай ұсыныстарды әзірлеп, ұсынсын:

– «Мемлекеттік бақылау мен қадағалау туралы» Заңға және Еңбек кодексіне кәсіпорындарға тексеру жүргізу бөлігінде ратификацияланған ЕЫҚҰ Конвенциясына сәйкес өзгерістер мен қосымшалар енгізу туралы;

– Еңбек, Әкімшілік және Қылмыстық кодекстерге еңбек дауларын әдейілеп туындатқаны үшін жауапкершілік жөніндегі ережені енгізу туралы;

– әлеуметтік өштесуді қоздырғандығы, ереуілге мәжбүрлегендігі, еңбекақыны дер кезінде төлемегендігі, ұжымдық шартты орындамағандығы және басқа да құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікті күшейту туралы.

Қорыта айтқанда, еңбек дауларын шешу саласындағы мәселелерді, нақтырақ айтсақ, адам мен азаматтардың конституциялық құқықтары мен мүдделерін әділ қамтамасыз етуге, қызметкерлер мен жұмыс берушілердің және олардың бірлестіктерінің заңды мүдделерін қорғауға жағымды әсер етеді.

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Еңбек құқығы: Оқу құралы – Алматы: Жеті жарғы, 2002. – 240 б.

2. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы: Юрист, 2007.-36 б.

3. Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі. Алматы: Юрист, 2007.-112 б

4. Н.Ә. Назарбаев: Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: жалпыға ортақ еңбек қоғамына қарай 20 қадам.

УДК 677

РОЛЬ ПЕРЕВОДА ТЕКСТОВ В ОБЛАСТИ СОЦИАЛЬНО-ГУМАНИТАРНЫХ НАУК

Гайса Ж., студ. 2 курса ФЭиБ; Науч. рук.:

Алматинский технологический университет, г. Алматы, Республики Казахстан

Е-mail: [e-mail]

Растущие международные связи, обширный двусторонний поток информации выдвинули вопрос о конкретизации целей и задач обучения иностранному языку в учебных заведениях. И этой связи одно из ведущих мест отводится обучению переводу специальных текстов с иностранного языка.

При обучении иностранным языкам в неязыковом вузе одной из целей является формирование навыков перевода научно-технической литературы. Следует выделить следующие виды перевода: письменный, устный, синхронный, последовательный и т. д.

Начиная обучать студентов переводу научно-технических текстов, необходимо учитывать, что язык научно-технических текстов имеет определенный стиль, соответствующий целям и задачам содержания научной литературы, и имеющий ряд особенностей в терминологии и в грамматике.

При переводе научно-технических литературы необходимо хорошее знание новой терминологии. Хороший перевод должен удовлетворять следующим требованиям:

Точная передача текста оригинала.

1. Ясность изложения мысли в максимально сжатой и лаконичной форме.

2. Перевод должен соответствовать общепринятым нормам русского литературного языка. На это следует обращать внимание при переводе отсутствующих в русском языке и характерных для иностранного языка грамматических явлений.

Рост международного сотрудничества в области науки и техники ставит перед выпускниками высших учебных заведений необходимость изучения иностранного языка, знание которого будет определяться способностью специалиста находить и использовать информацию из иностранных источников.

Основным направлением в изучении иностранного языка в неязыковом вузе следует считать формирование у студентов навыков перевода профессионально-ориентированных текстов, способности иноязычного общения в конкретных сферах и ситуациях, отражающих специфику будущей профессиональной деятельности.

В процессе обучения студентам могут быть предложены частично адаптированные тексты, рассматривающие технологические проблемы, касающиеся пищевой и текстильной промышленности, а также проблемы связанных с экономикой нашей страны.

Чтение такого рода литературы помогает студентам овладеть определенным терминологическим словарем, который в дальнейшем является существенной опорой при переводе научно-технических текстов. Развитие навыков перевода способствует преодолению лексического барьера. Одновременно с этим письменный перевод повышает общую языковую грамотность письменной речи. Как показывает практика, более высокую возможность в получении глубоких знаний иностранного языка позволяет создать взаимодействие кафедр иностранных языков и выпускающих кафедр.

Таким образом, в современном неязыковом ВУЗе преподавание иностранного языка, прежде всего, предполагает обучение студентов грамотному переводу профессионально-ориентированных текстов. По-настоящему эффективным оно становится лишь в том случае, когда организация обучения выстроена в соответствии с профессиональными потребностями будущих специалистов. Неоценимую роль в этом играют выпускающие кафедры вуза, тесное взаимодействие с которыми дает высокий результат в подготовке конкурентоспособных специалистов

Восприятие и понимание иноязычного текста не мыслится без перевода, который следует рассматривать как основное средство развития понимания. Беспереводное понимание, то есть понимание одновременное со зрительным восприятием, - это заключительная стадия, третий этап процесса обучения пониманию иноязычного текста. В период же обучения беспереводное понимание текста не имеет места в силу различных причин объективного и субъективного характера: недостаточность времени, отводимого учебным планом, слабый контингент обучающихся, не владеющих иностранным языком в объеме неязыкового вуза.

Как правило, беспереводное понимание иноязычного текста достигается позже, при дальнейшей самостоятельной работе обучающихся. Привитие же навыков и умений, способствующих осуществлению этой цели – задача преподавателя. Перевод может быть хорошим помощником при обучении иностранному языку.

Беспереводной метод обучения иностранно музыку невозможен без явного или скрытого перевода народной язык на первом этапе обучения. Этот этап представляется необходимым и закономерным при переходе к беспереводному пониманию.

