доимий мия т°±имасининг метаболик бузилишлари РДЭ белгиларини се-
кин-аста к°пайтириб боради. РДЭ НР к°ринишининг инсультгача б°л-
ган формасига киради, турли-туман белгилар билан намоён б°лади.
Клиник-нейрофизиологик текширувлар натижасида РДЭ нинг 3 та
Бос±ичи ани±ланди (умуман ДЭ га °хшаб).
РДЭ нинг I бос±ичида бемор бош о²ри²и, жа³лдорлик, уй±унинг
бузилиши, хотиранинг сусайишига шикоят ±илади. Неврологик статус-
да тар±о±, °згарувчан белгилар.
РДЭ нинг II бос±ичида субъектив шикоятлар к°паяди (бошда ва
±уло±ларда шов±ин, уй±усизлик, юришнинг бузилиши), объектив: Ма-
ринеску-Родовича белгиси, пирамида системаси функцияси бузилиши,
мияча ва экстрапирамида зарарланиш белгилари ва иппохондрик, деп-
рессив синдромлари кузатилди.
РДЭ нинг III бос±ичида бош доим о²ир ва унда шов±ин, бош ай-
ланиши хотиранинг сусайиши, юрганда чай±алиш; объектив Маринес-
ку-Родовича, Бабинский белгиси, дискоординатор бузилишлар, ³амда
тут±ано± хуружлари, аффектив синдром ва мнестико-интеллектуал бу-
зилишлар билан намоён б°лди.
РДЭ да органик неврологик белгилар µАЕ, ³илпилловчи аритмия
к°пайиши билан кучаяди, чунки гемодинамиканинг умумий бузилиши
церебрал гемодинамиканинг °згаришига олиб келади. Айрим ³олларда
³илпилловчи аритмия хуружи даврида мияда ±он айланишининг °ткинчи
бузилиши р°й бериб, хуруждан с°нг бу ³олат °тиб кетади.
РДЭ к°про± висцерал ва церебрал ревматизм билан касалланган
беморларда учрайди.
Ревмоваскулит фонидаги цереброваскуляр бузилишлар юрак ритми
°згаришида ва юрак ±оп±о²и ну±сонларида ³амда µАЕ да чукурлашади,
РДЭ нинг клиник к°риниши юрак-±он томир ³олати, порокнинг о²ирлик
даражаси, ³илпилловчи аритмия пароксизмлари ва µАЕ билан т°²ри
корреляцион бо²ли± б°лади.
РЕВМАТИК ЦЕРЕБРОВАСКУЛЯР ПАТОЛОГИЯ
Бош мияда ±он айланишининг бузилиши патогенезида ревматизм инсультга
олиб келувчи сабаблардан учинчи °ринда туради. Инсультга бош мия
±он томирлари ревмоваскулити ва юрак-±он томир систамасидаги °з-
гаришлар олиб келиши мумкин.
Ревматизм касаллигида церебро-васкуляр патология жуда тур-
ли-туман клиник к°ринишида, о²ирликда кечади.
А. Р.Ра³имжонов ва (1978,1991) инсультларнинг
±уйидаги турларини к°рсатишган:
1. Бош мияда ±он айланишининг бузилиши °ткинчи бузилишлар,
ишемик инсультлар (тромботик, атромботик ёки гиподинамик); гемор-
рагик инсультлар (паренхиматоз, вентрикуляр, субарахноидал ва
аралаш);
2. Ор±а мияда ±он айланишининг бузилишлари.
3. Периферик ревматик васкулитлар ва панваскулитлар ало³ида
клиник синдромлар билан.
Бош мияда ±он айланишининг °ткинчи (транзитор) бузилишлари
к°п ³олларда юрак фаолиятининг °ткир етишмовчилигида, к°пинча
³илпилловчи аритмияда ва бош мия ±он томирларни зарарланганда ке-
либ чи±ади. ´ткинчи инсультларда к°пинча беморлар эс-³ушини й°-
±отмайди, турли-туман о²ирликда °чо±ли (локал) церебрал невроло-
гик белгилар пайдо б°лиши билан характерланади. Бош мияда ±он ай-
ланиши бузилишларида (БМµАБ), бош мия ±он томиргача о±иб келган,
к°пинча эндокарддан узилиб чи±±ан микроэмболлар ³ам сабабчи б°ла-
ди. Бунда бош мия ±он томирлари си±илиши, анаксия, миянинг ишеми-
зациясига олиб келади. Айрим ³олларда бу ³олат такрорланиб, ише-
мик ёки геморрагик инсультга сабабчи б°лади.
