Ќисоблашиш жараёни тўлаш учун банкка такдим šилинган чеклардаги суммаларга асосан содир бўлади ва 5110-«Ќисоблашиш счёти», 4400-«Берилган бўнаклар», 6010~«Мол етказиб берувчиларга бўлган šарзлар» счётларга ўтказилиб бо-рилади. Чек дафтарчалардаги суммаларнинг ќаракатини тезкор ва доимий назорат šилиб бориш зарур. Шунинг учун фойдала-нилмаган суммалар фойдаланиш ваšти тугагаилан кейин

5110-"Ќисоблашиш счёш";

5200-"Хориж валютасидаги счётлар";

6910-"Šисšа муддатли кредтлар";

6950-"Šисšа муддатли šарзлар";

7510-"Узоš муддатли кредитлар";

7690-"Узоš мудцатли šарзлар" ва бошšа тегишли счётларга šайтарилади.

5520-«Чек дафтарчалари» счёти бўйича ушбу маблаглар устидан назоратни кучайтириш маšсадида ќар бир олинган чек дафтарчалари бўйича айрим аналитик ќисоб юритилади.

Чек дафтарчаларидаги маблађларнинг ќаракатини счётларда акс эттириш тартиби šуйидаги чизмада келтирилган.

Счёт 5520 - «Чек дафтарчалари»

Счётларнинг кредтидан

Дебет

Счёгларнинг дебетидан

Кредит

Сальдо- фойдаланилмаган šолдиš суммаси

5110, Узининг маблаглари хисоби-

НМА šииматини тўлаш

-0420

5200- дан чек дафтарчаларини

олиш

6910- Банкнинг šисšа муддатли

Товар-моддий

-1000

кредитлари ќисобига олиш

šийматликларининг

šийматини тўлаш

7510- Банкнинг узоš муддатли кре-

Ёш ќайвонларни сотиб

-1110

дитлари ќисобига олиш

олиш

6940- Šисšа муддатли šарзлар ќи-

Мол стказиб бсрувчилар

-6010

собига чек дафтарчаларини

ва пудратчиларга бўлган

олиш

šарзни тўлаш

7690- Узоš муддатли šарзлар ќисобига

Истеъмол šилинган хизмат - -6890

чек дафтарчаларини олиш

лар?$»šини тўлаш

Ќар хил кредиторларга

-6890

бўлган šарзларни тўлаш

Фойдаланилмай šолган

суммани šайтариш:

- Кассага

-5010

- Валюта счётига

-5110

- Хисоблашиш счстига

-5200

- Šисšа муддатли кре-

-6910

дитни šоплаш

- Šисšа муддатли šарзни

-6940

šоплаш

Бундан ташšари банкдаги 5530 - «Бошšа махсус счётлар»да алоќида саšланадиган šуйидаги маблађлар хисобга олиб борилади:

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

- маšсадли тушумлар ва молиялаштириш маблађлари ай-рим ќисобга олиб борилади, чунки бу маблађлар аниš фойда-ланиш йўналиши бўйича йигилиб фаšатгина ижтимоий муас-сасалар — болалар яслиси, бођчалар ва бошšаларни асраш учун

фойданилади. Маблађлар эса ота-оналардан тушган бођча ва ясли учун тўловлар ва муассасалардан фойдаланаётган бошšа жисмоний ва юридик шахслардан тушган тушумлардан ташкил топади.

- корхона ва фирманинг илтимоси билан тўпланадиган ка-питал сарфларни молиялаштириш маблађлари. Бу маблађлар 0800 - «Капитал šўйилмалар»дан ташšари айрим тадбирларни молиялаштириш учун ишлатилади.

- ќукумат идоралари томонидан бериладиган ёрдамлар /суб-сидия/. Айрим ќолларда субъектнинг раšобат бардошлигини ушлаб туриш ва кўтариш учун ёки уни šайта тиклаш ёки кен-гайтириш маšсадида маќаллий ва марказий бюджетдан маблађ ажратилиб, ушбу маблађлардан фойдаланиш устидан шу муас-сасалар назорат šилиб борадилар.

- маќсулотлар ва ќайвонлар учун аќоли билан ќисоблашишлар счётида аќоли билан улардан шартнома асосида сотиш учун олинган šишлоš хўжалик маќсулотлари, ќайвон ва паррандалар бўйича ќисоблашиш учун зарур бўлган маблађлар ќисобга олиб борилади.

