Партнерка на США и Канаду по недвижимости, выплаты в крипто
- 30% recurring commission
- Выплаты в USDT
- Вывод каждую неделю
- Комиссия до 5 лет за каждого referral
Ажы истиот тязя, мейвяси тямиз, саьлам, бцтюв, мцхтялиф формалы, саплаглы, йетишмиш, гырмызы рянэли, дады ажы вя йандырыжы олмалыдыр. Ажы истиот партийасында 5% мигдарында язилмиш вя чатламышларын вя 5% мигдарында йашыл рянэдя мцхтялиф истиотларын олмасына йол верилир.
2.8. Пахлалы вя дянли тярявязляр
Бу група эюй нохуд, эюй лобйа, пахла вя шякярли гарьыдалы аиддир. Бу тярявязляри там йетишмямиш дярирляр.
Башга тярявязлярдян фяргли олараг бунларын тяркибиндя зцлалын вя шякярин мигдары чох олур. Витаминлярдян К, Б1, Б2 вя 20-60 мг% Ж витамини вардыр. Тязя щалда истифадя едилир вя консерв истещсалына верилир. Гялйаналты вя салат щазырламаг цчцн истифадя едилир. Эюй нохудда 6% нишаста вя 6,5% азотлу
маддя олур. Бундан башга 5,8% шякяр, 1% селлцлоза, 0,4% минерал маддя вар.
Тярявяз нохудунун (Писум Сативум) 1000-дян чох сорту вардыр ки, бунлар да мцхтялиф груплара, сортлара вя типляря бюлцнцрляр. Эюй нохудун ири тохумлу сортларындан Томас, хырдатохумлу сортлардан Галиб, тезйетишян консервлик эюй нохуд, Зцмрцдц, Борес, Мергет вя с. эюстяриля биляр.
Даиряви хырдатохумлу эюй нохуд сортларындан Май-13, тезйетишян йашыл-33, консервлик, Ростов вя с.-дир.
Тярявяз лобйасынын (Пщаслолус вулэарис Л. Сави.) вятяни Америкадыр. Ясасян Загафгазийада, Молдавийада, Шимали Гафгазда, Украйнада вя Русийанын Мяркязи гараторпаг зонасында вя Узаг Шяргдя йайылмышдыр.
Тярявяз лобйасынын тяркибиндя 90,0% су, 4,06% зцлал, 4,3% карбощидрат, о жцмлядян 1% шякяр, 0,2% йаь, 1,0% селлцлоза, 0,7% минерал маддя вардыр. Лобйа зцлалы явязедилмяз аминтуршулары иля зянэиндир. Лобйада, щямчинин 0,3-0,4 мг% каротин, 23-28 мг% Ж, Б1, Б2, К витаминляри вардыр. Минерал маддялярдян 44 мг% фосфор вя 1,1 мг% дямир вар.
Эениш йайылмыш сортларынданТриумф, Грибов, Карлик, Москва, Сийрымсыз Сакса, Кома лобйасы (пийада лобйа), йашыл-габыг вя с. эюстяриля биляр.
Пахла (Вижиа ) ясасян соус, суп вя консервляшдирмя цчцн ишлядилир. Тяркибиндя фаизля: су – 83, зцлал – 6,0, шякяр – 2,0, нишаста – 6,5, селлцлоза – 2,0, минерал маддя – 0,7 вя 10 мг% Ж витамини (бязян 23 мг%-я чатыр) вардыр. Бурада, щямчинин 0,1 мг% Б1, 0,05 мг% Б2, 0,006 мг% ПП вя 6,3 мг% каротин вардыр.
Ясас сортларындан аь вя йашыл Виндзор, гара Русийа вя Белорусийа сортларыны эюстярмяк олар.
Шякярли гарьыдалы (Зеа майс Л. вар Сажжщарата) дянли тярявяз адланыр. Ясасян бишмиш, гызардылмыш вя консервляшдирилмиш щалда ишлядилир.
Шякярли гарьыдалыны еля йыьмаг лазымдыр ки, онун тяркибиндя нишастанын мигдары 4-5%-дян чох олмасын.
