Методика проведения технологического контроля работы сооружений по очистке сточных вод (стр. 33 )

Гидробиолог өзінің барлық байқауын ұдайы жұмыс журналына енгізеді. Жұмыс журналының басында тармақтар бойынша мәліметтерді көрсетеді:

1. құрылыстың атауы мен нөмірі (аэротенктер, регенераторлар);

2. белсенді лайдың сынамдарын іріктеу нүктелерінің орналасуы;

3. сынамдарды іріктеу күні, сағаты және зерттеу, лай қоспасының температурасы;

4 белсенді лайдың көлемі бойынша шөгіндісі, см3/дм3;

5. лайдың салмағы бойынша мөлшері, г/дм3;

6. лайдың индексі, см3/г;

7. лай бетіндегі судың сыртқы көріністері;

8. лай бетіндегі судың мөлдірлігі, см;

9. белсенді лай организмдерінің физиологиялық жағдайы;

10. гидробиологиялық бақылаудың сапалық және сандық нәтижелері (9.7-кесте);

11. көріністі әртүрлілік индексі.

12. биологиялық тазарту процесін индикаторлық бағалау және анықталған бұзушылықтарды жою жөніндегі ұсынымдар (9.6-кестеге сәйкес).

9.6.-кесте. Биологиялық тазарту процесін индикаторлық бағалау және анықталған бұзушылықтарды жою жөніндегі ұсынымдар*

Бұзушылықтарды тудыратын негізгі (үстемдік иеленуші ) себеп	Биоиндикаторлар (көрсеткіштік түрлер санының өзгерісі)	Әрекеттер мен оның салдарларын жою жөніндегі іс-шаралар
Уытты сарқынды сулар	Санның өсуі: – лайдың үлпектерімен байла-нысы жоқ диспергировандық бактериялар; - зооглейнді нысандар; – ұсақ раковинді планктонды амебтер; – жіп тәрізді серобактериялар (тегі Thiothrix, Beggiatoa, үлгісі O21N) немесе көкжасыл жіп тәрізді балдырлар; – қарапайы инцистирленген нысан	Токсиканттың түсуін болдырмау (өнеркәсіп орындарына арналған инспекторлық қызмет). Сарқынды суларды бастапқы тұндыруды жақсарту (1 тұндырғыштан шөгінділерді жиі жөнелту, әрекет кезеңінде токсиканттардың реагентті тұндыру). Қанығуды күшейту. Кәдеге жаратуға бөлінген лай көлемін қысқарту. Аэротенктерді басқа құрылыс-тардан алынған сау лаймен (1 дм3 лай 1 м3 аэротенкке арналған) жұқтыру
Жеңілқышқылданатын органикалық ластаушы заттар бойынша лайға арналған жоғары жүктеме	Санның өсуі: – жіп тәрізді бактериялар; – бентосты раковиналық амебтердің барлық түрлері	Аэротенктердегі белсенді лайдың шоғырлануын арттыру. Регенераторлардың көлемін 50 %-ға дейін арттыру. Қанығуды жақсарту
Аэробтықтың төмендеуі	Санның өсуі: - ұсақ жалаңаш амебтар; – ұсақ түссіз жгутиктер; – ірі еркін жүзетін бактерио-фагтердің инфузорилері; – жіп тәрізді серобактериялар	Аэрацияның интенсивтілігін көтеру. Лайдың өтпей жатқан аймағын жою. Сарқынды суларды бастапқы тұндырудың тиімділігін арттыру
II тұндырғыштан алынған лайдың нашар айналуы, I тұндырғышта шөгіндінің шіруі, аэротенктердегі лайды жаман араластырудың есебінен шіруі және іркіліс аймағының пайда болуы	Санның үстенм жағдайы: – ірі еркін жүзетін бактериофаг-тардың бекітілген инфузорииялар алдындағы саны. Санның өсуі: – түссіз талшықтар; – жіп тәрізді тионды бактерия-лардың болу мүмкіндігі	Аэрацияның интенсивтілігін көтеру. Лайдың іркіліс аймағын болдырмау. Сарқынды суларды бастапқы тұндырудың тиімділігін арттыру. Лайдың айналымдылығын жақсарту
Нитрификация процесі тиімділігінің болмауы немесе төмендеуі	Санның кемуі немесе жоғалуы: – бекітілген инфузориялар; - III трофикалық деңгей өкілдері (жыртқыш саңырауқұлақтар, коловраткалар, жайбасарлар, сорушы инфузорияларй)	Аэротенктің басында (сығымдағыш) және регенераторға басқа аймақтардан гөрі 2-3 есе көп ауа беру. Аэрацияны жақсарту. Лайдың мөлшерін көбейту. Кәдеге жаратылған лайдың көлемін қысқарту. Уытты заттардың түсуін мұқият бақылау және ескерту
Белсенді тұнбаға арналған дистеңгерімделген қорек (тазартылған судағы биогенді заттардың құра мындағы пропорционал-ды ара қатынасы)	Санның артуы: – бактериялардың зооглейнді нысандары; – жіп тәрізді сұрактериялар; – тұнбаның баяу өсуі	Лайды ОБТ пропорциясын сақтай отырып: N : P = 100 : 6 : 1,5 бастапқы тұндырғыштан кейінгі тұнық суда қоректендіру

