улардаги патогенлик хусусиятига ва иммуннокомплексларининг фаол-
лик даражасига комплементга фиксацияга бо²ли± б°лади. К°пинча
ревматик касалликларнинг фаоллик даражаси µАЮИК нинг ми±дорига
бо²ли± б°лади.
Ревматик касалликларда µАЮИК нафа±ат сифати балки ми±дори
³ам а³амиятга эга.
Иммунофлюресценция ёрдамида µАЮИК ни хориоид чигалларида
борлиги ани±ланган, улар Fс - рецепторлар ёрдамида ±амраб олина-
ди.
µАЮИК патогенлик потенциали к°про± уларнинг молекуляр ³ажми-
га бо²ли±. К°п муаллифлар (Rao N. R., Pattobiraman T. N.,1986) µА-
ЮИК ларини паст молекуляр ³ажмини цереброспинал сую±лигида ани±-
лаб, бу гематоэнцефалик т°си± (ГЭТ)нинг зарарланишидан далолат беришини, катта молекуляр
³ажмлиси эса бу т°си±нинг жуда а³амиятли даражадаги деструкцияси-
дан далолат беради деб к°рсатишган. µАЮИК бундан таш±ари ГЭТ ме-
диаторларининг шикастланиши деб ³исобланиб, бу т°си± ор±али мар-
казий нерв системасига (МНС) антитаначалар °тиб, улар мия т°±има-
си билан кесишма ³олатда жавоб беради.
Ревматизм касаллигида ³ужайра ва гуморал иммунитет система-
сининг регуляцияси бузилиши ани±ланган. Т - лимфоцитларнинг чу±ур
дефицити ва В - лимфоцитлар ва "нуль" лимфоцитлар ми±дорининг 2-4
марта к°пайиши, антигенни бо²лаб олувчи лимфоцитлар (АБОЛ) сони
эса 5 мартага со²ломларга нисбатан ошгани ани±ланган.
(1982) миокард ва миозин ³ужайра мембраналари-
нинг тозаланган антигенларини ажратиб олиш методикасини ишлаб
чи±±ан. Лейкоцитлар миграциясини тозаланган антигенларнинг тор-
мозловчи реакциясининг ёрдамида ревматизмли беморларда асосан ау-
тосенсибилизация, фа±ат, миокард антигенларига ва миозин ³ужайра
мембраналарига нисбатан р°й беришини ани±лади.
Тозаланган антигенларни ±°ллаш бу реакцияларнинг сезувчанли-
гини ва интенсивлигини 4 мартадан к°про±±а оширди. Нейтрофиллар-
нинг фагоцитоз фаоллик даражасининг ревматизм касаллигда сусайиши
организмдаги сенсибилизация ³олатини к°рсатади.
Айрим муаллифлар ревматизмга наслий мойилликда HLA -
А11,В27,Cw1,Сw2,Cw8,DR5 антигенларнинг к°пайишини к°рсатишса,
Бош±алари-ревматизм билан касалланган болаларда HLA - А3 нинг ка-
майишини, катта ёшдагиларда А10 нинг 3 мартага камайганини к°рса-
тишган.
Бош±а муаллифлар эса ревматизмли беморларда HLA -
А2,В3,В7,В35 сонининг ошгани ва А10 антигеннинг камайганини, °т-
кир ревмоатака даврида ва юрак ±оп±о±лари ну±сони (пороги) бор
беморларда В17 антигени ми±дорининг к°пайганини ±айд этишган.
Ревматик лихорадка да эса А3,А10,А25,В5,В35 антигенларининг ассо-
циацияси р°й бериши ани±ланган.
Нейроревматизмда эса °збек миллатига мансуб беморларда HLA -
A10,B7,B8,B27,B40 антиген маркерлари ани±ланди.
Ревматизм касаллигини ани±лашда гистологик жи³атдан мослик
³олатини ани±лашдан таш±ари, генеологик, популяцион экизакларни
текшириш усуллари ±°лланилади.
Беморлар ±онининг гуру³ини, резус-фактор ва дерматоглификани
текшириш ³ам ассоциациялашган маркерларни ани±лашга киради.
Шундай ±илиб, гениалогик, эгизаклар ва популяцион, антиген
маркерларни (HLA) ани±лаш ревматизм касаллигининг ирсий мойиллик-
дан далолат беради.
