Ќисоблашиш жараёни тўлаш учун банкка такдим šилинган чеклардаги суммаларга асосан содир бўлади ва 5110-«Ќисоблашиш счёти», 4400-«Берилган бўнаклар», 6010~«Мол етказиб берувчиларга бўлган šарзлар» счётларга ўтказилиб бо-рилади. Чек дафтарчалардаги суммаларнинг ќаракатини тезкор ва доимий назорат šилиб бориш зарур. Шунинг учун фойдала-нилмаган суммалар фойдаланиш ваšти тугагаилан кейин
5110-"Ќисоблашиш счёш";
5200-"Хориж валютасидаги счётлар";
6910-"Šисšа муддатли кредтлар";
6950-"Šисšа муддатли šарзлар";
7510-"Узоš муддатли кредитлар";
7690-"Узоš мудцатли šарзлар" ва бошšа тегишли счётларга šайтарилади.
5520-«Чек дафтарчалари» счёти бўйича ушбу маблаглар устидан назоратни кучайтириш маšсадида ќар бир олинган чек дафтарчалари бўйича айрим аналитик ќисоб юритилади.
Чек дафтарчаларидаги маблађларнинг ќаракатини счётларда акс эттириш тартиби šуйидаги чизмада келтирилган.
Счёт 5520 - «Чек дафтарчалари»
Счётларнинг кредтидан Дебет | Счёгларнинг дебетидан Кредит | |
Сальдо- фойдаланилмаган šолдиš суммаси | ||
5110, Узининг маблаглари хисоби- | НМА šииматини тўлаш | -0420 |
5200- дан чек дафтарчаларини | ||
олиш | ||
6910- Банкнинг šисšа муддатли | Товар-моддий | -1000 |
кредитлари ќисобига олиш | šийматликларининг | |
šийматини тўлаш | ||
7510- Банкнинг узоš муддатли кре- | Ёш ќайвонларни сотиб | -1110 |
дитлари ќисобига олиш | олиш | |
6940- Šисšа муддатли šарзлар ќи- | Мол стказиб бсрувчилар | -6010 |
собига чек дафтарчаларини | ва пудратчиларга бўлган | |
олиш | šарзни тўлаш | |
7690- Узоš муддатли šарзлар ќисобига | Истеъмол šилинган хизмат - -6890 | |
чек дафтарчаларини олиш | лар?$»šини тўлаш | |
Ќар хил кредиторларга | -6890 | |
бўлган šарзларни тўлаш | ||
Фойдаланилмай šолган | ||
суммани šайтариш: | ||
- Кассага | -5010 | |
- Валюта счётига | -5110 | |
- Хисоблашиш счстига | -5200 | |
- Šисšа муддатли кре- | -6910 | |
дитни šоплаш | ||
- Šисšа муддатли šарзни | -6940 | |
šоплаш |
Бундан ташšари банкдаги 5530 - «Бошšа махсус счётлар»да алоќида саšланадиган šуйидаги маблађлар хисобга олиб борилади:
- маšсадли тушумлар ва молиялаштириш маблађлари ай-рим ќисобга олиб борилади, чунки бу маблађлар аниš фойда-ланиш йўналиши бўйича йигилиб фаšатгина ижтимоий муас-сасалар — болалар яслиси, бођчалар ва бошšаларни асраш учун
фойданилади. Маблађлар эса ота-оналардан тушган бођча ва ясли учун тўловлар ва муассасалардан фойдаланаётган бошšа жисмоний ва юридик шахслардан тушган тушумлардан ташкил топади.
- корхона ва фирманинг илтимоси билан тўпланадиган ка-питал сарфларни молиялаштириш маблађлари. Бу маблађлар 0800 - «Капитал šўйилмалар»дан ташšари айрим тадбирларни молиялаштириш учун ишлатилади.
- ќукумат идоралари томонидан бериладиган ёрдамлар /суб-сидия/. Айрим ќолларда субъектнинг раšобат бардошлигини ушлаб туриш ва кўтариш учун ёки уни šайта тиклаш ёки кен-гайтириш маšсадида маќаллий ва марказий бюджетдан маблађ ажратилиб, ушбу маблађлардан фойдаланиш устидан шу муас-сасалар назорат šилиб борадилар.
- маќсулотлар ва ќайвонлар учун аќоли билан ќисоблашишлар счётида аќоли билан улардан шартнома асосида сотиш учун олинган šишлоš хўжалик маќсулотлари, ќайвон ва паррандалар бўйича ќисоблашиш учун зарур бўлган маблађлар ќисобга олиб борилади.
