фератив реакциялар натижасида ревматизмли беморларда турли спинал

ва унинг пардалари зарарланиши синдромлари кузатилади.

Адабиётларда нейроревматизмда учрайдиган сирингомиелия, тар-

±о± склероз, сурункали полиомиелит синдромлари ³а±ида ёзилган. Бу

³олларда ревмоваскулитлар натижасида марказий медуляр инфарктлар

р°й бериб, улар сирингомиелия, олдинги шох зарарланиши-сурункали

полиомиелит ва кєндаланг кесманинг вентрал зонаси зарарланиши

тар±о± миелит ёки тар±о± склероз к°ринишида кечади. (А. Р.Ра³им-

жонов,1983)

РЕВМАТИК ЭНЦЕФАЛИТЛАР, МЕНИНГОЭНЦЕФАЛИТЛАР, ЛЕПТОМЕНИНГИТЛАР

ВА ХОРИОЭПЕНДИМАТИТЛАР

Ревматизмда бош миянинг мезо - ва эктодермал структуралари ³ам

зарарланиши туайли (энцефалитлар, менингоэнцефалитлар, лептоменингитлар

ва хориоэпендиматитлар) кеиб чи±ади.

Ревматик энцефалитларда °чо±ли (локал) неврологик белгилар жу-

да ани±, характерли б°либ, к°пинча улар бирламчи, юрак, б°²имлар

зарарланишидан олдин ёки улар билан биргаликда, айрим ³олларда

висцерал ревматизм фонида р°й беради.

Бош миядан ±айси структура к°про± зараланишига ±араб гипер-

кинетик, гипоталамик ва паркинсонизм синдромли ревматик энцефалит-

лар фар±ланади.

Ревматик энцефалитнинг гиперкинетик синдроми клиникасида хо-

реик гиперкинезлар, вегетатив дисфункция ва ру³ий °згаришлар би-

лан к°пинча болаларда, °смирларда намоён б°лади.

Бундан таш±ари тикоз, миоклоник, торсион дистонияли ва хорея

атетоид ва бош±а к°ринишларда ³ам намоён б°лади.

Касаллик эмоционал (³иссиёт) сферасида °згаришлар билан бош-

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

ланади. Бунда бемор жа³лдор, эътиборсиз, тез чарчаб ±оладиган,

бир жойда узо± °тира олмайдиган, йи²ло±и, б°либ ±оладилар ва уму-

мий ±увватсизликка шикоят ±иладилар. Ундан с°нг мимик мушакларда:

к°зни пирпирлатиш, юмиш, ±ошни чимириш, тилни чи±ариш, о²изни чап-

пилатиш каби хо³ишдан таш±ари гиперкинезлар пайдо б°лади. Ют±ум,

тил, чайнов мушаклари гиперкинезлари туфайли ютиш, чайнаш ±ийин-

лашади, нут± дизартрик ³олатда б°лади. С°нгра ±°л, оё±ларда ги-

перкинезлар (к°пинча ±°л ва оё± панжаларида) р°й беради. Касал-

ликнинг о²ир кечишида беморлар ±°лларини ён томонларга ташлаб ту-

радилар. Бунда ёзув, нут± ва юриш °згаради. Гемихореяда гиперки-

незлар тананинг бир ярмида, ±°л, оё±да намоён б°лади. Беморларда

эмоционал (³иссиёт) з°ри±ишда, чарчаганда гиперкинезлар к°паяди:

болалар ±°лларида санч²ич ёки ±оши±ни ушлай олмайдилар.

Касалликнинг иккинчи имий белгиси б°либ мушак гипотонияси ³исобланади.

Мушакларнинг я±±ол гипотония ³олатида, пай рефлекслари ча±ирилмай-

ди. Гипотония енгил ³олатда б°лганида Гордон II белгиси ча±ирила-

ди, бунда тизза рефлекси ча±ирилганда, оё± к°тарилган ³олатда оз-

гина т°хтаб, кейин пастга тушади. К°пинча "к°з ва тил" белгиси

мусбат б°лади, бунда беморлар бир ва±тнинг °зида к°зни юмиб, тил-

ни чи±ара олмайдилар. Улар жуда тез к°зларини очиб, тилларини яши-

радилар.

Вегетатив дисфункция пульснинг лабиллиги, дистал гипергидроз

(к°п терлаш), тур²ун, ±изил, кенг дермографизм к°ринишида намоён

б°лади.

 _Ревматик энцефалитнинг торсион  дистония турида жуда мураккаб

гиперкинезлар пайдо б°либ, беморлар бошларини ён ва ор±а томонга,

танани ён томонга ташлаб, буйин ва бош ён томонга тортилиб ке-

тади.

