Основная образовательная программа (стр. 20 )

11. Бойсуннган къош айтымланы къуралыуларына кёре тюрлюлери.

12. Бойсуннган къош айтымланы кесеклерини бир бирлери бла байланыуларына кёре тюрлюлери.

13. Къош айтымланы бойсуннган кесеклерини магъаналарына кёре къауумлау.

14. Бойсуннган айтымланы бош айтымланы членлерине ушашлыкълары.

15. Бойсуннган башчы ксеклери болгъан къош айтымла.

16. Бойсуннган хапарчы айтымы болгъан къош айтымла.

17. Бойсуннган толтуруучу айтымы болгъан къош айтымла.

18. Бойсуннганайгъакълаучу айтымы болгъан къош айтымла.

19. Бойсуннган толтуруучу айтымлы къош айтымла.

20. Бойсуннган айгъакълаучу айтымлы къош айтымла.

21. Бойсуннган болумчу айтымла магъаналарына кёре къауумлау.

22. Бойсуннган заманчы айтымла.

23. Бойсуннган орунчу айтымла.

24. Бойсуннган сылтаучу айтымла.

25. Бойсуннган халчы айтымла.

26. Бойсуннган муратчы айтымла.

27. Бир талай бойсуннган айтымлы къош айтымла, аланы къуралыулары эм кесеклерини байланыулары.

Фразеология карачаево-балкарского языка

Образцы тестов по дисциплине:

I:

S: Фразеологизм бек аздан ### сёзден къуралады

+: эки

I:

S: Фразеологизмни кесеклери ### магъанадажюрюйдюле

+: кёчюу

I:

S: Кёз тийди, кюлкю къабынды деген фразеологизмлебыллайладыла

-: ат

-: сыфат

-: сёзлеу

+: этим

I:

S: Жини тутду, бети кетди деген айланчлабыллайладыла

-: ат

-: сыфат

-: сёзлеу

+: этим

I:

S: Къызны кёзлери жолда къалдыладеген айтым орунлукъгъа кёребыллайды

-: бир орунлу

-: эки орунлу

-: юч орунлу

+: ноль орунлу

I:

S: Чокканы башы ишлейди деген айтым орунлукъгъа кёре быллайды:

+: бир орунлу

-: эки орунлу

-: юч орунлу

-: ноль орунлу

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1. Фразеологияны тилни бирси бёлюмлерини араларында жери

2. Къарачай - малкъар тилни фразеолигясыны тинтилиуюню тарыхы.

3. Фразеологизмни баш шартлары.

4. Фразеологизмни башха тил ёлчемле бла тенглешдириу.

5. Фразеологияны юйретиу магъанасы.

6. Фразеологизимлени грамматика къурамларына кёре тюрлюлери. Этим фразеологизимле эм аланы къуралыу жаны бла тюрлюлери.

7. Ат фразеологизимле эм аланы энчиликлери.

8. Сыфат фразеологизимле, аланы тюрлюлери.

9. Сёзлеу фразеологизимле, аланы тюрлюлери.

10. Фразеологизимлени магъана жаны бла ачыкълау. Кёп магъаналы фразеологизимлени ачыкълау.

11. Фразеология омонимлени ачыкълау.

12. Фразеология синонимлени ачыкълау.

13. Фразеология антонимлени ачыкълау.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1. Фразеологизимлени айтымда къуллукълары. Ат фразеологизимлени айтымда къуллукълары.

2. Этим фразеологизимлени синтаксис къуллукълары.

3. Сыфат фразеологизимлени айтымда къуллукълары.

4. Сёзлеу фразеологизимлени айтымда къуллукълары.

5. Фразеологизимлени стилистика жаны бла энчиликлери

6. Стильлени барысында да тюбеген фразеологизимле.

7. Сёлешиуде хайырланылгъан фразеологизимле.

8. Фразеология синонимлени, антонимлени, омонимлени стилистика энчиликлери.

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1. Фразеологиялыайтымланы форма эм магъана жаны бла энчиликлери. Орунлукъ эм фразеологиялы айтымланы ол жаны бла ачыкълау.