Шякярли гарьыдалы дярилян кими сатыша верилмялидир. Чцнки шякярли гарьыдалы 1 сутка ярзиндя 00Ж-дя 8%, 200Ж-дя ися 25% шякяр итирир.
Тезйетишян сортларындан Шимал пионери, орта тезйетишян сортлардан Гызылы тезйетишян-401, Кубан, ортайетишян сортлардан Награда-97, Щибрид-406 вя 418, Аьдянли-95 сорту ися эежйетишян сорта аиддир.
Ыыы фясил.
Тязя мейвяляр
Тязя мейвяляри гурулушларына, биолоъи хцсусиййятляриня вя жоьрафи йетишмя зоналарына эюря груплашдырмаг олар. Ямтяяшцнаслыгда мейвяляри ашаьыдакы кими тясниf едирляр:
1. Тохумлу (тумлу) мейвяляр. Бу мейвяляр ширяли ятли щиссядян вя ичярисиндя тохум йерляшян тохум камерасындан ибарятдир. Бу група алма, армуд, щейва, язэил, цвяз вя йемишан аиддир.
2. Чяйирдякли мейвяляр. Бу мейвялярин ширяли ятли щиссясинин дахилиндя чяйирдяк йерляшир. Бу група эилас, албалы, ярик, шафталы, эавалы, эюйям, жыр эавалы, алча, зоьал аиддир.
3. Эилямейвяляр. Гурулушундан асылы олараг 3 йарымгрупа бюлцнцрляр.
3.1. Щягиги, ясл эилямейвяляр. Бунларын мейвяси габыгдан, сулу ятли щиссядян вя дахилдя йерляшян 1-7 ядяд тохумдан ибарятдир. Бу група цзцм, гараьат, фирянэ цзцмц, гушцзцмц, гараэиля, мярсин, жырмярсин, чайтиканы вя зиринж аиддир.
3.2. Мцряккяб эилямейвяляр. Бу мейвяляр цмуми мейвя юзяйи цзяриндя йерляшян вя щяр биринин ичярисиндя кичик тохуму олан бир нечя хырда эилялярин бирляшмясиндян ямяля эялир. Бу група моруг, бюйцрткян, шимал моруьу вя сары бюйцрткян аиддир.
3.3. Гейри-щягиги эилямейвяляр. Бу эилямейвялярин гейри-щягиги тохумлары онларын сятщиндя йерляшир. Бу група баь чийяляйи вя чийяляк аиддир.
4. Гярзякли мейвяляр (гозмейвялиляр). Бунларын мейвяляри биртохумлу, цзяри одунжаглы вя йа дяривари габыгла юртцлц олур. Ики йарымгрупа бюлцнцрляр.
4.1. Бяркгабыглылар. Бунларын мейвяляри йарпагшякилли гярзякля юртцлц олур. Бу група фындыг вя йабаны фындыг(meşə fındığı) аиддир.
4.2. Сцмцкгабыглылар. Бу мейвялярин цзяри галын əтли (бязян дя тиканлы) гярзякля юртцлц олур. Бу група гоз, бадам, пцстя, шабалыд, йерфындыьы (арахис), фыстыг вя шярти олараг сидр гозу аиддир.
5. Субтропик вя тропик мейвяляр. 3 йарымгрупа бюлцнцрляр.
5.1. Ситрус мейвяляриня лимон, портаьал, nарынэи вя грейпфрут аиддир.
5.2. Субтропик мейвяляря нар, янжир, йапон хурмасы (вя йа хырник), зейтун, фейхоа, иннаб, ийдя вя тут аиддир.
5.3. Тропик мейвяляря банан, ананас, манго вя Иран хурмасы (финик) аиддир.
Мейвяляр иглим шяраитиндян асылы олараг 4 зонайа бюлцнцр: шимал вя шимал-шярг, орта, жянуб вя субтропик. Мейвяляр мядяни вя йабаны олур. Биолоъи нюгтейи-нязярдян мейвялярдя помолоъи сортлар, цзцмдя ися ампелографик сортлар юйрянилир. Мцяййян республика, юлкя вя вилайятдя бежярилмяк цчцн тювсийя олунмуш мейвя сортуна районлашдырылмыш мейвя сорту ады верилир. Мейвяляри тяйинатына, кимйяви тяркибиня вя башга эюстярижиляриня эюря дя груплашдырмаг олар.