Касалликнинг клиникаси икки турга: висцерал ва церебрал рев-
матизмга ёки нейроревматизмга б°линади. Ревматизм касаллигида
нерв системасида асаб т°±имасининг зарарланиши ялли²ланиш,
±он-томир ва дегенератив ³олатда кечади, бунда экстра - интраце-
ребрал ±он томирлар билан бирга бош ва б°йиндаги магистрал (шо³)
томирлар, артериолалар ва бош мия юмшо± пардалари, п°стло²и, ба-
зал ядролари мия устуни веноз системаси зарарланади.
Нейроревматизмнинг патоморфологиясида бириктирувчи т°±има-
нинг зарарланиши асосий °рин тутади. Бунда бош миянинг мезенхимал
структураси церебрал ±он-томирлар, (бош мия пардаларининг ±он томир-
лари ва ±он-томир чигаллари стромаси) зарарланади. µон-томирлар
деворининг зарарланиши бош мия паренхимасининг иккиламчи °згариш-
ларига олиб келади.
Нерв системасининг бириктирувчи т°±имали структураси ревма-
тизм касаллигида жуда эрта (ва±тли) зарарланади ва бу касаллик учун специ-
фик характерга эга. Юракнинг жуда о²ир зарарланишида ва юрак фа-
олиятининг декомпенсация ³олатида мияда жуда катта гемодинамик
°згаришлар р°й беради: вена томирларининг кенгайиши, стази, майда
диопедез ±он ±уйилишлари, айрим ³олларда кенгайиб кетган вена то-
мирларининг йиртилиши р°й беради. Бу ³олларда бош миянинг фаолия-
ти юрак томир системаси функциясининг бузилишига к°про± бо²ли±
б°лади. Гистологик текширувлар ревматизмда ялли²ланиш к°про± се-
роз-экссудатив ³олатда коллаген структураларнинг шиши билан кеча-
ди. Нерв системасининг бириктирувчи т°±имаси (±он-томирлар, мия
пардалари)даги єзгаришлар ревматизмда юрак ва бош±а аъзолардаги-
дек аналогик ³олатда кечади.
Ревматизм зарарланишига к°про± васкулит ³олати хос б°либ,
бош миянинг турли ±исмларида, айни±са п°стло±да кузатилиб, кички-
на некроз °чо±ларидан ва бириктирувчи т°±има чанди±ларидан иборат
б°лади.
Нерв системасининг ревматик зарарланиши патогенезида ±он-то-
мирларнинг морфологик °згаришлардан таш±ари динамик бузилишлар
билан бирга биринчи навбатда ангиодистоник °згаришлар а³амият
касб этади.
Структурали °згаришлар бириктирувчи т°±иманинг дезорганиза-
цияси-беморнинг ёшига ва ревматик процессининг давомига бо²ли±
б°лади. Болаларда ва °смирларда морфологик °згаришлар к°пинча ба-
зал ядроларда ялли²ланиш ва ±он-томирларда °згаришлар р°й берса,
ёшларда (16-35) - структурали °згаришлар гипоталамик со³ада, бош
мия юмшо± пардалари, хориоид чигалларида; °рта ва катта (±ария-
ларда) ёшдагиларда диффуз церебрал васкулит ³олати ±айд этилади.
Ревматизм касаллигида ор±а мия, унинг пардалари ва периферик
нерв системаси ³ам зарарланиши мумкин.
Шундай ±илиб, нейроревматизм касаллигида ялли²ланиш, склеро-
тик ва нейродистрофик °згаришлар ±он-томир ва бириктирувчи т°±и-
маларда р°й беради.
Нейроревматизмнинг классификацияси бир неча марта к°риб чи-
±илиб, унинг турли к°ринишлари таклиф ±илинган (,1960,
,1978,1971; А. Р.Ра³имжонов,1983, , Н. Ал-
лаз-Оглы,1991)
£озирги пайтда клиник неврологияда А. Р.Ра³имжонов, Ш. А.Ас-
каров (1978) классификацияси к°про± ±°лланилади.
Бу классификацияда НРнинг ±уйидаги к°ринишлари фар±ланади:
А. МАРКАЗИЙ НЕРВ СИСТЕМАСИНИНГ РЕВМАТИК ЗАРАЛЛАНИШИ:
1. µон - томир формаси:
а) ишемик инсультлар (тромботик ёки окклюзион ва гемодинамик
(ёки окклюзиясиз);
б) геморрагик инсультлар (субарахноидал ±он ±уйилиши, парен-
химатоз гематома, мия ±оринчаларига ±он ±уйилиши ва аралаш турла-
ри);
в) бош мияда ±он айланишининг °ткинчи (транзитор) бузилишла-
ри.