2. Членлеге юлешинмеген фразеологиялы айтымланы форма эм магъана жаны бла тюрлюлери.

3. Эки магъана компонентли айтымла.

4. Юч магъана компонентли айтымла.

5. Бир орунлу фразеологиялы айтымланы форма-магъана жаны бла тюрлюлери. Эки субъектли фразеологиялы айтымла. Бир субъектли фразеологиялы айтымла. Седегей иели фразеологиялы айтымла. Айланчлы фразеологиялы айтымла.

6. Эки орунлу фразеология айтымланы энчиликлери. Субъект бла сёдегей объектли фразеологиялы айтымла. Субъект бла тюз объектли фразеологиялы айтымла. Субъект бла конкретизаторлу фразеологиялы айтымла. Айланчлы фразеологиялы айтымла.

7. Юч орунлу фразеологиялы айтымланы форма-магъана жаны бла энчиликлери

8. Предикаты ишни кергюзтген этимден къуралгъан фразеологиялы айтымла.

9. Предикаты къымылдауну кёргюзтген этимледен къуралгъан фразеологиялы айтымла.

10. Предикатлары башха магъаналаны кёргюзтген этимледен къуралгъанфразеологиялы айтымла.

Перечень вопросов для самостоятельной работы:

1. Фразеология эм лексика магъана, аланы энчиликлери.

2. Къуралыуларына кёре къысылгъан сёз тутушлагъа ушагъан фразеологизмле.

3. Къуралыуларына кёре тагъылгъан сёз тутушлагъа ушагъан фразеологизмле.

4. Къуралыуларына кёре келишген сёз тутушлагъа ушагъан фразеологизмле.

5. Къуралыуларына кёре айтымгъа ушагъан фразеологизмле.

6. Фразеологиялы айтымлада субъектни берилиуюню энчиликлери.

7. Фразеологиялы айтымлада объектни берилиуюню энчиликлери.

8. Ие эм объект магъананы бирден жюрютген фразиологизмле.

9. Нарт сёзледен къуралгъан фразеологизмле.

10. Междометия фразеологизмле.

Перечень вопросов для экзамена:

1. Фразеологияны тилни бирси бёлюмлерини араларында жери

2. Къарачай - малкъар тилни фразеолигясыны тинтилиуюню тарыхы.

3. Фразеологизмни баш шартлары.

4. Фразеологизмни башха тил ёлчемле бла тенглешдириу.

5. Фразеологияны юйретиу магъанасы.

6. Фразеологизимлени грамматика къурамларына кёре тюрлюлери. Этим фразеологизимле эм аланы къуралыу жаны бла тюрлюлери.

7. Ат фразеологизимле эм аланы энчиликлери.

8. Сыфат фразеологизимле, аланы тюрлюлери.

9. Сёзлеу фразеологизимле, аланы тюрлюлери.

10. Фразеологизимлени магъана жаны бла ачыкълау. Кёп магъаналы фразеологизимлени ачыкълау.

11. Фразеология омонимлени ачыкълау.

12. Фразеология синонимлени ачыкълау.

13. Фразеология антонимлени ачыкълау.

14. Фразеологизимлени айтымда къуллукълары. Ат фразеологизимлени айтымда къуллукълары.

15. Этим фразеологизимлени синтаксис къуллукълары.

16. Сыфат фразеологизимлени айтымда къуллукълары.

17. Сёзлеу фразеологизимлени айтымда къуллукълары.

18.Фразеологизимлени стилистика жаны бла энчиликлери

19. Стильлени барысында да тюбеген фразеологизимле. Сёлешиуде хайырланылгъан фразеологизимле.

20. Фразеология синонимлени, антонимлени, омонимлени стилистика энчиликлери.

21.Фразеологиялыайтымланы форма эм магъана жаны бла энчиликлери. Орунлукъ эм фразеологиялы айтымланы ол жаны бла ачыкълау.

22. Членлеге юлешинмеген фразеологиялы айтымланы форма эм магъана жаны бла тюрлюлери.

