Основная образовательная программа (стр. 18 )

18. Юч орунлу этим айтымла. С1 + С4 + С3 + Г, С1 + С6 + С3 + Г, С1 + С4 + С6 + Г, С1 + С4 + Сбла + Г деген эм башха юлгюлю айтымланы билдирген магъаналары.

19. Бир баш членли этим айтымланы форма-магъана жаны бла энчиликлери.

20. Белгили иели, белгисиз иели, ортакъ иели, сёдегей иели эм иесиз этим айтымланы форма-магъана юлгюлери.

21. Эки баш членли ат айтымланы къуралыу юлгюлери.

22. Хапарчылары атладан къуралгъан айтымла, аланы къуралыу юлгюлери:С1 + С1, С1 + С2, С1 + С3, С1 + С5, С1 + С6.

23. Хапарчылары сонгура бирлешледен къуралгъан айтымланы магъана жаны бл энчиликлери.

24. Сыфат хапарчылы айтымланы форма-магъана жаны бла тинтиу.

25. Бир эм эки орунлу сыфат хапарчылы айтымла. Аланы къуралыу юлгюлери: С1 + Сыф, С1 + С3 + Сыф, С1 + С6 + Сыф эм башхала.

26. Хапарчылары санауладан, сёзлеуледен, предикативледен къуралгъан айтымланы форма-магъана жаны бла энчиликлери.

27. Бир баш членли ат айтымла: аталгъан айтымла, белгили иели айтымла, сёдегей иели айтымла, иесиз айтымла. Аланы форма-магъана жаны бла энчиликлери.

Учение о частях речи в тюркских языках

Образцы тестов по дисциплине:

I:

S: Къарачай-малкъар тилде иелик категория морфология, синтаксис эм ### мадарла бла бериледи.

+:морфология-синтаксис

I:

S: Сёзледе иелик жалгъаула къаллайла болгъанлары:

L1: атам

L2: ананг

L3: кёлю

L4: къолубуз

L5:

R1: 1-чи бет, жанг. сан

R2: 2-чи бет, жанг. сан

R3: 3-чю бет, жанг. сан

R4: 1-чи бет, кёп. сан

R5: 3-чю бет, кёп. сан

I:

S: Сёзледе иелик жалгъаула къаллайла болгъанлары:

L1: атым

L2: ашы

L3: акъылынг

L4: бетигиз

L5:

R1: 1-чи бет, жанг. сан

R2: 3-чю бет, жанг. сан

R3: 2-чи бет, жанг. сан

R4: 2-чи бет, кёп. сан

R5: 3-чю бет, кёп. сан

I:

S: Сёзледе иелик жалгъаула къаллайла болгъанлары:

L1: элинг

L2: къолум

L3: аягъы

L4: жерлеригиз

L5:

R1: 2-чи бет, жанг. сан

R2: 1-чи бет, жанг. сан

R3: 3-чю бет, жанг. сан

R4: 2-чи бет, кёп. сан

R5: 3-чю бет, кёп. сан

I:

S: Кёзюм, къолунг, башы, билегинг деген сёзледе иелик категория къаллай мадар бла берилгени:

-:жалгъау

+:морфология мадар

-:морфология-синтаксис мадар

-:синтаксис мадар

I:

S: Санларым, аягъынг, тонубуз, маллары деген сёзледе иелик категория къаллай мадар бла берилгени:

+:морфология мадар

-:морфология-синтаксис мадар

-:синтаксис мадар

-:жалгъау

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1. Морфологияда неле окъулгъанлары. Морфология кесекле. «Сёз» деп неге айтылгъаны.

2. «Морфема», «сёз», «сёз тутуш» деген затланы энчиликлери. Сёзню лексика эм грамматика магъаналары.

3. Морфология категорияланы кёргюзтген мадарла.

4. Тюркологияда тилни кесеклери. Аланы бир бирден айырыу жаны бла ишни къыйынлыгъы.

5. Тилни энчи кесеклери эм тилни болушлукъчу кесеклери. Аланы энчиликлери.

6. Тилни энчи кесеклерин къауумлау: аланы магъана жаны бла къауумлау, аланы грамматика категорияларыны бирчалыкъларына кёре къауумлау, аланы синтаксис къуллукъларына кёре къауумлау.

7. Ат, аны магъана жаны бла къауумлары.

8. Атны морфология категориялары: сан категория, болуш категория, иелик категория, белгилилик/белгисизлик категория.

9. Тюрк тилледе сыфат. Сыфатны магъана жаны бла къауумлары.

10. Сыфатны атны грамматика категорияларын жюрютюуде энчиликлери.

11. Сыфатны даража формалары.

12. Сыфатны синтаксис къуллукълары.

13. Тюрк тилледе санау. Аны магъана жаны бла къауумлары.

14. Санчы, тизгинчи, къауумчу, юлюшчю санаула. Аланы къуралыулары, грамматика жаны бла энчиликлери эм синтаксис къуллукълары.