Итак, задача преподавателя, обучающего переводу текстов по специальности, научить преобразовывать сети понятий определенной специальности в естественный язык. Роль преподавателя при обучении языку специальности состоит в том, чтобы привить вдумчивый подход к пониманию перевода, постоянно проводить языковые параллели, показывать специфику другой языковой системы.

СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ

1. , Бесшапошникова пособие по английскому языку для студентов ВУЗа. Часть 1. М., ГУ-ВШЭ, 2000.

2. , Семенов : теория, практика и методика преподавания. – М.: Академия, 2003. – 192 с.

3. Латыше перевода. – М., 2000.

УДК

ҚОЖА АХМЕТ ЯСАУИ ТҰЛҒАСЫ ЖӘНЕ ТҮРКІ ӘЛЕМІНДЕГІ ОРЫНЫ

БТ-12-16 тобының студент;, Ғыл. жет.: Қ.

Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы

Е-mail: *****@***ru

ХI-ХII ғасырларда жасаған атақты сопы, философ, ғұлама ғалым, ақын Қожа Ахмет Яссауи Иасы (қазіргі Түркістан) шаһарының маңындағы Испиджап (қазіргі Сайрам) қаласында дүниеге келген. Оның анасы шейх Мұсаның қызы Қарашаш болса, әкесі Ибраһим де өз заманының білікті адамдары еді. Мұндай орта Яссауидің оқу-білімге ерте жастан-ақ құштар болуына әсерін тигізбей тұрмады. Бір хикметінде «Алты жаста тұрмай қаштым алаяқтан, көкке шығып дәріс үйрендім мәләйіктен»(14-х) –деп көрсетуі осы жайды аңғартса керек. Өзге оқушылардан зеректігімен, ойшылдығымен ерекшеленген Ахмет Яссауиді атақты сопы Арыстан Баб өзіне шәкірттікке алады. Бұл оқиға Яссауи жеті жасқа толғанда болған. Шамасы осы кездері Ахмет Яссауи әке-шешесінен айрылып, жетімдік тауқыметін тартып жүрсе керек. Сондықтан болар Арыстан Баб оның ұстазы, білім сапарындағы жетекшісі ғана емес, сондай-ақ әке орнына әке болып, қанатының астына алып, тәлім-тәрбие беруші, қамқоршысы ретінде мәлім. Белгілі ғалым Ә. Қоңыратпаев «Қожа Ахмет Яссауи Ибрагимұлы Ибн Махмут () XII ғасырда Түркістан маңындағы Сайрам жерінде дүниеге келген көрнекті ақын» - деген ой түйеді. Ал білікті зерттеуші Х. Сүйіншәлиев «Соңғы кезге дейін зерттеушілер Ахмет 1167 жылы 63 жасында өлген деп келді. Бұл пікірді айтушылар ақынның өлеңдерінде кездесетін сөзіне сүйеніп айтады. Бұл өлеңде ол өлген себебін айтып отырған жоқ. Жер асты қылуетке кіру себебін айтып отыр. Асылы, осы пікір дұрыс. Біздіңше де Яссауи 1094 жылы туып, 1167 жылы өлген адам»- деп қалам тербейді.

Діни аңыздар бойынша, Қожа Ахмет 63 жастан кейін, Мұхаммед пайғамбардың жасына келген соң, сол кісінің ісін жалғастырушы сүндеті ретінде, «күн көзін көріп жүру күнә» деп, жер астынан өзіне орын дайындатып, сонда өмір кешеді. Жер астына түсерден бұрын ол кісі айтса керек: «Жер бетінде қанша жыл жасасам, жер астында да сонша жыл жасаймын»,-деп. Алайда мәселе Қожа Ахмет жер астына қай жылы, неше жасында түсті деген сұрақ төңірегінде болмақ. Қожа Ахмет Яссауидің өмірін зерттеген адамдардың бәрі де ол кісінің қайтыс болған жылын бірауыздан ескіше 1166-67 жыл деп белгілейді. Егер хикметтегі 125 жылды осыған ойластырсақ, онда ақынның 1041-42 жылы туғаны анықталар еді. Бұл жылдар оның Бұхарадағы өмірімен, дәлірек айтсақ, Ж. Хамаданидің жас мерзімімен сәйкес келмейді. Ол кісінің 1148 жыл өлгені мәлім. Бұлай болған жағдайда, Қожа Ахмет Яссауиге өз ұстазымен қартайған шағында кездесуге тура келер еді. Сондықтан ақынның қайтыс болды деген жылын, яғни 1166-67 жылды шын өлген жылы емес, жер астына түскен жылы деп тұжырымдасақ, дәл сол жылы ол 63 жаста болады екен. Осыған қол қойсақ, ол 1103 жылы туып, 1228 жылы қайтыс болған дей аламыз. Қазақ Ұлттық энциклопедиясына жүгінетін болсақ, «Қожа Ахмет Яссауи Әзірет (шамамен 1093, кейбір деректерде 1103, 1041, сайрам (Испиджаб) – 1166, Түркістан (Иасы)) – Түркістандық ғұлама, әулие. Қожа Ахмет Иасауидің арғы тегі қожалар әулеті. Әкесі – Испиджабта даңққа бөленген әулие, Әзірет Әлінің ұрпағы Шейх Ибраһим. Испиджабта әулиелігімен танылған». Сонда ақын өз ұстазымен 1130 жылы жолығып, дәріс алған болып шығады. Біз ақынның пірі болып танылған Хамадани сопы мен Хамадани мектебіне қатысты жазбалардағы мәліметтерге сүйене отырып қана Ахмет Яссауидің XI ғасырдың соңғы ширегі мен XII ғасырдың бірінші жартысында ғұмыр кешкенін Т. Еңсегеновтың «Құран тектес асыл мұра» мақаласынан көре аламыз.