23. Эки магъана компонентли айтымла.

24. Юч магъана компонентли айтымла.

25. Бир орунлу фразеологиялы айтымланы форма-магъана жаны бла тюрлюлери. Эки субъектли фразеологиялы айтымла. Бир субъектли фразеологиялы айтымла. Седегей иели фразеологиялы айтымла. Айланчлы фразеологиялы айтымла.

26.Эки орунлу фразеология айтымланы энчиликлери. Субъект бла сёдегей объектли фразеологиялы айтымла. Субъект бла тюз объектли фразеологиялы айтымла. Субъект бла конкретизаторлу фразеологиялы айтымла. Айланчлы фразеологиялы айтымла.

27. Юч орунлу фразеологиялы айтымланы форма-магъана жаны бла энчиликлери

28. Предикаты ишни кергюзтген этимден къуралгъан фразеологиялы айтымла.

29. Предикаты къымылдауну кёргюзтген этимледен къуралгъан фразеологиялы айтымла.

30. Предикатлары башха магъаналаны кёргюзтген этимледен къуралгъанфразеологиялы айтымла.

Проблемы тюркской ареальной лингвистики

Образцы тестов по дисциплине:

V1: Орта Азияны эм Кавказ ареалланы тюрк тиллеринде тюбегенизоглосса болумла

V2: Тиллени ачыкъ эм къысыкъ тауушларыны энчиликлери. Морфология энчиликле

V3:Изоглоссаланы тюрлюлери

I:

S: Индоевропей ареал лингвистиканы мурдорун бу алим салгъанды:

-: Самойлович

-: Катанов

-: Мейе

+: Шмидт

I:

S: Диалект атласла бу тилледе жарашдырылгъандыла:

-: татар, узбек

-: азербайджан, чуваш

+: азербайджан, чуваш, киргиз, татар, узбек, къазах

-: къазах, къыргъыз

I:

S: «Диалектологический атлас тюркских языков СССР» деген тематюрк тили республикаланы илму-излем институтларыны планларына бу жылдан салынады:

-: 1970

+: 1972

-: 1973

-: 1974

I:

S: Огъуз узбеклени тиллерине жууукъ тил:

-: къазах тил

-: къаракъалпакъ тил

+: туркмен тил

-: чуваш тил

I:

S: Къыпчакъ тилге жууукъ тилле:

-: чуваш, узбек

-: туркмен, азербайджан

+: къазах, къаракъалпакъ

I:

S: Узбек тилни диалектлери:

-: къыпчакъ эм тюрк

+: чагатай эм огъуз

I:

S: Къыргъыз тилде бу тилледе болгъан энчи шартла тюбейдиле:

-:узбек + къазах

-: къазах + уйгъур

+: узбек+ уйгъур

I:

S: Тамамлаучу болушну -ы/-йыжалгъауу бир диалектлеринде, - ны жалгъау литература тилде эм башха диалектлеринде бу тилде тюбейди:

-: къазах

-: узбек

+: туркмен

I:

S: Бериучю болушну -ажалгъауу эмбла бирге-гъа жалгъау къайсы тилде тюбейди:

-: къазах

-: узбек

+: туркмен

I:

S: Литература диалектде этимсыфатны –ан эм –гъанжалгъаулары бу тилде тюбейди:

-: ногъай

-: къазах

+: туркмен

-: уйгъур.

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1.Особенности системы вокализма.

2.Особенности системы консонантизма.

3.Морфологические особенности.

4. Особенности временных форм.

5.Особенности личных и падежных форм.

6.Типы изоглосс.

7.Деепричастия на –гач, –чах, –ынча, –гъынча.

8.Причастие на –аан/- ээн,-ан/-ен.

9.Личные окончания.

10.Система падежей.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1.Казахский язык

2.Киргизский язык

3.Каракалпакский язык

4. Туркменский язык

5. Узбекский язык

6. Зоны родственных языков. Фонетическиеиморфологические особенности.

