фератив реакциялар натижасида ревматизмли беморларда турли спинал
ва унинг пардалари зарарланиши синдромлари кузатилади.
Адабиётларда нейроревматизмда учрайдиган сирингомиелия, тар-
±о± склероз, сурункали полиомиелит синдромлари ³а±ида ёзилган. Бу
³олларда ревмоваскулитлар натижасида марказий медуляр инфарктлар
р°й бериб, улар сирингомиелия, олдинги шох зарарланиши-сурункали
полиомиелит ва кєндаланг кесманинг вентрал зонаси зарарланиши
тар±о± миелит ёки тар±о± склероз к°ринишида кечади. (А. Р.Ра³им-
жонов,1983)
РЕВМАТИК ЭНЦЕФАЛИТЛАР, МЕНИНГОЭНЦЕФАЛИТЛАР, ЛЕПТОМЕНИНГИТЛАР
ВА ХОРИОЭПЕНДИМАТИТЛАР
Ревматизмда бош миянинг мезо - ва эктодермал структуралари ³ам
зарарланиши туайли (энцефалитлар, менингоэнцефалитлар, лептоменингитлар
ва хориоэпендиматитлар) кеиб чи±ади.
Ревматик энцефалитларда °чо±ли (локал) неврологик белгилар жу-
да ани±, характерли б°либ, к°пинча улар бирламчи, юрак, б°²имлар
зарарланишидан олдин ёки улар билан биргаликда, айрим ³олларда
висцерал ревматизм фонида р°й беради.
Бош миядан ±айси структура к°про± зараланишига ±араб гипер-
кинетик, гипоталамик ва паркинсонизм синдромли ревматик энцефалит-
лар фар±ланади.
Ревматик энцефалитнинг гиперкинетик синдроми клиникасида хо-
реик гиперкинезлар, вегетатив дисфункция ва ру³ий °згаришлар би-
лан к°пинча болаларда, °смирларда намоён б°лади.
Бундан таш±ари тикоз, миоклоник, торсион дистонияли ва хорея
атетоид ва бош±а к°ринишларда ³ам намоён б°лади.
Касаллик эмоционал (³иссиёт) сферасида °згаришлар билан бош-
ланади. Бунда бемор жа³лдор, эътиборсиз, тез чарчаб ±оладиган,
бир жойда узо± °тира олмайдиган, йи²ло±и, б°либ ±оладилар ва уму-
мий ±увватсизликка шикоят ±иладилар. Ундан с°нг мимик мушакларда:
к°зни пирпирлатиш, юмиш, ±ошни чимириш, тилни чи±ариш, о²изни чап-
пилатиш каби хо³ишдан таш±ари гиперкинезлар пайдо б°лади. Ют±ум,
тил, чайнов мушаклари гиперкинезлари туфайли ютиш, чайнаш ±ийин-
лашади, нут± дизартрик ³олатда б°лади. С°нгра ±°л, оё±ларда ги-
перкинезлар (к°пинча ±°л ва оё± панжаларида) р°й беради. Касал-
ликнинг о²ир кечишида беморлар ±°лларини ён томонларга ташлаб ту-
радилар. Бунда ёзув, нут± ва юриш °згаради. Гемихореяда гиперки-
незлар тананинг бир ярмида, ±°л, оё±да намоён б°лади. Беморларда
эмоционал (³иссиёт) з°ри±ишда, чарчаганда гиперкинезлар к°паяди:
болалар ±°лларида санч²ич ёки ±оши±ни ушлай олмайдилар.
Касалликнинг иккинчи имий белгиси б°либ мушак гипотонияси ³исобланади.
Мушакларнинг я±±ол гипотония ³олатида, пай рефлекслари ча±ирилмай-
ди. Гипотония енгил ³олатда б°лганида Гордон II белгиси ча±ирила-
ди, бунда тизза рефлекси ча±ирилганда, оё± к°тарилган ³олатда оз-
гина т°хтаб, кейин пастга тушади. К°пинча "к°з ва тил" белгиси
мусбат б°лади, бунда беморлар бир ва±тнинг °зида к°зни юмиб, тил-
ни чи±ара олмайдилар. Улар жуда тез к°зларини очиб, тилларини яши-
радилар.
Вегетатив дисфункция пульснинг лабиллиги, дистал гипергидроз
(к°п терлаш), тур²ун, ±изил, кенг дермографизм к°ринишида намоён
б°лади.
_Ревматик энцефалитнинг торсион дистония турида жуда мураккаб
гиперкинезлар пайдо б°либ, беморлар бошларини ён ва ор±а томонга,
танани ён томонга ташлаб, буйин ва бош ён томонга тортилиб ке-
тади.
