ва таклифига кўра аралаш ўсмаларни олиб ташлаш вақтида эндотрахеал наркоз ва унда миорелоксантларни қўллашни таклиф этган. Бу усул аралаш ўсма қулоқ олди безининг олд ва ўрта қисмида жойлашганда бажарилади. Бу ҳолатда беморни орқасига ёткизиб, елка соҳасига болиш қўйиб, бемор боши қарама қарши томонга қаратилада ва операция 8 босқичдан иборат бўлади.

1. Кофтунович бўйича кесим – бу кесим қулоқ чиғаноги олд қисмидан бошланиб қулоқ солиндиги атрофини айланиб ўтиб, сўрғичсимон ўсик томон йўналтирилади ва у ярим ойсимон чизиқ билан пастга ва олдинга жағ ости соҳасига йўналтирилади. Терива тери ости қавати олди томонга ажратилиб, сўлак безива чайнов мушагининг олидинги қисми ажратилади.

2. Ёнок думбоғи, ёноқ ёйи ва сўлак бези олдиниги юқори қирғоғидан ёғ безларининг орасидан юз нервининг чакка ва ёнок нерв толалари (юз нервининг) ажратилади ва бу нервлар ўтмас йўл билан атроф тўқимадан ажратилади.

3. Юз нервининг юқори шохини ажратиш учун, қулоқ солиндиги соҳасидан нерв толалари ажратилди. Йўналиши бўйича қон томирплари аста секин боғланади.

4. Қулоқ олди сўлак безини чакка пастки жағ бўғимидан ажратиб, қулоқ олди сўлак безини чиқарув йўлини кетгут билан боғланади.

5. Юз нервини бутунлай ажратилади.

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

6. Юз нервини охирги тармоғидан ажратиб олинади (ramusmarginalis).

7. Сўлак бези қобиқларини аста – секин ажратилди.

8. Ташқи уйку артерияси боғланиб, ўсма қобиғи билан баъзида сўлак безининг қисмлари билан олиб ташланади.

Роден усули бу усул марказдан перифериягача нерв толаларини ажратиш билан фарқланади.

Сўлак бези ўсмаларини олиб ташлангандан сўнг, жарохат ўрни қаватма-қават тикилиб жарохатда резина чиқаргичлар қолдирилади ва босиб турувчи боғлам кўйилади. Бу ҳолат ҳосил бўладиган гематомани, агар сўлак бези қисман резекция қилинган бўлса, тери остида сўлак йиғилишини олдини олади. Агар операциядан сўнг ўрнида узоқ вақт сўрилмайдиган инфильтрат ҳосил бўлса, А. В Климентов, нур терапиясини таклиф этишган. Бу ҳолат операциядан кейин ҳосил бўладиган оқма йўлни бартараф этади. Шу сабабли операциядан сўнг беморларга 0,1 % ли атропин сульфат 5-8 томчидан 4-6 марта овқатдан олдин 7-8 кун тавсия этилади. Юқорида айтиб ўтилагн қулоқ олди сўлак безини бутунлай олиб ташлаш (тотал паротитэктомия, юз нерви толаларини сақлаб қолган ҳолда) катта хажмдаги ўсмаларда, уларнинг кайталанишида ва ўсма ҳалқум ўсигини зарарлаганда бажарилади.

Қулоқ олди сўлак безини қисман олиб ташлаш (субтотал паротитэктомия) ўсма сўлак бези ичида жойлашиб, кам жойини қопласа бажарилади. Агар ўсма 2 см бўлиб, қулоқ олди сўлак безида жойлашган бўлса, қисман резекция ўтказилади. Ютқин ўсиғини зарарлаган бўлса ўсма ютқин ўсиги билан резекция қилинади. Агар ўсма ютқин ва юмшоқ танглайга тарқалагн бўлса, жағ ости кесувлари орқали ташқи уйқу артерияси боғланиб, пастки жағ сўлак бези олиб ташланади ва ўсма юткин соҳасидан ажратиб олиниб, юткин ўсиги резекция қилинади. Агар аралаш ўсма рецидив берса, қулоқ олди сўлак бези ва ўсма атроф юмшоқ тўқималар билан олиб ташланади ( 1983й).

