Наименование (стр. 12 )

Дөрес уку –ҽдҽби ҽйтелеш кагыйдҽлҽрен саклап, текстны хатасыз итеп уку. Ул укучыныңҽйтелеш һҽм текстны аңлы рҽвештҽ кабул итҽ алу күнекмҽлҽреннҽн чыгып бҽялҽнҽ. Укучы аваз, иҗек һҽм сүзлҽрне кабатламыйча, грамматик формаларын бозмыйча һҽм дҿрес ҽйтелешкҽ карата куела торган иң тҿп талҽплҽргҽ җавап бирерлек дҽрҽҗҽдҽ укыганда гына югары билге куела.        

Йөгерек уку –укыганның эчтҽлеген аңлы рҽвештҽ зиһенгҽ алуны тормышка ашырыргаярдҽм итүче уку тизлеге.

Сәнгатьле уку –текстның эчтҽлеген аңлап, автор ҽйтергҽ телҽгҽн фикер, хистойгыларнытавыш, басым һҽм башка барлык фонетик чараларны дҿрес кулланып укый алу.        

Аңлап уку - текстның тҿп эчтҽлеген аңлау һҽм аңа карата үз карашыңны якимҿнҽсҽбҽтеңне белдерҽ алу сҽнгатьле укуга ирешүнең тҿп шарты.        

Рус мҽктҽплҽрендҽ укучы татар балаларының 1 минутта уку тизлеге түбҽндҽгечҽ билгелҽнҽ:

Сыйныфлар	Иҗеклҽр саны	Сүзлҽр саны
5	130-190	70-80
6	140-200	75-85
7	150-210	80-95
8—9	160-220	90-110

       Искҽрмҽ:  Эчтҽн уку тизлеге, кычкырып уку белҽн чагыштырганда, 5        —7 нче сыйныфларда

— 30—40 % ка, ҽ 8—9 нчы сыйныфларда 60 % каюгарырак була. Уку күнекмҽлҽрен бҽялҽү:        

Укучы билгелҽнгҽн күлҽмдҽ сүзлҽрне дҿрес ҽйтеп һҽм җҿмлҽлҽрне сҽнгатьле итеп, тулысынча аңлап укыса, Ї5‖ ле куела.        

       Уку тизлеге гомуми талҽплҽргҽ туры килсҽ һҽм текст эчтҽлеге буенча укытучы сорауларына җавап бирҽ алса, ҽмма уку барышында 1-2 ҽйтелеш хатасы һҽм сҿйлҽмнең структур бүленешендҽ берничҽ тҿгҽлсезлек җибҽрелсҽ, Ї4‖ле куела.        

Уку тизлеге программада каралган талҽплҽргҽ туры килмҽсҽ, текст эчтҽлеге буенча укытучы сорауларына җавап биргҽндҽ, тҿгҽлсезлеклҽр җибҽрелсҽ, дҿрес ҽйтелешкҽ бҽйле һҽм сҿйлҽмнең тҿп структур берҽмлеклҽренҽ бүлгҽндҽ, 3-5 тҿгҽлсезлек күзҽтелсҽ, Ї3‖ ле куела.        

Уку күнекмҽлҽре тиешле тизлектҽн шактый түбҽн булып, текст эчтҽлеген ҿлешчҽ аңлап, 5-6 дан артык ҽйтелеш хатасы җибҽрелсҽ, Ї2‖ ле куела.

Ҿйдҽ ҽзерлҽнеп укуны бҽялҽгҽндҽ, талҽплҽр югарырак була.

№	Талҽплҽр	Билге
1.	Шул сыйныфка талҽп ителгҽн күлҽмдҽге сүзлҽр (текст) тиз, ачык, дҿрес	«5»ле  билгесе
	ҽйтелеп, фикер аңлаешлы бирелсҽ, ягъни:                         —фонетик  үзенчҽлеклҽр  (хҽрефлҽрнең  укылышүзенчҽлеклҽре) дҿрес бирелсҽ, —татарҽдҽбителенеңорфографикһҽм  орфоэпикнормалары (сүзнең язылышы һҽм ҽйтелеш үзенчҽлеклҽре) сакланса,  —җҿмлҽлҽр  сҿйлҽмнең  тҿп  структур  берҽмлеклҽренҽ  (сүзлҽр  — иҗеклҽргҽ;  җҿмлҽ  сүзтезмҽлҽргҽ  һҽм  сүзлҽргҽ,  мҽгънҽле  кисҽклҽргҽ) дҿрес бүленсҽ, —тукталышлар  (паузалар)  дҿрес  ясалса,  сүз  басымы  һҽм  логик басым дҿрес укылса яисҽ куелса, —        интонацион  яктан  тексттагы  җҿмлҽлҽр  дҿрес        тавышбелҽн укылса,	куела.
2.	Укытучының  текст  эчтҽлегеннҽн  чыгып  бирелгҽн  сорауларына  тҿгҽл җавап бирелсҽ.
1.	Талҽп ителгҽн күлҽмдҽге сүзлҽр (текст) тиешле тизлектҽ укылса, лҽкин	«4»ле
кайбер  сүзлҽрнең  ҽйтелешендҽ  фонетик,  орфоэпик        үзенчҽлеклҽр	билгесе
	тиешенчҽ үтҽлмҽсҽ, ягъни:                                         —кайбер  сүзлҽрне  укыганда,  сүзлҽрнең  укылышүзенчҽлеклҽре орфоэпик нормаларга туры килмҽсҽ, —        сҿйлҽмнең структур бүленешендҽ кайбер хаталар булса,         —        җҿмлҽне  укыганда,  интонацион  яктан  1—2        тҿгҽлсезлек	куела.
җибҽрелсҽ,
2.	Укытучының сорауларына тҿгҽл җавап бирелсҽ.
1.	Уку  тизлегевакытчиклҽренҽ  сыймаса        һҽм  уку  барышында3  —4	«3»ле
фонетик, 2—3 орфоэпик хата җибҽрелсҽ,	билгесе
	Текст сҿйлҽм берҽмлеклҽренҽ тиешенчҽ бүленмҽү сҽбҽпле, интонация тҿгҽл бирелмҽсҽ,	куела.
2.	Текстны  аңлап  та,  сорауларга  бирелгҽн  җавапларда        тҿгҽлсезлеклҽр булса.
1.	Тиешле        тизлектҽ        уку        күнекмҽлҽре        булмаса,	«2»ле
Уку  барышында  үтелгҽн  орфограммаларда  тҿгҽлсезлеклҽр        күп	билгесе
	кабатланса,                                                 Уку барышында җибҽрелгҽн фонетик, орфоэпик, интонацион хаталар текст эчтҽлеген аңлауга комачауласа,	куела.
2.	Текст        эчтҽлеге        буенча        бирелгҽн        сорауларга        ҿлешчҽ        генҽ җавап алынганда,

                                       Язма эшлҽрнең күлҽме һҽм аларны бҽялҽү