I модуль (стр. 10 )

Іс-әрекеттің қай уақытта болатынын білдіретін сабақтастың түрі мезгіл бағыныңқылы сабақтас деп аталады. Жасалу жолы: - ганда, - генде, -қанда, - кен-де, уақытта, кезде. Мысалы: Олар келген кезде, біз тысқа шығып кеттік.

Іс-әрекеттің не мақсатпен, не үшін болатындығын білдіретін сабақтастың түрі мақсат бағыныңқылы сабақтас деп аталады. Жасалу жолы: - у үшін, - мақ, - мек, - бақ, - бек, - пақ, -пек болып. Мысалы: Олар тысқа шықпақ болып, ерте келді.

V. Бекіту.

1-тапсырма. Әр халықтың мақал-мәтелдерінің мағынасын түсіндіру.

1. Терлемеген – терең білмес.

2. Мен білмеймін деме, үйренейін де. (украин)

1. Оқыған ұл атасынан да үлкен.

2. Пірің көп болғанша, білімің көп болсын. (өзбек)

1. білім – елге, су – жерге. (қырғыз)

1. Білім еңбекпен ғана кемелденеді.

2. Білім – ағашы, еңбек – алмасы. (араб)

1. Аға – еңбекпен көркем, бала – біліммен көркем.

2. Ақылсыз адам – еріншек, адал адамның аты арып, тоны тозбас.

3. Еңбектің наны - тәтті, жалқаудың жаны – тәтті.

4. Аз ауыл өніп - өссе, ел болады. (қазақ)

VI. Сабақты қорытындылау.

2-тапсырма. Мәтінді әңгімелеу.

VII. Үй тапсырмасы. 3-тапсырма. Берілген бір тақырып бойынша шығарма жазу.

22-22-сабақ Тіл дамыту Күні: 8.10.15ж.

I. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру.

III. Сабақтың мақсатын, барысын айту.

IV. Бекіту.

2-тапсырма. Сабақтас құрмалас сөйлемнің әр түріне сызба негізінде бір сөйлемнен құрап, тұрлаулы мүшелерінің астын сызу.

Жауап үлгісі:

1. Мен ауылға барсам, міндетті түрде атам мен әжеме көмектесуім керек.

2. Олар ауылға барса да, көп уақыт болған жоқ.

3. Олар ауылға барғандықтан, өте жақсы демалып қайтты.

4. Олар ауылға барып, ата - әжесіне көмектесті.

4-тапсырма. Мәтін бойынша үш деңгейлік тапсырмаларды орындау. Мәтінге ат қою. Тапсырмаларды топтық оқыта үйрету ойыны арқылы да жүргізуге болады.

Сынып 3 адамнан топтарға бөлінеді. Тақырып материалы бірнеше блоктарға бөлініп, әрқайсысына үш нұсқадағы тапсырма дайындалады. Бір сабақта әр оқушыға 4 тапсырмадан болса, жеткілікті. Тапсырмаларды бәрі орындайды, бір-біріне көмектеседі (мұғалімнен кеңес алуға болады). Әр тапсырма бағаланып, нәтижесі бағалау парағына жазылып отырылады. Сабақ соңында барлық тапсырмаларға берген жауаптарын қорыта келе, әр оқушыға ортақ баға қойылады.

ІІІ деңгей.

1. Сұрақтарға жауап беріңдер.

1. Қазақ халқының сыйлы тағамының бірі қандай?

2. Оның тағамдық қуаты қандай?

3. Майды неден жасайды?

4. Майды қалай жасайды?

5. Май жасап көрдіңдер ме?

2. Сабақтас құрмалас сөйлемді талдап түрін анықтаңдар.

Содан соң қаймақ туырылып, май түзіле бастады.

ІІ деңгей.

1. Мәтін бойынша диалог құрап, өзара сөйлесіңдер.

2. Құрмалас сөйлемдерді теріп жазып, талдаңдар. Жасалу жолдарын түсіндіріңдер.

3. Мәтіннен есімшелерді теріп жазыңдар.

І деңгей.

Берілген мәтінді әрі қарай жалғастырыңдар.

V. Сабақты қорытындылау.

3-тапсырма. Сабақтас құрмалас сөйлемдердің түрлерін анықтау.

