Основная образовательная программа (стр. 24 )

+: туркмен тил

-: чуваш тил

I:

S: Къыпчакъ тилге жууукъ тилле:

-: чуваш, узбек

-: туркмен, азербайджан

+: къазах, къаракъалпакъ

I:

S: Узбек тилни диалектлери:

-: къыпчакъ эм тюрк

+: чагатай эм огъуз

I:

S: Къыргъыз тилде бу тилледе болгъан энчи шартла тюбейдиле:

-:узбек + къазах

-: къазах + уйгъур

+: узбек+ уйгъур

I:

S: Тамамлаучу болушну -ы/-йыжалгъауу бир диалектлеринде, - ны жалгъау литература тилде эм башха диалектлеринде бу тилде тюбейди:

-: къазах

-: узбек

+: туркмен

I:

S: Бериучю болушну -ажалгъауу эмбла бирге-гъа жалгъау къайсы тилде тюбейди:

-: къазах

-: узбек

+: туркмен

I:

S: Литература диалектде этимсыфатны –ан эм –гъанжалгъаулары бу тилде тюбейди:

-: ногъай

-: къазах

+: туркмен

-: уйгъур.

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1. Къысыкъ тауушланы системасы. Къысыкъ фонемаланы баба тюрк системасыны реконструкциясы.

2. Къысыкъ тауушланы баба тюрк системасыны айныуу.

3. Ачыкъ тауушланы системасы. Ачыкъ фонемаланы баба тюрк системасыны реконструкциясы.

4. Ачыкъ тауушланы баба тюрк системасыны айныуу.

5. Морфология. Ат: сан, болуш, иелик категорияла, хапарлаучу-бетлеучю жалгъаула.

6. Этим. Этимни грамматика категорияларыны реконструкциясы: тюрк этимни морфология категорияларыны къурамы, этим формаланы синтаксис-магъана къуллукълары, этимни формаларыны магъана эм грамматика жаны бла энчиликлери.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1. Баба тюрк этносну, тилни материалына таянып, жашаугъа кёз къарамын тохташдырыу. Кёкге, жулдузлагъа кёз къарам.

2. Климат, тёгерегибиздеги дуния.

3. Битимле дуниясы, терекле эм башха ёсюмлюкле.

4. Тюрк миллетлени урунуу жаны бла энчиликлери. Жерчилик.

5. Жашау эм турмуш, журт, кийим.

6. Уруш, сауут, миллетлени социал къурамлары, жууукълукъ.

7. Хар тюрк миллетге келишген адетле, тёреле.

8. Мажюсю затланы атлары. Динчилик бла байламлы терминология.

9. Тарихлени белги халда хайырланыу.

10. Тюрк тилледе тюрлю-тюрлю болумла бла байламлы къуралгъан метафорала.

11. Баба тюрклени энчи атла системасы, аланы аламгъа, мифологиягъа, жамаут жашаугъа кёз къарамгъа таяннгалары.

12. Огъары дуния (космос), аны орта дуния бла байламлыгъы.

13. Тюрк энчи атланы энчиликлери, аланы урал-алтай эм башха атла бла ушашлыкълары.

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1. Тюрк тиллени хронологиялары эм буруннгу тюрклени башха миллетле блат ил байламлыкълары.

2. Баба тюрк эпоха. Ол эпохада тилге башха тилледен кирген сёзле: къытай, кюнчыгъыш иран, тохар, самодий, баба енисей сёзле.

3. Битеулю эм буруннгу тюрк эпохала. Бу кезиуледе тил байламлыкъла.

4. Тюрк тиллеге орта къытай, согдий, орта фарс, жангы фарс, жангы хинди тилледен кирген сёзле.

5. Орта тюрк эпоха.

Перечень вопросов для самостоятельной работы:

1. Къарачай-малкъар тилни тарых бла байламлы фонетикасы эм грамматикасы.

2. Къарачай-малкъар этносну жашаугъа кёз къарамын тил бла байламлы тохташдырыуну энчиликлери.

3. Къарачай-малкъар тилге башха тилледен кирген сёзле.

Перечень вопросов для экзамена:

1. Къысыкъ тауушланы системасы. Къысыкъ фонемаланы баба тюрк системасыны реконструкциясы.

2. Къысыкъ тауушланы баба тюрк системасыны айныуу.

3. Ачыкъ тауушланы системасы. Ачыкъ фонемаланы баба тюрк системасыны реконструкциясы.

4. Ачыкъ тауушланы баба тюрк системасыны айныуу.

5. Морфология. Ат: сан, болуш, иелик категорияла, хапарлаучу-бетлеучю жалгъаула.