Асоратлари

1. Юз мимик мушакларининг вактинчалик ёки доимий парези. Агарда юз нервининг томирлари кесилмаса бу парезлар 1-2 ойда давосиз утиб кетади. Юз нерви парезларини даволаш учун мимик мушакларга ЛФК, В гурух витаминлар ва массаж тавсия этилади.

2. Субтотал ва тотал паротитэктомияда куп учрайдиган асоратлардан бири кулок солиндигининг сезувчи нервининг сезувчанлигини бузилиши хисобланади.(катта кулок нерви кесилганда). Бундай холатларда бу сезгирлик йил давомида тикланади. Айрим беморларда тикланмайди. Шу холатларни хисобга олиб сулак безини капсуласини препаровка килинаётганда катта кулок нервини зарарламаслик керак.( 1985й).

3. Нуктали суяк окмаларининг хосил булиши баъзи пайтлрда узи йуколиб кетади ёки атропин ва белладонна препаратлари кабул килиб каттик бинтлаш натижасида йуколади.

4. Фрейя аурикуло-темпораль синдромининг хосил булиши, кичиш, огрик, гиперстезия ва гиперемия ва кулок олди сохасида хамда кулок олди сохасининг терлаши вужудга келади.

ва (1979-1985 й), 1985-1987 й бундай асоратлар 40-43,3 % беморларда 3 ой давомида ва 4 йилгача учраши мумкин.

Бундай асоратларнинг хосило булишини кулок чакка нервининг патологик регенерацияси билан, бу эса парасимпатик иннервациянинг бошланиши булганлиги ва операция пайтида жарохатланиши билан булади. Жаррохлик харакатидан сунг регенерация килувчи тукималар терига усиб киради. Тер безларини иннервациясида ва кулок олди безини иннервациясида иштирок этади. Юкорида таклиф этилганжаррохлик харакатлари хар доим хам яхши натижа бермайди.

Прогноз 1964 й маълумотига кура сўлак безлари аралаш ўсмаларини биргаликда даволашда кайталаниш 3 % беморларда 1 йил ичида кузатилган, юз нервининг параличи 2 % беморларда, кисман паралич 12 % беморлардла кузатилган.

В. В Паникаровский маълумотига кўра бу ўсмаларнин асорати 7,4% учраган, хавфлига айланиши эса 5,8 ни ташкил этган.

Бошка муаллифларнинг фикрича сўлак бези аралаш ўсмаларининг кайталаниши 1,5-35 % гача учраган. Америка олимларининг фикрича олиб ташланган ўсмаларнинг иккиламчикайталаниши 25 % учраган. (1983й) маълумотига кўра кайта рецидив 3 % ни ташкил этган. Бу ўсмаларнинг кайталаниши операция килаётган жаррох томонидан жудда катта жавобгарликни талаб килади.

Сўлак бези ўсмаларининг кайталаниши ва малигнизацияни олдини олиш максадида:

А) аралаш ўсмалар катта хажмда бўлса уларни сўлак безлари билан экстерпация килиш ва юз нервларини саклаб колиш тавсия этилади.

Б) сўлак бези аралаш ўсмаларининг кичик хажмида, айникса сўлак безининг орка кирғоғида жойлашган бўлса усмани сўлак безинин кисман резекцияси билан олиб ташланади. Хозирги пайтда жаррохлар ўсмани безга тегиб турадиган сохаси биланолиб ташлашни таклия этдилар. Аксарият холатларда кайта рецидив куп учрайди.

Сўлак безлари хавфсиз ўсмаларини куриб чикиб, бу ўсмаларни олиш жуда мураккаблигини ва куп асоратлар келтириб чикаришини хисобга олиб, бундай ўсмаларни малакали жаррохлар томонидан олиш тавсия этилади.

Чунки жуда авторитетли клиникаларда хам операциялар куп асоратлар билан кечади. Масалан: (1987й) Киев шифокорлар малакасини ошириш институти клиникалариниг маълумотига кўра қулоқ олди сўлак безида ўтказилган операцияда 71,3 % юз нерви травматик неврити, тотал паротитэктомияда 100 %, субтотал паротитэктомияда 65 % ни ташкил килди, сўлак оқмалари 9 %ни ташкил этди. Сўлак ўсмалари 4,1 % ни, аурикуло-темпорал синдром 43,3 % ни ташкил этди. Бу холатлардан кўринадики даволашни Яна янги усулларини ишлаб чикиш лозим.

