Монгол Улсын Их Хурлын долоо дахь удаагийн сонгуулиар байгуулагдсан Улсын Их Хурлын анхдугаар чуулганы 2016 оны 7 дугаар сарын 29-ний өдөр /Баасан гараг/-ийн нэгдсэн хуралдааны гар тэмдэглэл (стр. 22 )

За тэр Эм Эр Ай дээр уншдаг мэргэжилтэн болох гэж бид нарын одоо судалж мэдсэнээр доод тал нь 5-аас 10 жилийн бэлтгэл хийж байж Эм Эр Ай комьютерыг уншиж чаддаг эм нар төрдөг гэж би дуулсан, уншсан. Гэтэл өнөөдөр бид нар ганцхан сарын. Зарим ганц жилийн туршлагатай эмч нар маань бүх эмнэлгүүдэд тарсан учраас энэ оношлогоо туйлын буруу явагдаж маш өндөр үнийн эмчилгээний төлбөр авдаг. Оношлогоо буруу гарч байгаа. Ингэхээр энд эмнэлгүүдийн системтэй зохион байгуулалт хэрэгтэй байгаа юм. Ямар эмнэлэг дээр ямар эмч нь оношлох юм. Ямар эмнэлэг дээр ямар бүлгийн өвчнийг одоо үзэх юм. Ийм зохион байгуулалт одоо манай эрүүл мэндийн салбарт хэрэгтэй байх. Тэгэхгүй бол үнэхээр бид нар одоо энэ хичнээн одоо өндөр хүчтэй тоног төхөөрөмж тавиад ч энэ оношлогоогоо хийж чадахгүй байгаа нь сүүлийн үед харагдаж байна.

За ингээд ер нь эрүүл мэндийн салбарт нийтийн эрүүл мэндийн боловсрол бас дутагдаад байгаа юм. Энэнээс болж одоо энэ эх нялхсын эндэгдэл бас гарч байна уу? Энийг бас анхааруулж, энэ боловсролыг дээшлүүлэх, хуучин одоо их мэдлэг боловсрол, урьдчилан сэргийлэх янз янзын лекци таниулга их хийдэг байсан. Энэ талын боловсрол байхгүйгээс энэ 20 хүртэлх насны эхчүүдийн эндэгдэл энэ дээр…/минут дуусав/

М. Энхболд: - За асуулт тавьсан уу? Ц. Гарамжав гишүүн. А. Цогцэцэг нэр дэвшигч асуултад хариулъя. 82 дугаар микрофон.

А. Цогцэцэг: - За баярлалаа. Ц. Гарамжав гишүүн дээ. Тэгэхээр энэ эх хүүхдийн эндэгдэл гэдэг ээр маш зөв асуулт асуулаа. Эхийн эндэгдэл гэдэг бол байж болохгүй асуудал. Яагаад гэвэл энэ өөрөө физиологийн үзэгдэл. Тэгэхээр энэ физиологийн үзэгдлийг бид нар эмгэг болгоод эхээ алдаж байна гэдэг бол бид нар энэ чиглэл дээр маш хариуцлагатай ажиллах ёстой.

За нярай хүүхдийн эндэгдэл, нярайн эндэгдэл гэдэг бол манай намын мөрийн хөтөлбөрт бас орсон байгаа. 0-ээс 5 насны хүүхдийг үнэ төлбөргүй эмчилнэ гээд байгаа. Тэгэхээр эрүүл мэндийн даатгалын сангаас одоо жишээлбэл би нэг жишээг хэлэхийг хүсч байна л даа. Яг өрхийн эмнэлэг дээр даатгалын сангаас анхан шатны эмнэлэг дээр 20 мянган төгрөгөөр л тэр ханиадыг хүндрүүлэхгүй эмчилж байгаа байхгүй юу. Тэгээд суурь өвчтэй хүүхдүүдийг бол яриагүй л дээ.

За яг тохиолдлын чанартай ийм өвчнөөр ханиад, ханиадны хүндрэл энэ бүгдээр нас барж байгаа хүүхдүүдийн тоо бол бас хамаагүй их илүү байгаад байгаа юм. Тэгэхээр зэрэг энэ дээр бид нар ямар бодлогыг баримтлах вэ гэхээр зэрэг ерөөсөө эрүүл мэндийнхээ даатгалтайгаа л холбоно. Тэр анхан шатанд 0-ээс 5 насны хүүхдэд 20 мянган төгрөгөөр эмчилж болж байгаа юмыг зарим хүмүүс нь худалдан авах чадваргүйгээс үзүүлж тэр эм ээ авахгүйгээр хүндрүүлж байна. Зарим хүмүүс нь бол хүндрүүлээд эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авахаар үргүй зардал гаргаад нөгөө 300-аас 600 мянган төгрөгийнхөө зардлыг эрүүл мэндийн даатгалаас авах жишээтэй болоод байгаа юм.