 _Ревматик энцефалитнинг тикоз гиперкинезларида  к°пинча 5-10

ёшдаги болаларда учраб, гиперкинезлар турли мушак группаларида,

к°пинча юзда: к°зни пирпиратиш, лабни трубача ±илиш, бурунни тор-

тиш, б°йин ва елкада гиперкинезлар б°лиши билан характерланади.

Гиперкинезлар асосан ревматизм ±айталанганда, унинг фаол да-

ражасида пайдо б°либ, энцефалитнинг бош±а белгилари билан бирга

кечади.

 _Ревматик энцефалитнинг миоклоник гиперкинезлари  к°про± °смир

ва ёшларда кузатилади. Миоклониялар турли-туман мушакларда - ел-

ка, билак, тана, ±°л ва оё±да намоён б°лиши мумкин.

(1978) маълумотига к°ра стриар системаси зарарла-

ниши, унаги некрооз °чо±лари мия айрим структуралари (т°р формацияси) системаси

функцияси бузилиши натижасида миоклоник гиперкинезия пайдо б°ла-

ди.

Ревматик энцефалит гиперкинетик синдромнинг кечиши сурунка-

ли, к°пинча рецидив, ревматизмнинг ±айталаниши, асосан ба³орда ва

кузда намоён б°лади. £озирги пайтда РЭГКС кечиши-к°про± енгил ёки

нейроревматизмнинг бош±а турлари (тут±ано± хуружлари, гипертензи-

он синдром) билан бирга кечади.

 _Ревматик энцефалит паркинсонизм синдроми  билан. П°стло± ости

тугунларида ревматик эндоартериитлар туфайли ревматизмда паркинсо-

низм синдроми келиб чи±ади. (А. Р.Ра³имжонов,1983) ревматик энце-

фалитда паркинсонизм синдромини кузатиб, амиоспастик синдром

ревматизмнинг бир неча бор ±айталанганида ва доимий рецидив кечувида

келиб чи±ишини ани±лади. Паркинсоник синдром ревматизмда бош±а

турларга нисбатан жуда кучайиб бормайди ва даволаш усуллари яхши

ёрдам беради.

 _Ревматик энцефалит гипоталамик синдромлар  билан. Гипоталамик

со³а ±он билан жуда интенсив таъминланганлиги туфайли ±он айлани-

шининг етишмовчилигига жуда сезувчан. Шунинг учун ревматизм ка-

саллигида гипоталамик со³анинг ±он томирлари зарарланиши жуда

ва±тли (эрта) ва доимийлиги кузатилади.

Гипоталамик °згаришлар ³ам к°пинча ревматизмнинг ±айталанга-

нида ёки фаоллик даражаси тугаши билан бошланади. Ревматик гипота-

ламик синдромлар к°пинча ёшларда ёки °рта ёшлардаги, айрим ³ол-

ларда болаларда ³ам учрайди. Ревматизмда вегетатив томир, вегета-

тив висцерал, гипоталамик эпилепсия, нейроэндокрин алмашуви, ней-

ромускул, нейротрофик, уй±у ва уй²о±ликнинг бузилиши к°ринишида

кечади. Вегетатив - томир, вегетатив висцерал к°ринишлари ревма-

тизмда к°про± учрайди. Бу пароксизмлар беморларнинг ±они±арли ³о-

латида бехосдан бошланади. Булар комплекс висцеромотор ва висце-

росенсор бузилишлар (±он айланиш, нафас олиш, ош±озон-ичак тракти

ва бош±а системаларда) билан кечади.

Вегетатив томир хуружлари симпато-адренал кризлар к°ринишида

намоён б°лади: юракнинг тез уриб кетиши, юракда о²ри±лар, ³аво-

нинг етишмовчилиги, °либ ±оладигандай сезги, ±алтираш, бў²илиб

±олиш, хуруж охирида тез-тез жуда к°п пешоб чи±иши. Бу хуруж дав-

рида к°пчилик беморларнинг артериал босими ошади.

Буларда к°п терлаш, бирданига ±изиб кетиш ёки сову± ±отиш,

хуружлардан с°нг умумий ±увватсизлик кузатилади. Вагоинсуляр криз

эса бош айланиши, к°нгил айниши, пульснинг камайиши, А/Б пасайи-

ши, жуда диффуз терлаш билан кечади.

Гипоталамик эпилепсия учун жуда к°п вегетовисцерал белгилар,

эс-хушининг ±ис±а ва±тга й°±олиши, тоник тортишишлар характерли.