_Ревматик энцефалитнинг тикоз гиперкинезларида к°пинча 5-10
ёшдаги болаларда учраб, гиперкинезлар турли мушак группаларида,
к°пинча юзда: к°зни пирпиратиш, лабни трубача ±илиш, бурунни тор-
тиш, б°йин ва елкада гиперкинезлар б°лиши билан характерланади.
Гиперкинезлар асосан ревматизм ±айталанганда, унинг фаол да-
ражасида пайдо б°либ, энцефалитнинг бош±а белгилари билан бирга
кечади.
_Ревматик энцефалитнинг миоклоник гиперкинезлари к°про± °смир
ва ёшларда кузатилади. Миоклониялар турли-туман мушакларда - ел-
ка, билак, тана, ±°л ва оё±да намоён б°лиши мумкин.
(1978) маълумотига к°ра стриар системаси зарарла-
ниши, унаги некрооз °чо±лари мия айрим структуралари (т°р формацияси) системаси
функцияси бузилиши натижасида миоклоник гиперкинезия пайдо б°ла-
ди.
Ревматик энцефалит гиперкинетик синдромнинг кечиши сурунка-
ли, к°пинча рецидив, ревматизмнинг ±айталаниши, асосан ба³орда ва
кузда намоён б°лади. £озирги пайтда РЭГКС кечиши-к°про± енгил ёки
нейроревматизмнинг бош±а турлари (тут±ано± хуружлари, гипертензи-
он синдром) билан бирга кечади.
_Ревматик энцефалит паркинсонизм синдроми билан. П°стло± ости
тугунларида ревматик эндоартериитлар туфайли ревматизмда паркинсо-
низм синдроми келиб чи±ади. (А. Р.Ра³имжонов,1983) ревматик энце-
фалитда паркинсонизм синдромини кузатиб, амиоспастик синдром
ревматизмнинг бир неча бор ±айталанганида ва доимий рецидив кечувида
келиб чи±ишини ани±лади. Паркинсоник синдром ревматизмда бош±а
турларга нисбатан жуда кучайиб бормайди ва даволаш усуллари яхши
ёрдам беради.
_Ревматик энцефалит гипоталамик синдромлар билан. Гипоталамик
со³а ±он билан жуда интенсив таъминланганлиги туфайли ±он айлани-
шининг етишмовчилигига жуда сезувчан. Шунинг учун ревматизм ка-
саллигида гипоталамик со³анинг ±он томирлари зарарланиши жуда
ва±тли (эрта) ва доимийлиги кузатилади.
Гипоталамик °згаришлар ³ам к°пинча ревматизмнинг ±айталанга-
нида ёки фаоллик даражаси тугаши билан бошланади. Ревматик гипота-
ламик синдромлар к°пинча ёшларда ёки °рта ёшлардаги, айрим ³ол-
ларда болаларда ³ам учрайди. Ревматизмда вегетатив томир, вегета-
тив висцерал, гипоталамик эпилепсия, нейроэндокрин алмашуви, ней-
ромускул, нейротрофик, уй±у ва уй²о±ликнинг бузилиши к°ринишида
кечади. Вегетатив - томир, вегетатив висцерал к°ринишлари ревма-
тизмда к°про± учрайди. Бу пароксизмлар беморларнинг ±они±арли ³о-
латида бехосдан бошланади. Булар комплекс висцеромотор ва висце-
росенсор бузилишлар (±он айланиш, нафас олиш, ош±озон-ичак тракти
ва бош±а системаларда) билан кечади.
Вегетатив томир хуружлари симпато-адренал кризлар к°ринишида
намоён б°лади: юракнинг тез уриб кетиши, юракда о²ри±лар, ³аво-
нинг етишмовчилиги, °либ ±оладигандай сезги, ±алтираш, бў²илиб
±олиш, хуруж охирида тез-тез жуда к°п пешоб чи±иши. Бу хуруж дав-
рида к°пчилик беморларнинг артериал босими ошади.
Буларда к°п терлаш, бирданига ±изиб кетиш ёки сову± ±отиш,
хуружлардан с°нг умумий ±увватсизлик кузатилади. Вагоинсуляр криз
эса бош айланиши, к°нгил айниши, пульснинг камайиши, А/Б пасайи-
ши, жуда диффуз терлаш билан кечади.
Гипоталамик эпилепсия учун жуда к°п вегетовисцерал белгилар,
эс-хушининг ±ис±а ва±тга й°±олиши, тоник тортишишлар характерли.
