Юз-жаг травматологияси фани буйича (стр. 15 )

Гематомани ута ялигланганда турунда билан тозаланганда конга буялишидан тўхтайди. Оливепрун ўтказгич ёрдамида текширилар орқали уни лапранли лигатура кўйилади. Кейинчалик беморни даволаш нейрохирурглар билан амалга оширилади. Агар нейрохирург томонидан диагностик ёки даволовчи калла суяги трепанацияси бажарилаган бўлса, уша тешик орқали юқорида келтирилган мақсадда лигатура махкамланади. Даволаш тугагандан кейин симли лигатурани бир тарафлама охирини тортиш усули билан оглиш имконияти бўлма йди. Уни олиб ташлаш учун (фрезевъх) тешик атрофидаги тўқимада кичик кесма қилинади, лигатура тапилади, кусачка билан кесилади ваиккала охиридан оғиз дахлизи томонга тортилади. Хар бита жарохат тикилади, ваш у усул бошқа тарафдан такрорланади. Бир нечта беморни анологик синишини операция қилинганда, биз лигатурани олиб ташлаш учун қайта операция қилишга имажбур булдик. Шуни таъкидлаш керакки, оддий бўлмаган фрезевье тешик орқали лигатура ўтказиш амалиёти вауни қайта олиб ташлаш мақсадида операцияси, таклиф қилинган () фақатбитта фрезевое тешик орқаси илмоқ ўтказиш, Кришпер сипицасидан тайёрланган бу илмоқ S симон шаклдак, аммо уни эгилиш бурчаги бир-биридан 90га яқин ораликда. Илмоқни бита тарафини мия қаттиқ пардаси орасига киритилганда, ва игнани кайрилган тарафитеменкой суякни қаттиқ ушлаб туради, шу суякни юзасига. Айнан буқилган лигатура ўртасига жойлаштирилади, олдидан шипилка кўринишида кайрилгане, кейинги харакатлар юқорида келтирилган каби харакатлардан фарқ қилмайди. Шунақанги кўринишдаги илмоқларни фойдаланилганда даволаш тугагандан кейин лигатурани бир учини кесиш етарли, кайчи билан оғиз дахлизи шиллиқ қаватини 1см юқорига кесиш ва бошқа тарафга тортиш керак. Илмоқни олиб ташлаш шарт эмас. Бу остеосинтезни энг катта яхши тарафи шуки бир вақтнинг ўзида юқориги жағ ва пешона суягининг махкамланиши ва калла суяги ички гематоиаси олдинг олинишини, Яна бош мияни деноипреция қилинишини, шу беморни тезроқ тузалишига ёрдам беради. 1971 юқори жағ ва пешона суягини парчаланиб синишида бўлакларни лигатура билан тепа суягига махкамлашни таклиф қилган. Буни амалга оширишда тепа –энса сохада равоқсимонкесма кесилади, ва ласкутни қаватма - қават ажратилади. Бита узун ярим игнани бир уруниш билан оғиз дахлизига ўтказиб бўлмайди. Шунинг учун олдин тепа соха ярасидан чакка сохасидан ўтказилади, у орқали лигатура ўтказилади, аммо игнани тўқимадан ажратилади. Кейинчалик шу ер кетма-кет игна оғиз дахлизига ўтказилади ва оғиз ёриг и орқали чиқариб олинади Анолагик амалиётнинг бошқа тарафдан бажарилади. Лигатурани оғиз ичидаги охирги ёриғига махкамланади, юқориги жағга нисбатан кўйилади бўлакларни репозиция қилишган сохада лигатурани охири тепадаги ярада қаттиқ кайрилади, ва яра тикилади.

Бизни тажрибасиз кўрсатишига калла суягидаги асосида лигатурани мустахкамлаш жойни тўғри танлаш жуда мухум. Агар нотўғри қилинса олдинги силжишида ёток ярани чаиради ва юмшоқ тўқималарни ялигланишига олиб келади. Калла суяги тухумсимон шаклдаги касалларга бу усул маъкул келмайди. Бироқ врачнинг тажрибасизлиги ва асбобларни қўллашни билмаслиги холатларида фрезевъх тешик қўйиш усули ёрдам бериши мумкин. Лигатурани олиб ташлаш учун калла суяги асосига суяк шурупи киритиш тавсия этилади, мини пластинкан каллага мустахкамлашда қўлланадиган кейинги сохада кичик кесма қилинади, кусачка билан кесиб тўқимадан тортиб чиқарилади.