Бу белгилар бирламчи °чо±нинг гипоталамо-мезенцефал со³ада жой-

лашганини, эс-³ушининг й°±олиши, тоник тортишишлар эса эпилептоид

разряднинг бош мия устунига, биринчи навбатда т°р формациясига

тар±алишидан далолат беради. Бу хуружда доимо бош мия п°стло²и

фаол ±атнашади, бирламчи разряд гипоталамик со³ада бошланиб т°р

формациясига тар±алади. (А. Р.Ра³имжонов,1978)

Гипоталамик синдромининг нейроэндокрин модда алмашинув фор-

маси шартли 3 турга б°линади.

1. Бу гипоталамогипофизар со³а зарарланиш белгиси билан ке-

чади (±андсиз диабет, Ищенко-Кушинг, адипо-

зо-генетал дистрофияси синдроми, гипофизар Симмондс кахексияси).

2. Эндокрин безларнинг периферик касаллигига я±ин касаллик-

лар (±андли диабет синдроми, тиреотоксикоз).

3. "Парциал" эндокрин синдромлар. Айрим ³олларда к°про± мод-

да алмашинуви бузилишлари б°лса, бош±асида гормонал бузилишлар.

Бу ё² алмашинувининг бузилиши локал ёки умумий семизлик, минерал

алмашинувининг бузилиши (к°про± ош тузини ёки кальцийси к°про±

ози±-ов±атни истъемол ±илиш). Бунда иштаханинг пасайиши, чан±о±-

лик, к°п терлаш, ³айз к°риш, эркакларда импотенция ³олати кузати-

лади.

Гипоталамик синдромнинг нейромускул тури каталепсия синдроми

к°ринишида, мушакларнинг пароксизмал ³олатда ±ис±а ва±тда б°шаши,

к°про± ±атти± ³аяжондан с°нг келиб чи±ади. К°пинча каталепсия ³о-

лати гиперсомния (нарколепсия) билан биргаликда р°й беради. Бун-

дан таш±ари гипоталамик синдромларда пароксизмал миоплегия, мио-

тоник ³олат ва миостеник синдромлар к°ринишида кечиши ³ам мумкин.

Нейротрофик турлари парциал ёки тотал каллик (алопеция), сочниниг

±исман ёки умуман о±ариши, тирно±ларнинг тез синиши билан

характерланади.

Уй²о±лик ва уй±унинг бузилиши гипоталамик синдромларда рев-

матик зарарланишининг характерли белгиларидан ³исобланади.

ЦЕРЕБРАЛ ЛЕПТОМЕНИНГИТЛАР ВА ХОРИОЭПЕНДИМАТИТЛАР

Ревматизм касаллигида-к°п ³олларда миянинг юмшо± пардалари

зарарланганда (церебрал лептоменингит-ЦЛ, хориод чигаллар ва

±оринчалар эпендимаси-ХЭ). ЦЛ в ХЭ клиник к°риниши, рецидивир-

лашган кечиши, умумсоматик, умум мия ва °чо±ли белгилар билан ке-

чади.

Ревматик ЦЛ ва ХЭнинг к°п ³олатларда умумсоматик симптомлар би-

ринчи навбатда туради. Бу тери ±опламаларининг о±ариши, лабнинг

к°кариши-цианози, нафас ±исиши, юрак со³асида ва б°²имларда о²-

ри±, метеолабиллик, ишта³анинг й°±олиши, тез-тез шамоллаш ³олат-

ларига мойиллик.

ЦЛ ва ХЭ – ва±тли, характерли белгилардан - бош о²ри²и ³и-

собланади. Касалликнинг бошланишида - бош о²ри±лари ва±т-ва±ти

билан безовта ±илади. Касаллик з°райиши билан бош о²ри±лари дои-

мий ва диффуз характерга эга б°лади. Калла суяги ор±а чу±урчаси

лептоменингитида бош о²ри±лари - энса ±исмидан бошланиб, к°з ол-

маларига иррадацияси, к°нгил айниши, ±усиш, бош айланиши билан

кечади.

Бош о²ри±лари - босувчи, си±увчи, пульсацияли характерга

эга. О²ри± кучайганда к°нгил айниши, баъзи ³олатда ±усиш ³ам ку-

затилади.

Бунда бош о²ри±лари - к°нгил айниш, ±усиш ³олатлари билан

кечиб, калла ±утисига перкуссия ±илинганида диффуз о²ри±ли б°лиши

билан характерланади. Данциг-Кунаков белгиси мусбат б°лиши - мия

Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12