Махсус маšсадлар учун ажратилган маблађларнинг ќаракатини счётларда ќисобга олиш тартиби šуйидаги чизмада келтирилган. 5530 - «Банкдаги бошšа махсус счётлар»

Счётларнинг крсдитидап

Дебет

Счётларнинг дебетидан

Крсдит

Сальдо-

N бошлангич šолдиš

6320-

Акция обуначиларидан де-

Болалар муассасаларининг

-2320

позит кўринишида бўнак

сарфларини тўлаш

олиш

4690-

Ота-оналардан бадалларни

Санатория ва дам олиш уй-

-2320

олиш

ларининг сарфларини тўлаш

4690-

Ижтимоий ташкилотларни

Капитал šўйилма сарфлари-

-0810

асраш учун маблаг олиш

нинг амалга оширилиши

7710,

Давлат субсидияларини

Маšсадли молиялаштириш

-7710

8810-

олиш

ќисобидан сарфларнинг

амалга оширилиши

8532-

Капитал šўйилмаларни

Ижара тўловларининг амал-

-6810

молиялаштириш учун маб-

ПЯГ ОЛИ1П

га оширилиши

Агарда аккредитивлар ва чек дафтарчалари хориж валюта-сида очилган бўлса хам уларнинг ќолати ва ќаракати ушбу 5510-«Аккредитивлар» ва 5520-«Чек дафтарчалари» счётлрида алоќида šайд šилиб борилади. Чунки ушбу очилган аналитик счётлар тегишли валюталарда очилган аккредитивлар, махсуссчётлар ва олинган чекларда ќар бир маблађнинг, айниšса давлат субсидиялари, маšсадли йўналишдаги маблађларнинг ќолати ва ќаракати тўгрисидаги маълумотларни šайд šилишга ёрдам беради.

5500-«Банкдаги махсус счётлар»нинг синтетик маълумотла-ри 3-журнал ордерда кредит белгилари бўйича умумлаштирил-са, унинг аналитик ќисоби, яъни ќар бир аккредитив, чек даф-тарчаси ва тегишли счётлар бўйича дебет томонидаги маълу-мотлар 25-šайдномада жамђарилиб борилади.

Хўжалик юритувчи субъектларнинг кассасида наšд миллий ва хорижий валюталардан ташšари почта маркалари, лавлаг божхона тўловларининг маркалари, васиšалар, авиа, темирйўл чипталари ва бошšа пул эквивалентларига тенглаштирилган „ ќужжатлар ќам саšланади.

Ушбу пул эквивалентлари ва йўлдаги пул маблађларининг ќолати ва ќаракати тўгрисидаги маълумотларни šайд šилиш ва умумлаштириш маšсадида 5600-«Пул эквиваленти ва йўлдаги пул маблаглари» счётларидан фойдаланилади. Ушбу счётлар актив счётлар бўлиб пул маблађлари счётларининг гуруќига таъллук^идир. Пул эквивалентлари 5600 счётда номинал šийматда ќисобга олиб борилади.

Йўлдаги пул маблађларига асосан маќсулотларни сотиш ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш натижасида кассага олинган наšя пулларнинг банкдаги пул маблађларига ўтказиш учун инкассаторларга топширилган, лекин банк томонидан šабул šилинганлиги тасдиšланмаган накд пул маблађлари киради. Ушбу маълумотларни šайд šилиш ва умумлаштириш šуйидаги счётларда амалга оширилади:

- 5610-«Пул эквивалентлари (турлари бўйича)»

- 5620-«Йўлдаги пул маблађлари (турлари бўйича)» Акииядорлик жамиятлари ўзларининг акцияларини тугатиш ёки šайта сотиш маšсадида сотиб олишинм ќам тегишли 5600-«Пул эквиваленти ва йўлдаги пул маблаглари» счётида юритиши мумкин. Ушбу ќолатда бу муомалаларни šайд šилиш учун счётларнинг гуруќида šўшимча равишда 5630-«Акция эгаларидан сотиб олинган ўзининг акииялари» счётини очиши мумкин. Ушбу счётда кейинчалик тугатиш ёки šайта сотиш учун акиия эгаларидан сотиб олинган ўзининг акциялари \исобга олиб борилади.

Ушбу маблађлар ва муомалаларни тегишли счётларда šайд šилиш šуйидаги ќужжатларга асосан амалга оширилади:

- тушган наšд пулларни топширганда - банкнинг паттала-ри, алоšа бўлимларининг патталари, инкассаторларга топши-рилганлигини тасдик^овчи кузатув šайдномасининг нусхаси ва ќоказолар;

- бош субъект юборган маблађга — санаси, топшириšнома номери, микдори, банк ёки алоšа бўлимининг номи кўрсатилган билдиришномани олиш.

Айрим ўртоšпик жамиятлари келишилган тартибда бошšа шахсларнинг улушларини сотиб олиб бошšа šатнашувчиларга ёки учинчи шахсга бериш учун олинган улушларни ќам ќисобга олиб борадилар.

Акция эгаларидан ўзининг акцияларини сотиб олиш жараёнлари тегишли 5600-«Пул эквиваленти ва йўлдаги пул маблађлари» счётларининг дебет томонида ва уларнинг šийматини тўлаш эса тегишли 5000, 5110, 5200, 5500 ва ќоказо счётларининг кредитида акс эттирилади. Агарда ушбу акциялар тугатилса (муомаладан чиšарилса), ушбу муомала šонун доирасида амалга оширилса тегишли 8600-«Сотиб олинган ўзининг акциялари» счётининг дебетида ва 5600-« Пул эквивалентлари ва йўлдаги пул маблађлари» счётининг кредитида šайд šилинади.

Пул эквивалентларининг аналитик ќисоби ќар бир пул эквиваленти (почта маркаси, давлат божхона маркаси, васиšа ва ќоказо) бўйича айрим олган ќолда юритилади.

Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11