Бу белгилар бирламчи °чо±нинг гипоталамо-мезенцефал со³ада жой-
лашганини, эс-³ушининг й°±олиши, тоник тортишишлар эса эпилептоид
разряднинг бош мия устунига, биринчи навбатда т°р формациясига
тар±алишидан далолат беради. Бу хуружда доимо бош мия п°стло²и
фаол ±атнашади, бирламчи разряд гипоталамик со³ада бошланиб т°р
формациясига тар±алади. (А. Р.Ра³имжонов,1978)
Гипоталамик синдромининг нейроэндокрин модда алмашинув фор-
маси шартли 3 турга б°линади.
1. Бу гипоталамогипофизар со³а зарарланиш белгиси билан ке-
чади (±андсиз диабет, Ищенко-Кушинг, адипо-
зо-генетал дистрофияси синдроми, гипофизар Симмондс кахексияси).
2. Эндокрин безларнинг периферик касаллигига я±ин касаллик-
лар (±андли диабет синдроми, тиреотоксикоз).
3. "Парциал" эндокрин синдромлар. Айрим ³олларда к°про± мод-
да алмашинуви бузилишлари б°лса, бош±асида гормонал бузилишлар.
Бу ё² алмашинувининг бузилиши локал ёки умумий семизлик, минерал
алмашинувининг бузилиши (к°про± ош тузини ёки кальцийси к°про±
ози±-ов±атни истъемол ±илиш). Бунда иштаханинг пасайиши, чан±о±-
лик, к°п терлаш, ³айз к°риш, эркакларда импотенция ³олати кузати-
лади.
Гипоталамик синдромнинг нейромускул тури каталепсия синдроми
к°ринишида, мушакларнинг пароксизмал ³олатда ±ис±а ва±тда б°шаши,
к°про± ±атти± ³аяжондан с°нг келиб чи±ади. К°пинча каталепсия ³о-
лати гиперсомния (нарколепсия) билан биргаликда р°й беради. Бун-
дан таш±ари гипоталамик синдромларда пароксизмал миоплегия, мио-
тоник ³олат ва миостеник синдромлар к°ринишида кечиши ³ам мумкин.
Нейротрофик турлари парциал ёки тотал каллик (алопеция), сочниниг
±исман ёки умуман о±ариши, тирно±ларнинг тез синиши билан
характерланади.
Уй²о±лик ва уй±унинг бузилиши гипоталамик синдромларда рев-
матик зарарланишининг характерли белгиларидан ³исобланади.
ЦЕРЕБРАЛ ЛЕПТОМЕНИНГИТЛАР ВА ХОРИОЭПЕНДИМАТИТЛАР
Ревматизм касаллигида-к°п ³олларда миянинг юмшо± пардалари
зарарланганда (церебрал лептоменингит-ЦЛ, хориод чигаллар ва
±оринчалар эпендимаси-ХЭ). ЦЛ в ХЭ клиник к°риниши, рецидивир-
лашган кечиши, умумсоматик, умум мия ва °чо±ли белгилар билан ке-
чади.
Ревматик ЦЛ ва ХЭнинг к°п ³олатларда умумсоматик симптомлар би-
ринчи навбатда туради. Бу тери ±опламаларининг о±ариши, лабнинг
к°кариши-цианози, нафас ±исиши, юрак со³асида ва б°²имларда о²-
ри±, метеолабиллик, ишта³анинг й°±олиши, тез-тез шамоллаш ³олат-
ларига мойиллик.
ЦЛ ва ХЭ – ва±тли, характерли белгилардан - бош о²ри²и ³и-
собланади. Касалликнинг бошланишида - бош о²ри±лари ва±т-ва±ти
билан безовта ±илади. Касаллик з°райиши билан бош о²ри±лари дои-
мий ва диффуз характерга эга б°лади. Калла суяги ор±а чу±урчаси
лептоменингитида бош о²ри±лари - энса ±исмидан бошланиб, к°з ол-
маларига иррадацияси, к°нгил айниши, ±усиш, бош айланиши билан
кечади.
Бош о²ри±лари - босувчи, си±увчи, пульсацияли характерга
эга. О²ри± кучайганда к°нгил айниши, баъзи ³олатда ±усиш ³ам ку-
затилади.
Бунда бош о²ри±лари - к°нгил айниш, ±усиш ³олатлари билан
кечиб, калла ±утисига перкуссия ±илинганида диффуз о²ри±ли б°лиши
билан характерланади. Данциг-Кунаков белгиси мусбат б°лиши - мия
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 |


