Партнерка на США и Канаду по недвижимости, выплаты в крипто

  • 30% recurring commission
  • Выплаты в USDT
  • Вывод каждую неделю
  • Комиссия до 5 лет за каждого referral

3.5. Субтропик вя тропик мейвяляр

3.5.1. Ситрус мейвяляри

МДБ-дя бежярилян ситрус мейвяляринин 99%-и Эцржцстанын пайына дцшцр. Ясасян Абхазийа вя Ажарийада йетишдирилир. Азярбайжанда ися аз мигдарда Лянкяранда вя Астарада бежярилир. Ситрус мейвяляриндян нарынэи сойуьа даща чох давамлы олдуьундан юлкямиздя чох йайылмышдыр. Беля ки, лимон -80-дя, портаьал -100-дя донурса, нарынэи -120-дя донур. Юлкядя тядарцк едилян ситрус мейвяляринин 80%-и нарынэинин пайына дцшцр. Республикайа, ясасян Мяракеш, МЯР, Йунаныстан, Тцркийя, Италийа вя Кубадан эятирилир.

Сон иллярдя Азярбайжанда, Краснодарда вя Орта Асийа республикаларында ситрус мейвяляринин якин сащяси эенишляндирилир.

Нарынэи (Житрус нобилис), портаьал (Житрус синенсис Осб) вя лимон (Житрус лимон) Азярбайжанда бежярилян ясас ситрус мейвяляридир.

Ситрус мейвяляри гурулушуна эюря 2 щиссядян: габыгдан вя ятли щиссядян ибарятдир.

Габыг щисся 2 гатдан ибарятдир: цст рянэли гат – флаведо, дахили рянэсиз гат – албедо.

Ятли щисся ширя кисяжикляриндян тяшкил олунмуш дилимлярдян (6-12) ибарятдир.

Ситрус мейвяляриндя габыьын галынлыьы онларын сахланылмасы жящятдян ялверишлидир. Ейни заманда габыьын галынлыьы ятли щиссянин азалмасына сябяб олур. Ситрус мейвяляринин габыьынын рянэи лимонда ачыг-сары, портаьалда вя нарынэидя ися сарымтыл-нарынжы олур. Ятли щиссяси хош нарынжы-сары, зяриф лифли вя ятирли олур. Каролйок сортлу портаьалын ятли щиссяси гырмызы-йагут рянэиндя олур.

Ситрус мейвяляринин тяркибиндя ефир йаьларынын фаизля мигдары онларын айры-айры щиссяляриндя мцхтялиф олур. Уншиу сортлу нарынэинин габыг щиссясиндя 1,2%, ятли щиссясиндя 0,23%, йерли сорт портаьалын габыьында 2,4%, ятли щиссясиндя 0,24%, йерли сорт йени Эцржцстан лимонунун габыг щиссясиндя 2%, ятли щиссясиндя 0,31% ефир йаьлары олур. Ситрус мейвяляринин тяркибиндя шякяр, чохлу мигдарда пектин маддяляри, туршулар, аз мигдарда азотлу маддяляр олур. Ефир йаьлары кими пектин маддяляри дя, ясасян габыг щиссядя топланмышдыр.

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

Ситрус мейвяляринин тяркибиндя витаминлярдян Ж, П, Б1, Б2, ПП вя каротин вардыр. Витаминляр габыг щиссядя ятли щиссяйя нисбятян даща чох топланыр. Мясялян, Ж витамини ятли щиссядя 33-62мг% олдуьу щалда, габыг щиссядя 121-175 мг%-дир.

Портаьалын габыьында 490 мг% П витамини вардыр. Азотлу маддялярин мигдары 1%-я гядяр тяшкил едир.

Нарынэинин бир чох сортлары вардыр. Бунлардан тохумсуз Эцржцстан (Уншиу), енлийарпаг Эцржцстан (овари-уншиу), дарйарпаг Эцржцстан вя Васе-Уншиу сортлары мисал эюстяриля биляр. Эцржцстан сорту портаьала охшар олмагла даиряви-йумру вя йа армудвари формада олур.

Уншиу сорту нисбятян йахшы сахланылыр. Беля ки, бу сорт 4 ай мцддятиня сахланыла биляр. Йасты даиряви формада оланлары 80-90 эцн, армудвари формада оланлар 60-70 эцн, даряви формада оланлар 120 эцн сахланыла билир. Сахланма дюврцндя нарынэи габыьынын ятли щиссядян айрылмасы онун сахланылмасынын сон мцддятини эюстярир.

Портаьалын эениш бежярилян сортларындан Вашингтон-навел, Гамлин, яла Сухуми, Первенес, йерли иримейвяли вя Королйок эюстярмяк олар.