Сўлак безлари хавфли ўсмалари

Клиника маълумотларига кўра юз-жағ сохасида учрайдиган хавфли ўсмаларнинг 4,2 % и сўлак бези хавфли ўсмаларига туғри келади.

Мукоэпидермоид усма

Мукоэпидермоид усма маълумотига кўра 1964 й 8,3-8,5 % ни ташкил килади. Мукоэпидермоид ўсмалар қулоқ олди сўлак безида, каттик ва юмшок танглайда ретромоляр сохада тил ва огиз бўшлигида, альвеоляр усикда жойлашади. Ўсмалар хажмига караб 1 х 1 х 1 х то 7 х 6 х 3 гача булиши мумкин. Гистологик тузилишига кура мукоэпидермоид усма 2 та гурухга булинади.

1.  Юкори дифференциацияланган

2.  Паст дифференциацияланган

Бу шуни курсатадики мукоэпидермоид ўсмаларнинг бир кисми хавфсиз, бир кисми хавфли булиши мумкин. А. А Лобенко 1996й сулак бези ўсмаларини ташхислашда ультратовш текширишларини таклиф этади. Бу эса ўсманинг нотекислигини, контурларининг текис эмаслигини ва ўсманинг малигнизациясини аник курсатади.

Клиник куриниш мукоэпидермоид ўсмаларнинг гистологик тазилишига караб кандай ўсмага хослигини аниклаш мумкин. Юкори дифференсация килинганлари хавфсиз, паст дифференсация килинганлари хавфли булиши мумкин. Бунда инфильтратив, пролифератив усиш, кайталаниш ва айрим холатларда метазтаз кузатилади. Касалликнинг кечиши 1 й дан 8 й гача давом этиши мумкин. Айрим холатларда тез усиш кузатилади. Мукоэпидермал ўсмалар тез хавфлиликка утиши, хавфли ва хавфсиз усманинг чегарасида туриши ва ярим хавфлилиги билан характерланади.

Даволаш аралаш олиб борилади. Операциядан олдин телегамматерапия, ўсмани без билан тулик олиб ташлаш, баъзи пайтларда Крайля операцияси (паст дифференсиалланган холларда кулланилади). Крайл операциясини куллашдан олдин операция пайтида гистологик экспресс диагностика утказилади. Юз нервини саклаб колиш хар доим курсатма хисобланмайди, куп холатларда усма, без ва юз нервларининг бутунлиги бузилади. Операциядан олдинги нур терапия 50-60 грей. Операциядан олдинги нур терапияда усмани кичрайиши (яллигланишни йукотиш хисобига), фиброз капсулани хосил булишини кузатиш мумкин. Агарда операция олди нур терапияси утказилмаса операциядан кейин нур терапияси 45-55 грей берилади.

Циллиндромалар

Сўлак бези ўсмаларининг 9,7 % ини ташкил этади. Гистологик тузилишига кўра альвеоляр сохаларда жойлашиб, кубсимон эпителиал хужайралардан иборат булади ва алвеолаларда жуда куп юмалорк бушликларни, ичи шиллик ва аморф гиалинга тулган бушликларни кузатиш мумкин. Бу ўсма метастаз бериши мумкин. Н. Я Броцский маълумотига кура циллиндромаларнинг метастаз бериши кон оркали упкага таркалиши мумкин. Ўсмани гистоструктурасига кўра икки хил тури фаркланади.

1.  Фиброз альвеоляр тури.

2.  Йирик альвеоляр тури.

Бу ўсмалар каттик ва юмшок танглайда, катта сўлак безларида ват ил остида жойлашади.

Клиникаси 50 % беморлар огрикка, иррадиацияли огрикка шикоят киладилар. Усма каттик эластик консиситенцияга эга. Усмалар бошида секин, охирги боскияларида тез усади. Тез-тез кайталаниш хусусиятига эга. Операциядан кейин метастазлар хисобига 50 % беморлар улиши мумкин.

Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44