15. Алмаш, аны ангылатыу. Алмашланы магъана жаны бла къауумлары.

16. Атланы, сыфатланы, санауланы, сёзлеулени алмашындыргъан алмашла.

17. Алмашланы айтымда тюрлениулери. Аланы болуш формаларыны энчиликлери. Алмашланы синтаксис къуллукълары.

18. Сёзлеу, аны морфология шартлары. Бир бирге омонимлик этген сёзлеуле бла сыфатла.

19. Даража формалары болгъан эм аллай формалары болмагъан сёзлеуле.

20. Сёзлеулени магъана жаны бла къауумлары.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1. Тюрк тилледе этимни магъана жаны бла къауумлауну баш жорукълары: ишни, халны, къымылдауну этимлери эм башхала.

2. Этимни грамматика жаны бла энчиликлери. Кёчюучю эм кёчмеучю этимле.

3. Энчи магъаналы этимле эм болушлукъчу этимле, аланы башхалыкълары.

4. Этимни жегилиую.

5. Этимни хаулаучу эм угъайлаучу, къарыулаучу эм къарыуламаучу формалары.

6. Этимни иели эм иесиз формалары, аланы бир бирден айырыу.

7. Этимни синтаксис жаны бла энчиликлери.

8. Этимни заман категориясы. Озгъан, бусагъат, боллукъ заман формала эм аланы тюрлюлери. Синтетика эм аналитика заман формала.

9. Этимни айырма категориясы: баш айырма, араш айырма, къайтыучу айырма, къысыучу айырма, зорлаучу айырма. Аланы форма-магъана эм къуллукъ жаны бла энчиликлери.

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1. Тилни кесеклерини системаларына сыйынмагъан сёзле: предикатив сёзле, къарамчы сёзле.

2. Тюрк тилледе сонгурала эм сонгура атла, аланы морфология жаны бла энчиликлери, тилде жюрютюлюу энчиликлери.

3. Междометияла бла эриклеу сёзле, аланы энчиликлери, тилде жюрютюлюулери.

4. Кесекчикле, аланы къуралыулары, жюрютюлюулери.

Перечень вопросов для самостоятельной работы:

1. Тюрк тилледе жалгъауланы тюрлюлери: сёз къураучу эм сёз тюрлендириучю жалгъаула.

2. Тилни ат кесеклерини къуралыу амаллары. Тюрк тилледе этимлени къуралыулары.

3. Тюрк тилледе тилни болушлукъчу кесеклерини къуралыулары.

4. Тюрк тилледе тилни кесеклерине жораланнган энчи илму ишле.

Перечень вопросов для экзамена:

1. Морфологияда неле окъулгъанлары. Морфология кесекле. «Сёз» деп неге айтылгъаны.

2. «Морфема», «сёз», «сёз тутуш» деген затланы энчиликлери. Сёзню лексика эм грамматика магъаналары.

3. Морфология категорияланы кёргюзтген мадарла.

4. Тюркологияда тилни кесеклери. Аланы бир бирден айырыу жаны бла ишни къыйынлыгъы.

5. Тилни энчи кесеклери эм тилни болушлукъчу кесеклери. Аланы энчиликлери.

6. Тилни энчи кесеклерин къауумлау: аланы магъана жаны бла къауумлау, аланы грамматика категорияларыны бирчалыкъларына кёре къауумлау, аланы синтаксис къуллукъларына кёре къауумлау.

7. Ат, аны магъана жаны бла къауумлары.

8. Атны морфология категориялары: сан категория, болуш категория, иелик категория, белгилилик/белгисизлик категория.

9. Тюрк тилледе сыфат. Сыфатны магъана жаны бла къауумлары.

10. Сыфатны атны грамматика категорияларын жюрютюуде энчиликлери.

11. Сыфатны даража формалары.

12. Сыфатны синтаксис къуллукълары.

13. Тюрк тилледе санау. Аны магъана жаны бла къауумлары.

14. Санчы, тизгинчи, къауумчу, юлюшчю санаула. Аланы къуралыулары, грамматика жаны бла энчиликлери эм синтаксис къуллукълары.

15. Алмаш, аны ангылатыу. Алмашланы магъана жаны бла къауумлары.

16. Атланы, сыфатланы, санауланы, сёзлеулени алмашындыргъан алмашла.

17. Алмашланы айтымда тюрлениулери. Аланы болуш формаларыны энчиликлери. Алмашланы синтаксис къуллукълары.

18. Сёзлеу, аны морфология шартлары. Бир бирге омонимлик этген сёзлеуле бла сыфатла.

19. Даража формалары болгъан эм аллай формалары болмагъан сёзлеуле.

20. Сёзлеулени магъана жаны бла къауумлары.

21. Тюрк тилледе этимни магъана жаны бла къауумлауну баш жорукълары: ишни, халны, къымылдауну этимлери эм башхала.

22. Этимни грамматика жаны бла энчиликлери. Кёчюучю эм кёчмеучю этимле.

23. Энчи магъаналы этимле эм болушлукъчу этимле, аланы башхалыкълары.