Махсус маšсадлар учун ажратилган маблађларнинг ќаракатини счётларда ќисобга олиш тартиби šуйидаги чизмада келтирилган. 5530 - «Банкдаги бошšа махсус счётлар»
Счётларнинг крсдитидап Дебет | Счётларнинг дебетидан Крсдит | ||
Сальдо- | N бошлангич šолдиš | ||
6320- | Акция обуначиларидан де- | Болалар муассасаларининг | -2320 |
позит кўринишида бўнак | сарфларини тўлаш | ||
олиш | |||
4690- | Ота-оналардан бадалларни | Санатория ва дам олиш уй- | -2320 |
олиш | ларининг сарфларини тўлаш | ||
4690- | Ижтимоий ташкилотларни | Капитал šўйилма сарфлари- | -0810 |
асраш учун маблаг олиш | нинг амалга оширилиши | ||
7710, | Давлат субсидияларини | Маšсадли молиялаштириш | -7710 |
8810- | олиш | ќисобидан сарфларнинг | |
амалга оширилиши | |||
8532- | Капитал šўйилмаларни | Ижара тўловларининг амал- | -6810 |
молиялаштириш учун маб- ПЯГ ОЛИ1П | га оширилиши | ||
Агарда аккредитивлар ва чек дафтарчалари хориж валюта-сида очилган бўлса хам уларнинг ќолати ва ќаракати ушбу 5510-«Аккредитивлар» ва 5520-«Чек дафтарчалари» счётлрида алоќида šайд šилиб борилади. Чунки ушбу очилган аналитик счётлар тегишли валюталарда очилган аккредитивлар, махсуссчётлар ва олинган чекларда ќар бир маблађнинг, айниšса давлат субсидиялари, маšсадли йўналишдаги маблађларнинг ќолати ва ќаракати тўгрисидаги маълумотларни šайд šилишга ёрдам беради.
5500-«Банкдаги махсус счётлар»нинг синтетик маълумотла-ри 3-журнал ордерда кредит белгилари бўйича умумлаштирил-са, унинг аналитик ќисоби, яъни ќар бир аккредитив, чек даф-тарчаси ва тегишли счётлар бўйича дебет томонидаги маълу-мотлар 25-šайдномада жамђарилиб борилади.
Хўжалик юритувчи субъектларнинг кассасида наšд миллий ва хорижий валюталардан ташšари почта маркалари, лавлаг божхона тўловларининг маркалари, васиšалар, авиа, темирйўл чипталари ва бошšа пул эквивалентларига тенглаштирилган „ ќужжатлар ќам саšланади.
Ушбу пул эквивалентлари ва йўлдаги пул маблађларининг ќолати ва ќаракати тўгрисидаги маълумотларни šайд šилиш ва умумлаштириш маšсадида 5600-«Пул эквиваленти ва йўлдаги пул маблаглари» счётларидан фойдаланилади. Ушбу счётлар актив счётлар бўлиб пул маблађлари счётларининг гуруќига таъллук^идир. Пул эквивалентлари 5600 счётда номинал šийматда ќисобга олиб борилади.
Йўлдаги пул маблађларига асосан маќсулотларни сотиш ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш натижасида кассага олинган наšя пулларнинг банкдаги пул маблађларига ўтказиш учун инкассаторларга топширилган, лекин банк томонидан šабул šилинганлиги тасдиšланмаган накд пул маблађлари киради. Ушбу маълумотларни šайд šилиш ва умумлаштириш šуйидаги счётларда амалга оширилади:
- 5610-«Пул эквивалентлари (турлари бўйича)»
- 5620-«Йўлдаги пул маблађлари (турлари бўйича)» Акииядорлик жамиятлари ўзларининг акцияларини тугатиш ёки šайта сотиш маšсадида сотиб олишинм ќам тегишли 5600-«Пул эквиваленти ва йўлдаги пул маблаглари» счётида юритиши мумкин. Ушбу ќолатда бу муомалаларни šайд šилиш учун счётларнинг гуруќида šўшимча равишда 5630-«Акция эгаларидан сотиб олинган ўзининг акииялари» счётини очиши мумкин. Ушбу счётда кейинчалик тугатиш ёки šайта сотиш учун акиия эгаларидан сотиб олинган ўзининг акциялари \исобга олиб борилади.
Ушбу маблађлар ва муомалаларни тегишли счётларда šайд šилиш šуйидаги ќужжатларга асосан амалга оширилади:
- тушган наšд пулларни топширганда - банкнинг паттала-ри, алоšа бўлимларининг патталари, инкассаторларга топши-рилганлигини тасдик^овчи кузатув šайдномасининг нусхаси ва ќоказолар;
- бош субъект юборган маблађга — санаси, топшириšнома номери, микдори, банк ёки алоšа бўлимининг номи кўрсатилган билдиришномани олиш.
Айрим ўртоšпик жамиятлари келишилган тартибда бошšа шахсларнинг улушларини сотиб олиб бошšа šатнашувчиларга ёки учинчи шахсга бериш учун олинган улушларни ќам ќисобга олиб борадилар.
Акция эгаларидан ўзининг акцияларини сотиб олиш жараёнлари тегишли 5600-«Пул эквиваленти ва йўлдаги пул маблађлари» счётларининг дебет томонида ва уларнинг šийматини тўлаш эса тегишли 5000, 5110, 5200, 5500 ва ќоказо счётларининг кредитида акс эттирилади. Агарда ушбу акциялар тугатилса (муомаладан чиšарилса), ушбу муомала šонун доирасида амалга оширилса тегишли 8600-«Сотиб олинган ўзининг акциялари» счётининг дебетида ва 5600-« Пул эквивалентлари ва йўлдаги пул маблађлари» счётининг кредитида šайд šилинади.
Пул эквивалентларининг аналитик ќисоби ќар бир пул эквиваленти (почта маркаси, давлат божхона маркаси, васиšа ва ќоказо) бўйича айрим олган ќолда юритилади.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 |