Жауап үлгісі:

1. Жұмыс аяқталған соң, біз қайтуға кірістік. (қашан? мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем)

2. Ауылда өткізілген соңғы жиырма күн аз болса да, көп жұмыс істелді. (қайтсе де? қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем)

3. Әкемнің бұл әңгімесін бұрын естімегендіктен, мен де қызыға тыңдадым. (неліктен? себеп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем)

4. Мен қызық кітаптарды көп оқып, бұл кітаптардағы әңгімелерді әжеме айтып бердім. (қайтіп? қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем)

5. Мен шошып оянып кетсем, атам мен әжем шай ішіп отыр. (қайтсем? шартты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем)

VI. Үй тапсырмасы. Қайталау. Мәтінді жалғастыру.

23-23-сабақ Күні: 9.10.15ж.

Ата көрген оқ жонады, ана көрген тон пішеді

I. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру.

III. Сабақтың мақсатын, барысын айт.

IV. Бекіту.

1-тапсырма. Ұлағатты сөздерді түсініп, жауап алу. Құрмалас сөйлемдердің түрлерін анықтау. Есімшенің қандай қызмет атқаратынын айту.

1. Тәртіп көрген адам бала күнінде, өнерімен қуандырар түбінде. (Ж. Баласағұн)

2. Ата көрген оқ жонады, ана көрген тон пішеді.

3. Әкеге қарап ұл өседі, шешеге қарап қыз өседі. (Мақал)

2-тапсырма. Жақшаны ашып, сөздерді аударып жазу. Құрмалас сөйлемдерді табу.

Жауап үлгісі:

Көргенділік - тәрбиеліктің (көрсеткіші). (Сол себепті) көргенді кісі басқалармен қарым-қатынасында адамды сыйлап, құрметтеп қарайды, кішіпейіл, сыпайы, кешірімді болады. (Көргенді) адам басқаның еңбегін, өзіне көрсеткен қызметін сыйлайды, рақметін, алғысын айтуды шын көңілмен өзіне міндет, парыз деп біледі.

Көргенді кісінің өзіне де, қоғамға да, ел-жұртқа да тигізетін зор (пайдасы) - балаларын әдептілікке, адамгершілікке тәрбиелейді.

4-тапсырма. Сұрақтарға жауап беру.

«Өз жартынды тап» ойынын өткізу.

Ойынның шарты:

Мұғалім жұп кеспелер дайындайды: біреуінде - сұрақтар, екіншісінде - жауаптар. Бір сұрақ пен оның жауабына арналған кеспелердің түсі бірдей болады. Оқушылар кез келген түсті кеспені (әрқайсысы біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.

1. Есімше дегеніміз етістіктің қандай түрі? Қалай жасалады? Мысал келтіру.

2. Есімше сөйлемнің қандай мүшесі болады?

3. Есімшені қатыстырып, «Ата-анама көмектесемін» деген тақырыпта бірнеше құрмалас сөйлем құрау.

V. Сабақты қорытындылау.

Автор орындығы әдісі: Оқушыларға «Әкеге қарап ұл өсер, шешеге қарап қыз өсер» деген тақырыпқа эссе жазу тапсырмасы беріледі. Жазып болған сон оқушылар ортаға шығып, орындыққа отырып жазған эсселерін оқып береді.

VI. Үй тапсырмасы. 3-тапсырма. «Ата көрген оқ жонады, ана көрген тон пішеді» деген мақалға шығарма жазу.

24-24-сабақ Әкеме көмектесу Күні: 10.10.15ж.

I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Сабақтың мақсатын, барысын айту.

IV. Бекіту,

1-тапсырма. Сөз тіркестерінен құрмалас сөйлем құрап, үлгі бойынша талдау.

Шелекепен су тасу, балтамен отын жару, балғамен шеге қағу, арамен ағаш кесу, күрекпен жер қазу, тырмамен топырақты майдалау, айырмен шөп жинау.

Үлгі: Мен шелекпен су тасып, аулада өсіп тұрған алма ағашын суғардым. (Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем).

2-тапсырма. Сұрақтарға төменде берілген керекті сөздерді пайдалана отырып, жауап беру. Төменде берілген сұрақтарға жауап беру немесе «Сұрақ-жауап» оқыта үйрету ойыны арқылы жүргізуге де болады.

«Сұрақтар мен жауаптар» ойыны

Ойынды материалды өз бетінше игерудің бірінші кезеңінде, яғни сөйлеу бөлімінің бірінші сабақтарында өткізуге болады.

I тур

Оқушылар, әдеттегідей, қатармен партада отырады. Барлығы 6 қатар.

1 қатар

2 қатар

3 қатар

4 қатар

5 қатар

6 қатар

Мұғалім әр жұпқа барлық игеріліп жатқан тақырып бойынша 10 сұрақ жазылған қағаздарды таратады (немесе тақтаға жазады), 20 минут ішінде әр жұп оқулықтардан жауап іздеумен айналысады.