7. Формы винительного падежа

8.Инновации в тюркских языках

9. Формы винительного падежа

10. Инновации в кавказских языках (тюркские)

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1. Реальность / ирреальность и потенциальность.

2. Анализ категориальных ситуаций в сфере модальности: императивные ситуации.

3. Функционально-коммуникативные типы наклонений и их темпоральные характеристики.

4.Императив. Индикатив.

5.Условия реализации модально-аспектуальных связей. Форма повелительного наклонения. Форма сослагательного наклонения.

5. Модально-аспектуальные связи при выражении “внутрисинтаксической” модальности.

6. Модально-аспектуальные связи при выражении побудительно-повелительной и побудительно-желательной модальности.

7. Соотношение значений возможности и необходимости и необходимости в семантической сфере потенциальности. Средства выражения возможности.

Перечень вопросов для самостоятельной работы:

1.Инновации в кавказских языках (тюркские).

2.Фарингальные гласные.

3.Умлаут.

4.Сингармонизм.

5.Лабиализованные согласные.

6.Ослабление заднеязычных.

7.Разрушение эргативной конструкции.

8.Ареальная лингвистика и проблема восстановления исчезнувших языков.

9.Факты языковой инфильтрации ареального исследования Кавказского региона.

10.Приемы восстановления раннего тюркоязычного ареала Закавказья.

11.Императив.

12.Индикатив.

13.Условия реализации модально-аспектуальных связей.

14.Форма повелительного наклонения.

15.Форма сослагательного наклонения.

16.Модально-аспектуальные связи при выражении “внутрисинтаксической” модальности.

17.Модально-аспектуальные связи при выражении побудительно-повелительной и побудительно-желательной модальности.

18.Соотношение значений возможности и необходимостив семантической сфере потенциальности. Средства выражения возможности.

19.Образование огузских языков.

20.Образование кыпчакских языков.

Перечень вопросов для экзамена:

-Шимал Кавказны тюрк тиллерини тарыхлары.

- Орта Азияны тюрк тиллерини тарыхлары.

- Тюрк тиллени ачыкъларыны энчиликлери.

- Тюрк тиллени тарыхлары.

- Тюрк тилледе этимни иели формаларыны энчиликлери.

- Тюрк тилледе болуш система.

- Тюрк тилледе этимни иесиз формаларыны энчиликлери.

- Тюрк тиллени къысыкъларыны энчиликлери.

-Тюрк тиллерини ачыкъларыны энчиликлери.

-Тюрк тиллерини тарыхлары.

- Тюрк тилледе этимни иели формаларыны энчиликлери.

-Тюрк тилледе болуш система.

-Тюрк тилледе этимни иесиз формаларыны энчиликлери.

-Тюрк тиллени къысыкъларыны энчиликлери.

- Кавказны тюрк тиллерини ачыкъларыны энчиликлери (о таууш бласёлешиу. а – е, а – ы, а – э, умлаут. Сингармонизм. Созулгъан ачыкъла).

- Кавказны тюрк тиллеринде этимни иели формаларыны энчиликлери.

- Кавказны тюрк тиллеринде болуш система.

- Кавказны тюрк тиллеринде этимни иесиз формаларыны энчиликлери.

- Кавказны тюрк тиллерини къысыкъларыны энчиликлери (ассимиляция, й-ж,-ж, ч-ш и ш –е, ч-ш).

-Тюрк тиллени заман формаларыны энчиликлери (-ады, - ат, - адыр, - а+тур-/дурр, -(а) тан, - а + йат, - а+йатыр, - ып+йат/йатыр, - макда, ооде, ууда, - чу, - чук, - ачаг-).

- Тюрк тиллени бет формаларыны энчиликлери (силер – сиэлер, - сыз –сиз=сыныз – синиз, - ын- /-ынг).

-Алмашлада иеликчи болушну –ин/-ын жалгъаулары.

-Бериучю болушну–кжалгъауу.

–ча жалгъаулу болуш форма.

-Кючлендириучю сы кесекчик.

-Этимсыфат эм этимча формала.