3.1. Тохумлу (tumlu) мейвяляр
Тохумлу (тумлу) мейвяляр мейвя якини сащясинин 50%-дян чохуну тяшкил едир. Бу мейвялярин тяркибиндя олан шякяр, цзви туршулар, витамин вя с. биолоъи актив маддяляр онларын дад вя там мязиййятлярини йцксялдир. Бу мейвялярин узун мцддят сахланылмаьа вя дашынмаьа давамлылыьы ил бойу тязя мейвя иля тяжщиз етмяйя имкан верир. Беля мейвялярдян мцхтялиф мящсуллар – ширя, повидло, мцряббя, пастила, мармелад, шяраб вя с. щазырланыр.
Алма ян чох йайылмыш мейвядир. Юлкямиздяки мейвя баьларынын 70%-и, тохумлу (тумлу) мейвялярин ися 80%-и алманын пайына дцшцр. Алма биолоъи хцсусиййятляриня эюря башга мейвялярдян фярглянир. Алма чох мящсулдар, аз гуллуг тяляб едян, йетишмя мцддятиня эюря чох узун дюврц ящатя едян, сахланылмаьа давамлы мейвядир.
Бцтцн алма нювляри эцлчичяклиляр фясилясиндян (Росажеае) алма йарымфясилясинин (Ромоидеае) Малус жинсиня аиддир. Алманын 33 нювц мялумдур вя бунлардан 6 нювц Азярбайжан яразисиндя йайылмышдыр.
Мешя алмаларындан ян чох йайылмышлары Сибир, Чин вя мешя алмаларыдыр. Мешя алмасы нювляринин мейвяси йумру, хырда, эцняшя олан тяряфи гырмызыдыр. Дады туршмязядир. Сибр алмалары ися, ясасян Шярги Сибирдя вя Узаг Шяргдя йайылмышдыр. Бунлар гырмызы вя сарымтыл олурлар. Бу нюв алмалар адындан мялум олдуьу кими сойуьа даща давамлыдыр.
Чин алмалары Авропанын шимал-шяргиндя эениш йайылмышдыр. 1 алманын чякиси 10-20 грам олур. Йумру вя йа йумуртавари олур. Ясасян мармелад, мцряббя, шяраб вя ширя истещсалы цчцн йахшы хаммалдыр.
Халг тясяррцфаты ящямиййяти олан алма, ясасян баь алмасыдыр (Малус доместижа Боркщ). Бу група Сибир алмасынын баьда бежярилян нювц, Чин алмаларынын мядяни нювц, мяхмяри Чин алмалары аиддир. Бязи алма сортлары ися Мичуринин ады иля баьлыдыр. Мичуринин йетишдирдийи Мичурин китайка алмасы 90 грама гядяр чякидя олур.
Алма грулушуна эюря башга мейвялярдян фярглянир. Алманын габыьы назик вя галын олур. Сых вя галынгабыглы алма сахланмаьа давамлыдыр. Алманын габыьы бир нечя гатдан ибарятдир. Алманын сятщи щамар вя йа чопур, парылдайан вя йа тутгун, гуру вя йа йаьлы, мцхтялиф галынлыгда, еластикликдя вя бяркликдя олур. Яэяр алманын габыьы бярк галын вя сых оларса, беля алма дашынмаьа вя сахланмаьа давамлы олур. Беля алмалардан Гафгаз, Крым вя Чин сортларыны эюстярмяк олар. Бязи алмаларда габыьын алтында рянэли нюгтяляр олур вя бязян алманын бцтцн сятщини юртцр.