ЮҚОРИГИ ЖАҒ СУЯКЛАРИ БЎЛАКЛАРИНИ КИРИШНЕР СИПИЦАСИ БИЛАН ИММОБИЛИЗАСИЯСИ

Киришнер сипицаси билан юқориги жағнинг факот янги Ле Фор 2 ва 3 бўйича синишда мустохкамлашади. Гохида шу соха синиги чегарасида юқориги жағ бир нечта бўлакларга ажратилади. Киришнер спицаси бунака вазиятда жуда катта ёрдам беради. Юқориги жағни 3 –тур бўйича синишида иммобилизация қилишда ўтказувчи ва инфилтрацион анезтезия етарли, 2-тур бўйича (ўрта) синишда нерв устуни ва инфильтрацион анестезия ёки наркоз қўлланилади. Киришнер спицасини суякка киритишда бор машинасини қўллаш мумкин, бунингь учун ноконечникка махсуз цангой ли ўтказгич орқали ўтказилади. Айрим врачлар бундай ўтказгичга эга эмас, сипицани текис охирини180 га эгишади, максимал даражада шу кисим плоскогубциалеьей билан кисишади, бор диометрига эришилади ва ноконечникга қўйишади. Спицали суякка киритиш учун (1967й) махсус камтуликли дрельни АОЧ-3 ни ишлаб чиқади. Шу мақсадда оддий кичик хажимли ушлагичда дрель ишлатиш мумкин.

Ле Фор3 бўйича синигшда спицани ёноқ суяги 45га бурчакда юқори лаб кемтиги йўналишида киритилади. Юқори жағ ёноқ ўсиғидан ўтиб, спица синиқ ёриғини кесиб ўтади ва альвеоляр ўсиққа вендреется, юқори жағга репоренровоиклой (ёпик учокли остеосинтез). Фрагментни вақтинчак махкамлаш учун оссисентни беморни пастки жағигни, юқориги жағига кисиб туради. Агар спица Тиш илдизига тегса харакат тўхтатилади. Гохида спица альвеоляр тўсиқдан ўтиб қаттиқ тинглайдан чиқади. Бунидай холатларда уни озгна ташқарига шиллиқ қават остига буқилади. Анолагик амалиётда қарама –карш томонда қилинади.

Кусачка билан спицани терини кўтариб турувчи қисмидаги терини кисишади ват ери остига киритилишига эркинлашади. Ле Фор 2 бўйича юқориг жағни синишдаги остеосинтез ойнали ёпиқ учокли остеосинтез хисобланади, спицаларнинг горизантал жойлашуви ва ёпиқ учокка қийшиқ жойлашган. Биринчи новбатда юқори жағни ренозийаси спийа билан бир ёноқдан иккинчи ёноқдан урказилади, юқори жағни унга панецивая.

Агар юқори жағни шу марказ атрофида қимирласа бундай холатларда 2-спицага нисбатан норма лёки қийшиқ йўналишда киритилади, юқорида келтирилгандек. Иккинчи варианти шуни кўзлайдики 2та спицани қийшиқ йўналишда киритиши, Ле Фор 3бўйича синишига асосланган. 6-7 хафтадан кейин спицани олиб ташланади.

Уни охирги тери остидан пайпасланади ва буйок билан белгиланади. Кейинчпалик инфилтрацион анестезия қилиниб тер ива тери ости ёғ қавати белгиланган жойдан кесилади. Утмас йўл билан пица охири кўрилади Уни краипонни шипцага билан ушланиб ва суякдан айланма йўл билан олиб ташланади. Яна тикланади.

Юқори жағни йирик парчалаи синишда, юқорида келтирилгандек бўлакларни репозициясида ёноқ суягига жарохат етказмасдан 3-5 спица билан бўлаклари бир –бирига махкамланади.