Ревматизм фонидаги инсультлар к°пинча (64,6 %) 35 ёшгача б°л-
ган аёлларда, икки±атликдан с°нг келиб чи±ади (,Серико-
ва М. А.,1978) БМµАБ к°пинча бош миянинг уй±у артериясида, камро±
вертебро-базиляр ³авзасида мия устуни синдромлари билан ревма-
тизмнинг ±айталанган даврида р°й беради.
Ишемик инсультлар °рта мия артериянинг °нг томонида (64,7%)
чап томондагига нисбатан к°про± (35,3%) намоён б°лади (Асланова
С. Н.,1999)
(1983) ишемик инсультларни кечишига ±араб 3
гуру³га б°лган.
_Биринчи гуру³даги . инсультларда беморлар эс-³ушни й°±отмаган, умум мия ва
°чо²ли локал белгилар енгил, °згарувчан б°либ, уларда 1-2 ой даво-
мида й°±олган функциялар т°ли± тикланади. Бу ³олларда п°стло±-
нинг майда томирлари тромбози р°й беради, кичик инсультлар келиб
чи±ади.
_Иккинчи гуру³даги инсультларда беморлар эс-³ушни й°±отиб ±°пол °чо±ли ло-
кал белгилар пайдо б°лади.
µ°л ва оё±ларда тур²ун парезлар ёки фалажликлар (гемипарез,
гемиплегия), мотор ёки сенсор афазия ва бош±а локал церебрал бел-
гилар билан характерланади. Бу ³олларда окклюзион ёки тромботик
процесслар миянинг катта артерияларида юз беради ва юрак фаолия-
тининг я±±ол зарарланганидан, умумий гемодинамика бузилишидан дало-
лат беради.
_Учинчи гуру³да инсультларнинг кечуви геморрагик инсультларга
°хшайди. Бу ишемик инсультларда беморлар чу±ур ва узо± ва±тгача
эс-³ушини й°±отади.
Умум мия ва локал церебрал белгилар жуда ³ам я±±ол намоён
б°либ, к°пинча беморлар инсультнинг биринчи кунларидаё± вафот
этадилар. Аутопсияда миядаги катта ±он томирларда тромбозлар
ани±ланади. К°пинча тромбозлар мия °рта артериясининг асосий ус-
тунида ва ички уй±у артерияси ³авзасида жойлашади.
Бош мия ±он томирлари эмболияси ревматизм касаллигида жуда
³ам кам учрайди. Эмболияда к°пинча беморлар эс-³ушини ±ис±а муд-
датда, енгил й°±отади. Юраги ревматик о²ир шикастланган беморлар-
да ³аяжон ёки физик з°ри±ишлар натижасида эмболиялар келиб чи±иши
мумкин. Эмболияда умум мия белгилари жуда енгил к°ринишида намоён
б°лади.
´чо±ли церебрал белгилар ±айси ±он томир эмбол туфайли беки-
либ ±олишига бо²ли± б°лади. К°пинча эмбол иянинг чап °рта арте-
рияга тушади, унда °нг томонлама гемиплегия, гемианестезия, афа-
зиялар кузатилади. ´чо±ли белгилар бехосдан бошланиб жуда тез ри-
вожланиб, кучайиб боради. Регресс ±исман б°либ, °чо±ли белгилар
анча ва±тгача тур²ун ³олатда туради. Юрак фаолияти декомпенсация-
си, неврологик белгиларнинг гипоксия ва шиш туфайли кучайишига
олиб келиб, к°пинча °лим билан тугайди. Септик эндокардитда к°п-
чилик ёки к°п сонли эмболиялар пайдо б°лиши мумкин.
ГЕМОРРАГИК ИНСУЛЬТЛАР
Ревматизм касаллигида шикастланган ±он томир девори емирили-
ши, ёрилиши ёки пердеапедез ±он ±уйилиши натижасида геморрагик инсультлар
к°пинча ёшларда (25-45 ёшда) келиб чи±ади.