2. Ревматик энцефалитлар ва менингоэнцефалитлар.
а) гиперкинетик синдроми билан;
б) паркинсонизм синдроми билан;
в) гипоталамик синдроми билан;
г) тут±ано± синдроми билан;
д) сероз менингит, лептоменингит ва хориоэпендиматит;
е) тар±о± ва °згарувчан белгилар билан;
ж) психиотик синдром билан (°ткир ёки ч°зилувчи).
3. Спинал формаси:
а) ревматик миелитлар;
б) менингомиелитлар;
в) менингомиелополирадикулитлар
Б. ПЕРИФЕРИК НЕРВ СИСТЕМАСИНИНГ РЕВМАТИК ЗАРАРЛАНИШИ:
НЕВРИТЛАР, НЕВРАЛГИЯЛАР, ПОЛИНЕВРИТЛАР.
Бу классификацияда муаллифлар касаллик учун характерли ва
к°п учрайдиган неврозга °хшаган синдромларни жуда к°п сонли
вегетатив ва вегетатив-томир синдромларини к°риб чи±ишмаган.
Нейроревматизмнинг турли формаларида таснифида ревматик про-
цесснинг фаоллик даражасини (1962) таклифи б°йича
ани±лаш лозим. НРнинг о²ирлиги ва кечиши ревматик процесснинг фа-
оллик даражасигат°²ри келади. Церебрал ревматизмнинг о²ирлик да-
ражаси неврологик синдромнинг ³олати билан ани±ланади
Нейроревматизм касаллиги ревматизмга °хшаб эркакларга нисба-
тан к°про± аёлларда кузатилади ва ³амма ёшдагилар касалланади.
К°пчилик болаларда гиперкинетик ва ревматик энцефалитнинг
турли клиник формалари, ундан таш±ари гипоталамик, паркинсоник
синдромлари; °смирларда ва ёшларда, церебрал лептоменингит, хори-
оэпендиматитлар ва НР нинг спинал формалари, периферик НС зарар-
ланиши эса к°про± ёшларда учрайди. µон-томир формалари-°рта ва катта
ёшдагилардаги беморларда, дисциркулятор энцефалопатия ва инсуль-
тлар ³амма к°ринишида намоён б°лади.
РЕВМАТИК ДИСЦИРКУЛЯТОР ЭНЦЕФАЛОПАТИЯ.
Ревматик дисциркулятор энцефалопатия (РДЭ) к°про± юрак-томир
ревматизми бор беморларда учрайди. РДЭ нинг клиник кечуви, о²ир-
лиги висцерал ревматизмнинг фаоллик даражаси, кечуви, давомига
бо²ли±лиги ани±ланди. К°пчилик ³олларда ревматизмнинг кечишининг
давомийлиги 1 йилдан 45 йилгача б°лгани ани±ланди. РДЭ нинг кли-
ник к°риниши я±±ол умум соматик, енгил умум мия ва тар±о± °зга-
рувчан °чо±ли церебрал белгилардан ташкил топди.
РДЭ нинг патогенезида миянинг шо³ томирлари билан бирга ар-
териолалар, капиллярлар ва бош мия юмшо± пардалари, мия устуни,
мия п°стло²и, базал ядролари, веноз системаси зарарланиши асосий
°рин эгаллаб, °з навбатида бош мияда ±он айланишнинг сурункали
бузилишига олиб келади.
Ревматик юрак ±оп±о²и ну±сонлари, ³илпиловчи аритмия, ±он
айланишнинг етишмовчилиги (µАЕ) ³олати церебрал гемодинамиканинг
бузилишига олиб келади. ³илпиловчи аритмияда юракнинг ±онни кам
ми±дорда ю±орига к°тариши натижасида бош мияда ±он айланишда дефи-
цит ³олати келиб чи±ади ва бу церебрал гемодинамиканинг °згариши-
га олиб келади. Магистрал ±он томирларда ±он о±ими камаяди, мия-
даги веноз томирлардан ва синуслардан ±он о±иб туриши ±ийинлаша-
ди, церебрал томир (артериал ва веноз) етишмовчилиги ва дисцирку-
лятор °згаришларга олиб келади.
Ревматик юрак пороклари, бош мия томирлари ревмоваскулити
фонида умумий ва церебрал гемодинамиканинг °згариши цереброваску-
ляр бузилишларни яна ³ам чу±урлаштиради. Сурункали гипоксия ва
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 |