9.7.-кесте. Гидробиологиялық бақылаудың нәтижелері

Таксон	Лайдың құрғақ затының грамына арналған организмдердің саны, дана
о/с № 1	о/с № 2
Аэротенктерден алынған белсенді тұнба	қайтармалы лай	Аэротенктерден алынған белсенді лай	қайтармалы лай
Бактериялардың жалпы саны	5,48×107	6,03×107	1,53×107	1,07×108
Beggiatoa тегінің түссіз серобактериялары	–	–	83±18	–
Sphaerotilus тегінің жіп тәрізді бактериялары	3333±115	974±62	42001±409	20000±282
Zoogloea ramigera	8	66	83	33
Zoomastigophorea б/цв	417±41	1342±73	666±52	933±61
Bodo globosus	–	–	166±26	–
Bodo sp.	–	26±10	–	–
Lobosea класы, кіші класс Gymnamoebia көлемді диапазон: ірі 500–750 орташа 150–450 ұсақ 12–120	83±18 83±	29±11 63±18 3±3	416 333±3618 –	400 533±46 –
Peranema trichophorum	83±18	–	83±18	–
Testacealobosia Centropyxis aculeata кіші класс	–	105±20	–	–
Arcella vulgaris	333±36	53±15	–	–
A. discoides	167±26	–	–	–
Filosea класы Pamphagus hyalinum	250±32	53±15	500±45	200±28
Gromia neglecta	500±45	184±27	17833±267	2300±96
Euglypha acanthophora	–	53±15	–	–
Heliozoea класы Actinophrys sol.	–	–	6±5	188±27
Ciliata кіші түрі Peritricha класы Opercularia coarctata	191	78	2000	1299
O. microdiscum	125	–	–	–
Epistylis plicatilis	125	263	83	–
Thuricola similis	17±8	–	–	–
Vorticella microstoma	100±20	29±11	–	33±11
V. campanula	175±26	26±10	–	–
munis	–	3±3	–	–
V. striata	–	–	416±41	–
Класс Polyhymenophora Aspidisca costata	91±19	53±15	750±55	66±16
A. turrita	83±18	3±3	–	–
A. lynceus	83±18	–	–	–
Класс Kinetophragminophora Litonotus sp.	83±18	–	83±18	400±40
L. lamella	–	26±10	–	–
Suctoria кіші түрі Tokophrya mollis	бірлі жарым
Podophrya fixa	бұл да
Nemathelminthes үлгісі Rotifera класы Rotaria rotatoria	бірлі жарым	29±10	–	–
R. neptunia	–	26±10
Philodina sp.	–	3±3	83±18	33±11
Colurella sp.	бірлі жарым	–	–	–
Vermes Gastrotricha	бірлі жарым	3±3	–	–
Chaetonotus maximus	33±11	53±15	–	–
Macrobiotus sp.	83±18	–	–	–
Aeolosoma hemprichi	8±6	26±10	166±26	33±11
Cyanophyta Oscillatoria sp.	8±6	21±10	6±5	33±11
O. lacustris	8±6	127	–	–
Chlorophyta Spirogyra sp.	–	–	18±8	94±19
Pediastrum dupex	25±10	96±19	6±5	66±16
Bacillariophyta Nitschia hungarica	8±6	21±9	6±5	33±11
Euglenophyta Euglena proxima	16±8	29±11	–	–
Қарапайым цистер	–	–	416±41	466±43

9.1.-қосымша