24. Этимни жегилиую.

25. Этимни хаулаучу эм угъайлаучу, къарыулаучу эм къарыуламаучу формалары.

26. Этимни иели эм иесиз формалары, аланы бир бирден айырыу.

27. Этимни синтаксис жаны бла энчиликлери.

28. Этимни заман категориясы. Озгъан, бусагъат, боллукъ заман формала эм аланы тюрлюлери. Синтетика эм аналитика заман формала.

29. Этимни айырма категориясы: баш айырма, араш айырма, къайтыучу айырма, къысыучу айырма, зорлаучу айырма. Аланы форма-магъана эм къуллукъ жаны бла энчиликлери.

30. Тилни кесеклерини системаларына сыйынмагъан сёзле: предикатив сёзле, къарамчы сёзле.

31. Тюрк тилледе сонгурала эм сонгура атла, аланы морфология жаны бла энчиликлери, тилде жюрютюлюу энчиликлери.

32. Междометияла бла эриклеу сёзле, аланы энчиликлери, тилде жюрютюлюулери.

33. Кесекчикле, аланы къуралыулары, жюрютюлюулери.

Функционально-семантическая категория модальности

в карачаево-балкарском языке

Образцы тестов по дисциплине:

I: 51

S: ### турушдагъы этимле магъана жаны бла боллукъ заманны белгилейдиле.

+: ыразычы

I: 52

S: Тейри онгуна айландырсын деген айтымда хапарчы не магъананы билдиргени

-: тилекни

-: ыразылыкъны

-: буйрукъну

+: алгъышны

-: къаргъышны

I:

S: Этимни турушлары бу затны кёргюзтедиле.

-: хапарчылыкъны

+: къарамчылыкъны

-: тенглешдириуню

-: угъайлауну

I:

S: Этимни турушлары къарамчылыкъны ### мадар бла берилгенин кёргюзтедиле

+ грамматика

I:

S: Интонация хапарчылыкъны ### мадар бла берилгенин кёргюзтеди.

+: фонетика

I:

S: Айхай, баям, эшда деген сёзле къарамчылыкъны ### мадар бла берилгенин кёргюзтедиле.

+: лексика

I:

S: Къарамчы кесекчиклени бла ала билдирген магъаналаны бир бирлери бла келишиулери

L1: хаулау

L2: угъайлау

L3: соруу

L4: буйрукъ

L5:

R1: хы

R2: угъай

R3: уа

R4: че

R5: окъуна

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1. ишлеринде къарамчылыкъны ангылатылыуу.

2. Бусагъатдагъы тил билимде къарамчылыкъны ангылатыу (, , эм башхаланы ишлери).

3. Къарамчылыкъ эм логика, аланы байламлыкълары.

4. Къарамчылыкъда тинтилген затла.

5. Къарамчылыкъ категорияны ёзеги эм анга къошакъ затла.

6. Айтымда къарамчылыкъ эм хапарчылыкъ, аланы байламлыкълары.

7. Айтымны ахыр интонациясы. Айтымны хапарчылыгъын эм къарамчылыгъын кёргюзтюуде аны магъанасы.

8. Этимни туруш категориясы.

9. Тюрк тил билимде этимни ненча турушу болгъаныны юсюнден даулаш.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1. Синтаксис турушла, аланы юслеринден тюрк тил билимде жюрюген оюмла.

2. Этимни туура турушу. Аны къуралыу эм магъана жаны бла энчиликлери. Аны болушлугъу бла къарамчылыкъны берилиую.

3. Этимни буйрукъчу турушуну къуралыу эм магъана жаны бла энчиликлери. Аны болушлугъу бла къарамчылыкъны берилиую.

4. Этимни шарт турушуну къуралыуу эм магъанасы. Бу турушну къарамчылыкъны кёргюзтюуде энчиликлери.

5. Этимни ыразычы турушу, аны къуралыуу эм къарамчылыкъны кёргюзтюуде магъанасы.

6. Керекчи туруш, аны къуралыуу, форма-магъана жаны бла энчиликлери.

7. Муратчы туруш, аны къуралыуу, форма-магъана жаны бла энчиликлери.

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1. Къарамчы сёзле, аланы тилни къайсы кесеклеринден къуралгъанлары.

2. Къарамчы сёзлени магъана жаны бла къауумлау.

3. Къарачай-малкъар тилде къарамчы сёз тутушла, аланы форма-магъана жаны бла энчиликлери, айтымда къуллукълары.

4. Къарачай-малкъар тилде къарамчылыкъны кёргюзтген айтымла. Аланы тилде къуллукълары.

5. Кесекчикле. Аланыкъуралыулары эм магъана жаны бла тюрлюлери, айтымда къуллукълары, къарамчылыкъны кёргюзтюу жаны бла энчиликлери.

Перечень вопросов для самостоятельной работы:

1. Айтымны къарамчылыкъ парадигмасы.

2. Индикатив къарамчылыкъны энчиликлери.