Тэгэхээр зэрэг энэ зардал, эрүүл мэндийн даатгал, санхүүжилт, зохион байгуулалт, энэ хариуцлага. Хамгийн сүүлд нь энэ сэтгэл, сэтгэл зүй. Одоо хүнд сэтгэл гаргадаг ийм тогтолцоог өнөөдөр эрүүл мэндийн салбарт цогцоор нь бий болгох ёстой гэж үзэж байгаа. Баярлалаа.

М. Энхболд: - За баярлалаа. Ц. Цогзолмаа гишүүн асуулт асууж, үг хэлье.

Ц. Цогзолмаа: - За юуны өмнө Эрүүл мэндийн сайдад бас эмэгтэй нэр дэвшигч орж ирж энэ салбартаа нэлээн бэлтгэгдсэн бас мэргэжлийн хүн ажиллахаар болж байгаад үнэхээр одоо нийт салбарынх нь өмнөөс, бас эмэгтэйчүүдийнхээ өмнөөс талархаж байгаагаа илэрхийлмээр байна. Тэгээд амжилт хүсмээр байна.

Эрүүл мэндийн салбар бол өнөөдөр Монгол Улсын хөгжлийн бас тэргүүлэх салбар мөн. Мөн хүн гэдэг бол өөрөө Монгол орны хувьд хамгийн том үнэтэй капитал. Энэ одоо 3 сая монголчуудыг эрүүл байлгах. Энэ 3 сая дотроо одоо 1 сая орчим нь 0-ээс 18 насны хүүхдүүд байгаа.

Манай олон гишүүд сая маш чухал саналуудыг хэлж, асуултуудыг асуулаа. Би тэгээд давхцахгүй байх үүднээс дараахь хэдэн саналыг хэлье гэж ингэж бодож байна. Тэгэхээр таны хувьд одоо мэргэжлийн хүн ч гэлээ гэсэн одоо нэлээн эрүүл мэндийн салбар уначихсан байгаа. Бодлого, удирдлага, төлөвлөлт, одоо бүхий л шатандаа энэ салбар бол нэлээн хүнд байдалд байгаа ийм салбарыг авч байгаа. Тийм учраас одоо мэргэжлийн хүний хувиар цаг алдахгүй ажлаа нэлээн сайн бодитой, бас тодорхой төлөвлөж, аль цэгээс нь эхэлж одоо үйл ажиллагаагаа эхлэх вэ гэдэг дээр эмэгтэй хүний, бас мэргэжлийн хүний тийм нарийн мэдрэмжтэйгээр үйл ажиллагаагаа төлөвлөж эхлүүлэх байх гэдэгт огтхон ч эргэлзэхгүй байна.

За санал давхцахгүй үүднээс Ц. Гарамжав гишүүний хэлсэн саналыг би бас үргэлжлүүлж хэлмээр байна. Ер нь зүгээр одоо нэг талын асуудал бол энэ нийгмийн эрүүл мэндийн боловсролын асуудал нийгэмд нэлээн бас орхигдож байна гэж ингэж үзэж байгаа. Яагаад гэвэл дэлхий нийтийн одоо хөгжлийн чиг хандлага бол эмгүй эмчилгээ буюу хүн өвдөхөөсөө өмнө тэр эдийн засгийн зарлага гарахаасаа өмнө эрүүл мэндийн бүх талын боловсролыг олж авч байх ёстой. Энэ санал, санаачилгууд бас иргэдийн маань өөрсдийн санаачилгаар Монголын нийгэмд бас өнөөдөр тодорхой байж байна. Иог, бясалгал, эрүүл хооллолт, нийтийн биеийн тамир, спортоор хичээллэх, хөдөлгөөнөөр эрүүл мэндээ хамгаалах гээд энэ иргэдийнхээ санал санаачилгуудыг бас нийгмийн эрүүл мэндийн боловсролынхоо хүрээнд бас нэлээн сайн дэмжиж өгөөсэй гэдэг саналыг бас давхцуулахгүй хэлмээр байна.

