Цементома
Цементомани одонтоманинг бошқачароқ кўриниши сифатида кўриш мумкин, лекин баъзи морфологик ва клиник ўзига хослиги сифатида буни алоҳида ўсимтага ажратиш мумкин. Улар кам учрайди. Бизнинг клиника 27 цементома билан оғриган беморни кузатилган.
Патологик анатомиясиАйрим ҳолатда Тиш илдизининг цементига ухшаши мумкин ва буни оддий цементома дейилади. Буларга цемент экзостози ёки гиперцементоз кўринишида тиш илдизига цемент тўқимаси, ўсимтасини киритиш мумкин. Бошқа цементома яримқаттиқ ёки юмшоқ ўсимта кўринишида маълум, улар цемент хужайраларисиз ва цементга ухшаш ва суяк устунлари ва бириктирувчи стромалардан иборат.
Клиникаси. Ўсимта ривожланиши кўпинча оғриқсиз кечади, лекин баъзи ҳолларда пальпация вақтида сезувчан ёки оғриқли бўлади.
Бу жағнинг кортикал қаватидан ўсиб чиққан цементомаларга тегишли. Асосан ўсимта жағнинг бир қисмида жойлашган. Биз чап тарафнинг пастки жағнинг ва иякнинг кўп қисмини эгаллаган цементомали касални операция қилганмиз. Алоҳида учоклар юқори жағ козик тишлари чегарасигача таркалган.
Операция пайтида клиникада ўсимталар жойида эритилган пишлоқ кўринишида суякларнинг юмшоқ жойлари топилган, улар ўткир хирургик пичоқ билан осон қириб олиб ташланган. Атрофдаги суяк тўқимаси бироз ўзгарган Бир жойдаги ўсимта етарлича қирилмаганда, ўсимтанинг қайта ривожланиб кетгани кўрилган, бу цементомани бластоматоз характерга эгалигидан далолат беради.
Оғиз бўшлиғига қараб ўсган ўсимтада шиллиқ қаватининг бузилши кўрилади, унинг зарарлангани хисобига, бу клиник кўринишни ёмонлаштиради (беритади).
Рентгенограммада гомоген булмаган (аморф) суяк тўқимаси емирилиши кзатилади.
Даволаш. Цементомани олишда асосан хирургик қошиқда ковлаб олиш қўлланилади. Агар ўсимта илдиз учида бўлса тиш олинмайди. Илдизни депульпация ёки илдиз учи резекция килинади.
Жағ суяклари кисталарининг таснифи
1. Ноэпителиал кисталар
А. Анавризмал киста
Б. Оддий суякли кистаси
2. Эпителиал кисталар:
А) фиссурал (неодонтогенли) Кисталар: глобуламаксил-ляр кисталар: ўрта танглай кисталари
Б) одонтоген эволюцион кисталар: Бирламчи суяк кисталари
В) латерал периодонтал кисталар тиш сакловчи кисталар (фоликуляр)
3.Яллиғланган илдиз кисталари
А) сут тиши кистаси
Б) домий тиш кистаси
Жағ кисталари энг кўп учрайдиган ўсмаларга киради. Киста ташқи қобиғи аниқ фиброз, грануляцияловчи тўқималардан иборат бўлиб, лимфоид эпителийларга бой бўлади. Кистани ички юзаси ясси мугузланмайдиган эпителий билан қопланган. Киста тиниқ, бироз сариқроқ, тухум оқига ўхшаш суюқлик билан тўлиб туради. Бу суюқлик ялтираб туриши таркибида холестерин доначалари борлиги сабаб булади.
Рентгенограммада кисталар аниқ чегарали юмалоқ суяк емирилиши билан кузатилади. Баъзи ҳолларда кисталар симптомсиз кечади. Юқори ва пастки жағда хавфсиз ўсмаларга ўхшаб секин ўсади, оғриқсиз катталашади. Жағ суякларидаги катта кисталарда суяк катталашиб, пайпаслаганда суякни ичига тортилиши ёки (пергамент қоғоз) ёки резина ва пластмассали ўйинчок симптом кузатилади. (Рунге-Дюпетрен симптоми) ( 1966й)
Одонтоген эпителиал кисталар
1. Радикуляр киста
Радикуляр кисталар ҳосил бўлиш механизмида яллиғланиши элементларини химик ва механик таъсирлар остида периодонт тукимасида яллигланиш элементларнинг пайдо булиши ва кичик бўшлиқларнинг транссудат билан тулиши алохида урин тутади.