Геморрагик инсультлар к°пинча ревматик процесс ±айталанган-
да, атмосфера босими кескин °згарганда, эмоционал стресслар ёки
физик зєри±ишлардан, спиртли ичимликлар истеъмол ±илгандан с°нг
келиб чи±ади. К°пинча °ткир даврида геморрагик инсульт енгил бош-
ланиб, беморда °зини ёмон ³ис ±илиш, бош о²ри²и, секин-аста пайдо
б°лувчи умум мия белгилари ва °чо±ли локал белгилар прогрессивла-
ниб, бир неча соат ёки бир неча кун мобайнида беморлар кома ³ола-
тига тушадилар. Уларнинг юзи к°кимтир, ±орачи±лари кенгайган, ай-
рим ³олларда анизокария, ±орачи±лар реакцияси ёру²ликка й°±олган.
Юрак фаолияти бузилишлари давом этса гипоксемия, шиш туфайли умум
мия белгилари кучаяди, нафас олиш ±ийинлашади, к°пинча шов±инли
ёки Чейн-Стокс типида кечади.
Паренхиматоз ва субарахноидал ±он ±уюлишлар ревматизмда бир
хил сонда учрайди. Прогнози ёмон, к°пинча °лим билан тугалланади.
Демак мияда ±он айланишининг °ткир бузилишлари ревматизмнинг фаол-
лик бос±ичида, бош мия ±он томирлари ревмоваскулитида, юрак-±он
томир системаси зарарланганда, юрак ритми бузилганда ва к°пинча
аёлларда учрайди. Ишемик инсультлар геморрагик инсультларга нис-
батан к°про± учрайди.
Ревматик геморрагик инсультлар бош±а этиологияли инсультлар-
дан °зининг к°пинча ёшларда аста-секин умум мия ва локал церебрал
белгиларининг бошланиши ва о²ир кечиш билан характерланади.
НЕЙРОРЕВМАТИЗМНИНГ СПИНАЛ ТУРЛАРИ.
Нейроревматизмнинг кам учрайдиган формаларига спинал тури
киради. Ревматизм касаллигида ор±а миянинг ±он томирлари, парда-
лари ва бош±а бириктирувчи т°±имали структуралари зарарланади.
Ревматизм касаллигида к°пинча ор±а мияда ±он айланишининг °ткир
бузилишини кузатиш мумкин. Ор±а мия шох томирларининг аортит ва
ревмоваскулитлари спинал инсультлар келиб чи±ишига сабабчи б°ли-
шига асосий роль °йнаши мумкин.
Нейроревматизмнинг спинал формасини икки гуру³га б°лиш мум-
кин:
- ревматик спинал инсультлар (кєпинча ишемик) ревматик
процесслар фонида, аксинча катта ±он томирларининг шикастланиши
билан кечади.
- ревматик миелитлар, менингомиелитлар ва менингополирадикулит-
лар, бунда ор±а мия пардалари ва майда ±он томирлари (интрамеду-
ляр ва радикуломедуляр) енгил зарарланади.
Биринчи навбатда ор±а миянинг ±он билан таъминлашини таниш-
тириб чи±амиз. Ор±а мия асосан олдинги ва ортки радикуломедуляр
артериялар ёрдамида ±он билан таъминланади. Олдинги ва ортки ра-
дикуломедуляр артериялар олдинги ва ортки спинал артерияларни,
ор±а мия артериол ³авзасини ³осил ±илишади. Ор±а миянинг кунда-
ланг ±исмининг к°про± ±исмини олдинги радикуломедуляр (олдинги
спинал артерия) ±он билан таъминлайди.
Ор±а мия ±он томирлардаги окклюзион процесслар к°пинча °ткир
³олда ривожланади, уларнинг клиник к°риниши миелитнинг о²ир вари-
анти к°ринишида кечади. Бу ³олларда нейроревматизмнинг спинал ±он
томир к°риниши сифатида кечади. Спинал ишемик инсультларда ор±а мия
т°ли± к°ндаланг кесмаси зарарланишида синдроми р°й бермайди. Ревма-
тизмга ±арши ва бош±а дори-дармонлар берилиши натижасида бу ка-
саллик жуда тез регрессланади ва к°п ³олларда беморлар т°ли± ту-
залади ёки енгил дефектлар ±олади. Жуда кам ³олларда спинал ише-
мик инсультлар о²ир кечиб, °зидан с°нг катта дефектлар ±олдиради.
Геморрагик спинал инсультлар ревматизм касаллигида жуда кам
кузатилади, бу балким касалликнинг диагностикаси ёмонлиги туфайли-
дир.
Радикуломедуляр ва интрамедуляр артериялар ревмоваскулити,
иккиламчи ор±а мия моддасининг зарарланиши (стаз, шиш, майда
°чо±ли некрозлар) ва спинал пардалар томонидан экссудатив-проли-
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 |