6. Этим. Этимни грамматика категорияларыны реконструкциясы: тюрк этимни морфология категорияларыны къурамы, этим формаланы синтаксис-магъана къуллукълары, этимни формаларыны магъана эм грамматика жаны бла энчиликлери.

7. Баба тюрк этносну, тилни материалына таянып, жашаугъа кёз къарамын тохташдырыу. Кёкге, жулдузлагъа кёз къарам.

8. Климат, тёгерегибиздеги дуния.

9. Битимле дуниясы, терекле эм башха ёсюмлюкле.

10. Тюрк миллетлени урунуу жаны бла энчиликлери. Жерчилик.

11. Жашау эм турмуш, журт, кийим.

12. Уруш, сауут, миллетлени социал къурамлары, жууукълукъ.

13. Хар тюрк миллетге келишген адетле, тёреле.

14. Мажюсю затланы атлары. Динчилик бла байламлы терминология.

15. Тарихлени белги халда хайырланыу.

16. Тюрк тилледе тюрлю-тюрлю болумла бла байламлы къуралгъан метафорала.

17. Баба тюрклени энчи атла системасы, аланы аламгъа, мифологиягъа, жамаут жашаугъа кёз къарамгъа таяннгалары.

18. Огъары дуния (космос), аны орта дуния бла байламлыгъы.

19. Тюрк тиллени хронологиялары эм буруннгу тюрклени башха миллетле блат ил байламлыкълары.

20. Баба тюрк эпоха. Ол эпохада тилге башха тилледен кирген сёзле: къытай, кюнчыгъыш иран, тохар, самодий, баба енисей сёзле.

21. Битеулю эм буруннгу тюрк эпохала. Бу кезиуледе тил байламлыкъла.

22. Тюрк тиллеге орта къытай, согдий, орта фарс, жангы фарс, жангы хинди тилледен кирген сёзле.

23. Орта тюрк эпоха.

24. Тюрк энчи атланы энчиликлери, аланы урал-алтай эм башха атла бла ушашлыкълары.

Морфонология тюркских языков

Образцы тестов по дисциплине:

I:

S: Морфонема:

-: фонеманы тюрлюсюдю

-: фонема бла бирчады

-: морфемады

+: морфонологияны ёлчеуюдю

I:

S: Этимни араш айырма формасында жюрютюлген (ы-и-у-ю) морфонема:

+: чабыш - билиш - буруш - сюйюш

+: табыш - кириш - соруш - бёлюш

+: атыш - бериш - туруш - кёрюш

-: къарыш - чариш - болуш - кёрюш

-: арыш - эриш - къуруш - юлюш

I:

S: (а-е) морфонема ### деген сёзледе барды:

-: баш - бер

+: бал - бел

-: ала - тёле

-: къара - кёре

I:

S: Морфонологияда морфемаланы ### тюрлюлерин кёребиз:

-: грамматика

-: лексика

-: магъана

+: фонетика

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1. Морфонологияны ангылатыу. Аны морфемикадан бла сёз къураудан башхалыгъы.

2. Тюрк эм орус морфонология, алада бир бирге келишген эм келишмеген шартла.

3. Сёзню тамырындан ачыкъланы тюшюулери.

4. Сёзню тамыры бла жалгъаууну арасында аны магъанасын тюрлендирмеген фонемаланы къошулуулары.

5. Тюрк тилледе морфемаланы тюрлюлери.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1. Сёзню жалгъауундан аны тамырындача къысыкъланы тюшюулери.

2. Ачыкъ фонемаланы тамырда бир бирлерин алышындырыулары.

3. Ачыкъ фонемаланы жалгъауда бир бирлерин алышындырыулары.

4. Къысыкъ фонемаланы тамырда бир бирлерин алышындырыулары.

5. Къысыкъ фонемаланы жалгъауда бир бирлерин алышындырыулары.

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1. Н, л къысыкъланы сёзню тамырындан эм жалгъауундан тюшюулери.

2. Л къысыкъны жалгъаудан тюшюуюню сёз къурауда оруну.

3. Морфонологияны сингармонизм бла байламлы энчи тюрлюсю.

4. Къайтарылгъан сёзледе морфонология болумла.

5. Къош сёзлени къурауда тауушланы тюрлениулери.

Перечень вопросов для самостоятельной работы:

1. Морфонологияны ангылатыу.

2. Морфонеманы ангылатыу.

3. Къуралгъан тамырны къысхартылыуу.

4. Тамыргъа неда аффиксге фонемаланы къошулуулары.

5. Морфонемаланы схемалары.

Перечень вопросов для зачета:

1. Морфонологияны ангылатыу. Аны морфемикадан бла сёз къураудан башхалыгъы.

2. Тюрк эм орус морфонология, алада бир бирге келишген эм келишмеген шартла.