Бу ҳолатлар кистагранулемаларни ҳосил бўлишига, суяк тўқимасининг емирилишига, говаксимон каватнинг атрофиясига ва кейинчалик кортикал каватнинг емирилишига олиб келади. Яллиғланишнинг интенсивлиги даражасига биноан кистанинг суякка бўлган босими 1,3 с/удан 10,7 с/у гача етади
(1967й) бўйича илдиз учи кисталари юқори жағ гаймор бушлигини деформацияловчи кисталар 45,8 % келтириб чикаради. ва 20-60 ёшли беморларда куп учрайди. Кисталарнинг жойлашувига қараб 1 чи ўринда биринчи моляр, иккинчи ўринда биринчи премоляр, 3 чи ўринда иккинчи премоляр, 4 чи уринда иккинчи моляр ва 5 чи 8 тишлар ҳисобланади.
Бу кисталар бир вақтни ўзида бурун томонга ва юқори жағга қараб ўсиши мумкин
Радикуляр кисталар суяк кўмиги ва маззини чириб тиш кон нерв тутамларини атрофиясига олиб келиш мумкин.
Бу эса ўз навбатида пульпани озиқланишини бузиб, некрозга олиб келади.
Агар 2 та алоҳида кисталар 2 та тишдан хосил булган бўлса, бир-бири билан туташиб кетади ва ренгенда кистоз адамантиномани тузилишини курсатади.
Радикулярлар кисталар ҳам (94-96%) ташкил этади. Радикуляр кисталар кистогранулемадан ўсиб катталашади. Агар юқори жағ бўшлиғи яхши пневматизацияланган бўлса, илдиз учи кисталари аста-секин юқори жағга ўсиб киради. Юкори жагга усиб кирган кисталар гаймор бушлиги тубидаги суякнинг йуклиги гумбазсимон юмщок соя билан характерланади. Илдиз учи кисталарини ташхислаш кийинчилик тугдирмайди. Керак булса пункция ёки цитологик текширилади. Усаётган кисталарнинг асосий белгиси булиб хисобланади; суяк деформацияси, пергамент когоз шитирлаши симптоми, кейинчалик флюктуация белгиси, рентгенда тишлар дивергенцияси. Яллигланган кисталарда кизариш, шиш, атроф тукималардаги юмшок тукималар иньфилтрациси ва огрик хосил булиши хисобланади. Яллигланишнинг асосий сабаби булиб, сурункали яллигланишнинг хуружи, Тиш каналидаги инфекциянинг активизацияси, жарохат ва совук котиш хисобланади.
Фоликуляр киста: бу терминда кисталарнинг икки гуруҳини кўриш мумкин: бу гуруҳ доимий ёки сут тишлар илдизи атрофида узоқ давом этган сурункали яллигланиш билан характерланади.
Иккинчи гуруҳ фоликуляр кисталар, тиш пайдо булдиган эпителийнинг аномалияси окибатидир.
Фоликуляр кистанинг клиникасиРадикуляр кисталардан кам фарқланади.
Ташхиси қуйидаги маълумотларга асосланиб қуйилади: жағ атрофидаги тўқиманинг аста-секинлик билан оғриқсиз усманинг катта бўлиши, тишлар ёриб чиқишидаги аномалиялар. киста билан гангреноз тишлар боғлиқлиги,
Рентгенологик кўриниши. Суякда аник чегарали суяк емирилиши ва уртасида ёриб чикмаган тишнинг тож кисмининг ёки тулик тишнинг мавжудлиги.