Юқориги жағни кўп парчаси синиши оғир травмадан кейин келиб чиқади, бунака аролашиш беморнинг хаёти билан тенг. Кирщнер спицаси билан остеосинтез қилиш усули шундайт холоаларда бошқат иммобилизация усулларидан устун. Бу спицани қўллашда кесиш ва бўлакларни очишт шарт эмас, уни киритиш камжарохатли. Юкор жағни синишини эскирган ва бўлакларини кейин бирлаштиришда Кирщнер спицаси ва гипсли қалпоқча бирга қўлланилади. Бу қалпоқчани таёрлагандан кейин равоқ казерок билан синиқ ёриғи остидан ёноқ остидан альвеоляр гребенга спица киритилади. Гребеи орқасидан Кириши(Ле Фор 2 тири) ёки ёноқ суягидан Кириши (Ле Фор 1 тури). Спицани теридан чиқиб турган охирига резина халкача кийдрилади ва симлм илмоқ билант бошқасига яқинлаштиради. Агар илмоқни дугиа йўналишида харакатлантирилса юқориги жағни керакли йўналишга келтирилади. Бу усул кўпинча шинани ушлаб турувчи тишларга етишмаганда қўлланилади, ёки парадантит билан касалланганда. Беморни танаси ва устки кийимига кам зарар етказиш мақсадида ўткир спица охирига резина бўлаги кийдирилади.

Юқориги жағ бўлакларини суяк усти метил минипластинкаси ва шурупи билан котириш.

Хозирги пайитда юқори жағни синишида кенг тарқалган хар хил усуллардан фойдаланилади ва хар хил минипластинка узунлиги ва диометри хар хил бўлган шруплардан фойдаланилади. Дунёга машхур фирмалар»мединон», «Мартин», »лебингер», унладкалари ишлаб чиқади, 2 та туплам:1 чи катта тупламида мини пластина фойдаланиш учун махсус титанли асбоблар. Мини пластинка титандан ёки зангламайдиган металдан тайёрланади. Кўпинча фирмалар занглашини олдини олиш учун пластинали устини нитротланган титан билан коплашади. Мини пластинка узунлиги 2-2. 4 см, кенглиги 1-1. 4мм. Мини пластинканимустахкамловчи шурупнидиометри 2-2. 3мм, узунлиги 5-19мм. Юқоридаги фойдаланилган бор машини керак бўлади (ёки дрегь), сверлани ноконечникка кирадиган қисми диаметри 2-2. 5мм, ишчи туговчи қисми 4. 5 мм ишчи туговчи қисмиузунлиги 5-20мм.

Бу остеосинтезни қилишдаги кўрсатмада хар қандай хозирги жағ синишида синиқ бўлаклари тўғирланади.

Синиқ бўлакларини мустахкамлаш Лефор типи бўйича 1 тип синишида юз суяклари синиши сохасида юмшоқ тўқима кесилади ва синиқ бўлагини тўғирлаш визуал текширув остида қўл билан бажарилади. Чандиқ ҳосил бўлишини олдини олиш учун бир қанча муалифлар бўйича коронар кесув ўтказишни таклиф этган. Кесувда очилган жарохат синиқ бўйлаб битта ўтиши керак. Мини пластинка ўлчамига қараб синиқ сохасидаги суякка қўйилади ва омбур ёрдамида синиқ устига мустахкамланади. Хар бир синиқ бўлагидан мини пластинка орқали 2-3 канал ўтказилади, канал диаметри шруп диаметридан озроқ кичик бўлиши керак. Сўнгра буларга мослаб шруп йиғилади. Шруп узун бўлиши керак ва махсус отверка ёрдамида қотирилади. Кейин жарохат тикилади.

Лефор 2 типи бўйича синишда лимфостаз ҳосил бўлишини олдини олиш учун кесув пастки қовоқни киприк сохасидан ўтказилади. Уни асталик билан ажратиб, кўз қиррасига етиб борилади ва синиқ ёриғидан қарши томонга 1,5 см масофага очилади. Кейинги томондан ҳам шундай қилинади. Сўнгра синиқ ёриғи ёноқ-альвеоляр ўсиқдан бурун усти сохасигача очилади. Синиқ бўлаклари репозиция қилингач шакли ва ўлчами мос мини пластинка танланади, омбур ёрдамида зичлаб махкамланиб, шруплар билан қотирилади, шруп узунроқ бўлиши керак. Жарохат тикилади ва дренажланади. Лефор 3 бўйича синишда синиқни бутунлай мустахкамлашда пластинка жағни одинги танглай юзасига ва 1-моляр ёки 2-премоляр сохаларига қўйилади. Остеосинтезда мини пластинка ва шруплар синиқ бўлакларини фиксация қилиб туради лекин узоқ вақт қолиб кетса кўп чандиқ қолдириши мумкин.