Дараагийн мэдээж нэг чухал асуудал бол энэ хүнд салбарыг, өнөөдрийн одоо эдийн засгийн хямралтай байгаа, цалин хөлс нь сүүлийн жилүүдэд ерөөсөө нэмэгдээгүй байгаа энэ хүнд үед нуруундаа үүрээд авч явж байгаа эмч, ажилтан, ажиллагсдынхаа нийгмийн асуудал, цалин хангамжийг бодит байдалтай уялдуулаад бас үе шаттайгаар ч гэсэн бага багаар нэмэгдүүлэх асуудлыг ер нь цаг алдахгүй шийдэх шаардлагатай юм аа гэж ингэж хэлэхийг хүсэх гэж байна.

Энэ дээр нэг зүйлийг бас зориуд тэмдэглэн хэлэхэд манай Д. Сарангэрэл гишүүн, Ц. Нямдорж гишүүний удаа дараалан Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдаануудад хэлээд байгаа тэр эрүүгийн шинэчилсэн хуульд орсон тэр эмч нарт цалин хөлсийг нь нэмэгдүүлж сайн ажиллах боломжийг бүрдүүлээгүй байж ажлын байран дээр одоо алдаа гаргасан эмч нарыг нэлээн өндөр байдалтайгаар торгож, одоо шийтгэх хүртэл арга хэмжээ авах гэж байгаа энэ хуулийн төслийг бас бодит байдалтай уялдуулж цаг алдахгүй Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх ажлыг бас таныг маш хурдтай зохион байгуулж хийгээсэй гэж ингэж бодож байна.

Мэдээж хэрэг Улаанбаатар хот бол ачаалал ихтэй, нэг хоёр гуравдугаар шатлалын эмнэлгүүдийн үйл ажиллагааны чанар, хүртээмж ямар байгаа гэдэг дээр ер нь бүх хүмүүс дандаа л одоо талархалтай байхаасаа илүүтэй гомдолтой байдаг. Тийм учраас энэ нэг хоёр гуравдугаар шатлалын эмнэлгүүдийн үйл ажиллагааны хоорондын уялдаа холбоо, бас ялгааг нь сайжруулах тал дээр бас одоо сайд нарынхаа зөвлөлийг нэлээн мэргэжлийн бас шинэлэг байдлаар бүрдүүлээд дорвитой асуудлуудыг авч хэрэгжүүлээсэй гэж бодож байна.

Өнөөдөр яг Монгол иргэдийн дунд ямар өвчлөлүүд одоо анхаарлын төвд байгаа юм бэ? Хавдраар одоо анхаарал, дэлхийн нийтийн анхаарлыг их татаж байна. Халдварт бус өвчлөлийн байдал, эх хүүхдийн эндэгдлийг одоо сая асуулаа. Тэр битгий хэл одоо устчихсан гээд байж байсан улаан бурхан өвчлөл гарсан гээд эдгээр асуудлуудыг цаг алдахгүй үнэхээр одоо шийдэх зайлшгүй шаардлагатай байна.

Тэгээд хамгийн төгсгөлд нь нийслэл Улаанбаатар хотоос сонгогдсон гишүүнийхээ хувиар энэ өрхийн эмнэлгүүдийн статус, өрхийн эмч нарын цалингийн сүлжээний асуудлыг бас үнэхээр эргэж харахгүй бол эдгээр хүмүүстэй ажлын шаардлага тавихад ч хэцүү, эргээд бас одоо үнэхээр ажлын хариуцлага тооцоход ч хэцүү ийм ойлгомжгүй статус, нөхөрлөлийн статустай гээд ингээд нэг ийм хоёрдмол байдалтай үйл ажиллагаа явуулж байгааг таныг бас мэргэжлийн хүний хувиар их зоригтой шийдвэр гаргаж ингэж шийдээсэй гэж ингэж бодож байна. Тэгээд энэ салбарт маш богино хугацаанд мэргэжлийн хүн…/минут дуусав/

М. Энхболд: - Ц. Цогзолмаа гишүүн үг хэллээ. Б. Жавхлан гишүүн асуулт тавьж, үг хэлье.

Б. Жавхлан: - Эрүүл мэндийн салбарт эмэгтэй, тэгээд мэргэжлийн хүн нэр дэвшиж байгаад талархаж хүлээж авч байна. Танд амжилт хүсье.