Даволаш. Хирургик операция икки усулда бажарилади:
1. Цитотомия
2. Цистэктомия
Радикуляр кистани даволаш-хирургик
Агарда киста кичик бўлса диаметри 1-1,5 см дан ошмаса консерватив даволашга уриниб кўриш мумкин. Даволашнинг радикал методи оператив аралашувдир. 1892 ва 1910 йилларда “Partch 2” операцияни икки усулини таклиф
Лекин бу анча олдин Dupuytren тарафидан таклиф қилинган. Partch усулни аниқ тасвирлаб берган холос. Шунинг учун операцияни Дюпюнтрен-Партч пластик цистотомияси деб аташ тўғрироқ. У йилдан-йилгача кам қўлланилиб келмокда.
Радикуляр кистани 2 хил хирургик йўл билан даволанилди. Цистотомия-кистани сиртқи қаватини олиб ташлаш билан (Парч 1 усул билан) ва кистоз қобиғининг тўлиқ олиб ташланиши цистоэктомия (Парч 2 усули) Жағ кисталарида цистотомия ўзининг ҳолсиз ва юрак-қон томир касаллиги бор одамларда (узоқ операция қилина олмайдиганларда) ўтказилади. Цистотомия фоликуляр кистада қилинади; қачон боланинг тиши чиқишига умид бўлганида, қачонки кистани олиб ташлаш тишнинг муртагига зиёни тегиши мумкин бўлганида. Бу операциянинг устунлиги унинг соддалагида, жарохатланишининг камлигида ва безиёнлигида, рецедивнинг деярли йўқлигида.
Агар юқори жағ суяги яхши пневмотизацияланган бўлса, кистоз ўсимтаси секин-аста юқори жағ пазухасига ўсиб киради, уни юқорига ва ичкарисига суриб ( маълумотига кўра (1967) бундай кисталар 45,8 % ҳамма юқори жағли киста) Пазухага кирувчи киста суяк деворининг йўқлиги билан характерланади, бунда гумбазсимон юмшоқ терили соя кўрилади, юқори жағ пазуха фонида
Илдизли киста рентген диагностика асосан қийинчилик туғдирмайди. Ишонч ҳосил қилинмаганда киста пункцияси ва цистологик текширув ўтказилади. Илдизли кистанинг микроскопик қобиғи фиброз тўқимадан иборат ва ўлмаган кўпқаватли эпителийдан иборат. Киста ривожланишига кўп ҳолларда сосудисто-нерв пучогининг сиқилиши ва атрофиясига олиб келади, тишнинг юқори қисмига келган, бу эса пульпанинг атрофиясига ва унинг некрозига олиб келади. Ривожланган кистанинг симптомлари: суякнинг билинмас деформацияси, кейинроқ пергамент қирсиллаш симптоми, янада кейинроқ флюктуация симптоми, специфик пунтуат борлиги. Сарғиш-жигарранг, холестерин ялтироғи, тишлар дивергенцияси.
Йиринглаш ҳолатида қизариш қўшилади. Шишиш ва инфильтрация атрофдаги тўқималарда инфильтрация ва оғриқ бўлади.
Ороназал цистотомия катта кисталарда маҳаллий оғриқсизлантириш остида бажарилади. Ороназал цистотомияда кистанинг олд ва юқори қобиғи олинади. Пластик цисэктомия - бунда кистани қобиғи бутунлай олинади, лекин яра тикилмайди. Икки этапли операция-цистотомия ва цистэктомия биргаликда бажарилади.
Цистоэктомия кистанинг қобиғини тўлиқ олиб ташлашдан иборат (вилушивание, вискабливание-ковлаб олиб ташлаш, ярани тикиб ташлаш)
Устунлиги: Операциядан сўнг сунъий яратилган оғиз бўшлиғидаги бухтани назорат килиш йуклигида.
Репаратив жараённи тезлаштиришда у ёки бу остеогенетик стимуляторлардан фойдаланмаслик (алласуяк, суяк, суяк биологик тампон).
Цистоэктомиянинг камчиликлари :
Пастки катакчали (ойсимон) нервнинг очилиб қолиши.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 |