Алманын ясас эюстярижиляриндян бири дя онун рянэидир. Онун рянэи тяркибиндяки хлорофил, каротин, антосиан вя флавон пигментляриндян асылыдыр. Алма, ясасян йетишдийи заман йашыл рянэдян сарымтыл-йашыл, сарымтыл-гырмызы, чящрайы, тцнд гырмызы вя с. рянэя чеврилир. Бязи алмаларын цзяриндя гырмызы рянэли хятляр, бязиляринин ися бир тяряфи гырмызы рянэдя, о бири тяряфи ися сарымтыл рянэдя (Гяндил Синан) олур. Лакин Симиренко ренити йетишдикдя беля юз йашыл рянэини сахлайыр.
Мейвянин саплаг щиссясиндя чюкяклик олур. Саплаьын рянэи, узунлуьу, галынлыьы алманын сортундан асылы олараг мцхтялифдир. Алманын саплаьынын гопмасы онун сахланма мцддятини азалдыр.
Саплаьын якс тяряфиндя чичяк касажыьы вя 5 лячякдян ибарят чичяк йерляшир. Алманын сортундан асылы олараг чичяк ачыг, йарымачыг вя баьлы олур. Чичякдян саплаьа гядяр бошлуьу олан боружуг кечир ки, бунун да дахили щава иля долудур. Чичяйи ачыг олан алма сортлары сахланма заманы даща чох зядялянир.
Алманын ятли щиссясинин дахилиндя юзяк йерляшир ки, бу да тохум йувасындан ибарятдир. Тохум йувасы мяркяздя йерляшмякля 5 камерадан ибарятдир.
Щямин камераларын дивары пергаментя охшар щамар тябягядян ибарятдир. Бу тябягя селлцлоза вя щемиселлцлозадан тяшкил олунмушдур. Алманын тохум йувасынын щяжминин вя чякисинин алманын ятли щиссясиня нисбяти, ятли щиссянин чыхарына тясир едир. Тохум йувасы ири вя кобуд олан алмаларын кейфиййяти бир гядяр ашаьыдыр.
Алманын йумшаг щиссяси даиряви тохумалардан вя тохумаларарасы бошлугдан ибарятдир ки, щямин бошлугларда щава вя бир щисся протопектин вардыр. Тохумаларын назик тябягяляри бир нечя гатдан ибарятдир вя тяркибиндя селлцлоза, щемиселлцлоза вя протопектин вардыр. Тохумалардакы ширянин тяркибиндя цзви вя минерал маддяляр вардыр. Алманын ятли щиссясинин сыхлыьы да ейни олмур. Бу жящятдян алма сых ятли, дянявяр, йумшаг нювляриня айрылыр. Сых ятли алма башгаларындан фяргли олараг сахланмаьа даща чох давамлыдыр. Кейфиййятжя ися дянявяр вя йумшаг алмалар ясас йер тутур.
Алманын формасы онун сортундан асылы олараг чох мцхтялифдир. Алма йумру, йастытящяр йумру, йасты-овал, йумру-овал, силиндрвари, йумру конусвари, енли силиндрвари вя с. формада олур.
Алманын кимйяви тяркибиня онун сорту, бежярилдийи шяраит, йетишмя дяряжяси, сахланма реъими вя мцддяти тясир едир. Алманын кимйяви тяркибиндяки дяйишиклик онда олан шякярин мигдарында юзцнц эюстярир. Шякярлярдян ян чох фруктоза, глцкоза вя сахароза, карбощидратлардан аз мигдарда нишаста, селлцлоза вя щемиселлцлоза, цзви туршулардан алма вя лимон туршулары вардыр. Бежярилдийи райондан асылы олараг шякярин мигдары дяйишир. Беля ки, жянуб алмасында 83-85% су, 9,8-14,2% шякяр олдуьу щалда, орта зонанын алмасында 84-88% су, 7,3-14,2%-я гядяр шякяр олур. Алмада олан шякярлярин ясасыны инвертли шякяр тяшкил едир. Бунун да мигдары жянуб алмасында 8,3-13,8% олдуьу щалда, орта зона алмасында 6,4-13,8%-дир. Туршунун мигдарына эюря бу алма нювляриндяkи фярг аздыр. Жянуб алмасында 0,2-0,6% олдуьу щалда, орта зона алмасында 0,2-0,8% арасында олур.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 |