3. Сёзню тамырындан ачыкъланы тюшюулери.

4. Сёзню тамыры бла жалгъаууну арасында аны магъанасын тюрлендирмеген фонемаланы къошулуулары.

5. Тюрк тилледе морфемаланы тюрлюлери.

6. Сёзню жалгъауундан аны тамырындача къысыкъланы тюшюулери.

7. Ачыкъ фонемаланы тамырда бир бирлерин алышындырыулары.

8. Ачыкъ фонемаланы жалгъауда бир бирлерин алышындырыулары.

9. Къысыкъ фонемаланы тамырда бир бирлерин алышындырыулары.

10. Къысыкъ фонемаланы жалгъауда бир бирлерин алышындырыулары.

11. Н, л къысыкъланы сёзню тамырындан эм жалгъауундан тюшюулери.

12. Л къысыкъны жалгъаудан тюшюуюню сёз къурауда оруну.

13. Морфонологияны сингармонизм бла байламлы энчи тюрлюсю.

14. Къайтарылгъан сёзледе морфонология болумла.

15. Къош сёзлени къурауда тауушланы тюрлениулери.

16. Морфонологияны ангылатыу.

17. Морфонеманы ангылатыу.

18. Къуралгъан тамырны къысхартылыуу.

19. Тамыргъа неда аффиксге фонемаланы къошулуулары.

20. Морфонемаланы схемалары.

Теоретические проблемы урало-алтайского языкознания

Образцы тестов:

I:

S: Алтай тил билимде айтымны магъана жаны бла тинтиуню мурдорун ким салгъаны:

+:

-:

-:

-:

-:

I:

S: Бюгюн жауун жауарыкъды деген айтымны ненча орунлу болгъаны:

-: орунсуз

+: бир орунлу

-: эки орунлу

-: юч орунлу

I:

S: Хапарчыны айтымда ненча член болгъанын кёргюзтюуне аны ### дейдиле:

+: орунлугъу

I:

S: Кимни сюе эсенг да, анга сор деген айтымни кесеклерин бир бирге байлагъан мадарла:

-: тенг жарашдырыучу интонация

+: бойсундуруучу интонация

+: байлам сёз

-: бойсундуруучу байлам

-: къаршылаучу байлам

I:

S: Исса бюгюн келир деп, мен бек ышанама деген айтымны бойсуннган кесеги къаллай болгъаны:

-: бойсуннган хапарчы айтым

-: бойсуннган башчы айтым

+: бойсуннган толтуруучу айтым

-: бойсуннган айгъакълаучу айтым

-: бойсуннган болумчу айтым

Вопросы для коллоквиума по 1-ой контрольной точке:

1.Общие методологические принципы современной науки о языке.

2.Понятие теории и методав лингвистике.

3.Общая таксономия методов лингвистики.

4.Собственно лингвистические методы: сравнительно-исторический, синхронно-сопоставительный, типологический, структурные (дистрибутивный, трансформационный, оппозитивный, метод поля) методы. Их использование в современных лингвистических исследованиях по урало-алтайским языкам.

5.Экстралингвистические методы: лингвогеографические, психолингвистические, социолингвистические и логико-математические методы, их место в науке о языке.

6.Проблемы функционально-семантического словообразования в исследованиях по урало-алтайским языкам.

7.Базовые единицы словообразовательной системы урало-алтайских языков.

8.Семантическая классификация производящих и производных основ.

9.Национально-культурная специфика производного слова, языковая игра в словообразовании.

10. Образование имен и глаголов семантическим способом (лексико-семантический, семантико-морфологический и др.) в урало-алтайских языках, отражение этого в современных исследованиях.

Вопросы для коллоквиума по 2-ой контрольной точке:

1.Современная теория функциональной грамматики в преломлении к урало-алтайским языкам.

2.Основные базовые функционально-семантические категории (модальность, темпоральность, персональность, залоговость и др.) в работах современных алтаистов-лингвистов.

3.Частныефункционально-семантические категории (компаратив, императив, оптатив и др.) в работах современных алтаистов-лингвистов.

4.Полевый подход канализу функционально-семантических категорий, выявление их ядра и периферии.

5.Современная синтаксическая семантика. Семантическая таксономия словосочетаний, учет при этом конкретизирующей валентности частей речи.

6.Ядерные модели словосочетаний в тюркских языках.

7.Глагольные словосочетания.

8.Именные словосочетания.

9.Наречные словосочетания.

10.Словосочетания, базирующиеся на предикативных лексемах.

Вопросы для коллоквиума по 3-й контрольной точке:

1.Вопросы семантико-синтаксической организации предложения в трудах синтаксистов-алтаистов.