Йерли сорт портаьал юз мящсулдарлыьына эюря башга сортлардан эери галмыр.

Лимонун бежярилян сортларындан Йени Эцржцстан, Майер, Лисбон, Вилла-Франка вя Ударник эюстяриля биляр.

Ситрус мейвяляри нойабр-декабр айларында йетишир вя йыьылыр. Портаьал тижарятя, ясасян декабрдан феврала кими дахил олур. Бунлары 6 айа гядяр сахламаг мцмкцндцр.

Ситрус мейвяляринин кейфиййятиня дювлят стандартында (портаьал ГОСТ 4427-70, нарынэи ГОСТ 4428-70 вя лимон ГОСТ 4429-70) мцяййян тялябляр верилир. Щямин стандартларда ситрус мейвяляринин харижи эюрцнцшц, юлчцсц, рянэи вя ижазя верилян сапмалар (кянарлашмалар) нормалаш­дырылыр.

Грейпфурт (Житрус парадиси, Рутажеае фясиляси). Тяркибиндя Ж витамини, П витамини активлийиндя маддяляр, антосианлар олмагла бярабяр аз калорили олдуьундан пящриз гидасы цчцн щяр эцн йейилмяси мяслящят эюрцлцр. Ясасян гырмызы ятликли грейпфуртлар чох хейирлидир. Она эюря дя грейпфуртлар 2 група бюлцнцр: ятлийи ачыг вя гырмызы олан грейпфурт. Ятлийи ачыг рянэдя оланлардан Дунжан, Марсщ Сеедллсс, чящрайы вя гырмызы ятликлилярдян Марсщ Пинк, Марсщ Росе, Рубй Ред, Ред Блусщ, Стар Рубй вя Рио Ред эюстяриля биляр. Грейпфуртун тяркибиндя 9,3% карбощидрат, о жцмлядян 7,5% шякяр, 0,6% зцлал, 0,2% йаь, 1,7% цзви туршу, 0,5% минераллы маддя (о жцмлядян 180 мг% калиум, 10 мг% магнезиум, 0,3 мг% дямир), 44 мг% Ж витамини, 0,2 мг% ПП, 0,05 мг% Б1, 0,02 мг% Б2 вя 0,02 мг% b-каротин вардыр. 100 гр грейпфурт 41 ккал вя йа 171 кЖоул енеръи верир.

Кймкват (Фортунелла маргаритае, Рутажеае фясиляси). Вятяни жянуби-шярги Чин вя Щиндичиндир. Юлчцсцня эюря ситрус мейвяляринин ян хырдамейвялисидир. Портаьала охшайыр, лакин диаметри 2-3 см, узунлуьу ися 2,5-4 см-дир. Бир мейвянин кцтляси 12-15 гр олур. Формасы йумру вя йа овалдыр. Габыьы назик, нарынжы вя йа гырмызы-нарынжыдыр. Ятирли, ширин вя хошаэялян дадлыдыр. Дадына эюря портаьалы хатырладыр. Ян чох йайылмыш сортларындан Наэами вя Меиwа эюстяриля биляр. Тяркибиндя 14,5% карбощидрат, о жцмлядян 10,8% шякяр, 0,7% зцлал, 0,3% йаь, 2,7% цзви туршу, 0,6% минераллы маддя (о жцмлядян 188 мг% калиум, 0,6 мг% дямир), 38 мг% Ж витамини, 0,09 мг% Б1, 0,08 мг% Б2, 0,21 мг% b-каротин вардыр. 100 гр-ы 65 ккал вя йа 272 кЖоул енеръи верир.

Киви (Ажтинидиа жщиненсис, Ажтинидиажеае фясиляси) синоними меймун шафталысы адланыр. Вятяни Чиндир. Сортларындан Щайwард, Бруно, Монтй, Абботт, Аллисон, Ъонес, Жщижо эюстяриля биляр. Мейвясинин диаметри 5 см, кцтляси 75-100 гр-дыр. Габыьы назик, тцклц, йетишдикдя йашыл вя гящвяйи рянэдя олур. Ширяли ятлийиндя аь щялгяляр эюрцнцр. Дахилиндя хырда гара тохумлары вар. Дады хошаэялян зяриф турша-ширин вя ятирлидир. Дады фирянэцзцмц, чийяляк вя говуну хатырладыр. Ятлийи ачыг йашылдыр. Тязя щалда йейилир, соус вя ширин хюряклярин, жем, мармелад, ъеле вя ичкилярин щазырланмасында истифадя едилир. Тяркибиндя 9,0-11,3% карбощидрат, о жцмлядян 8,5-10% шякяр, 0,3-0,7% пектинли маддя, 1,0-1,6% зцлал, 0,3-0,6% йаь, 1,2-1,5% минераллы маддя, 1,2-1,8% цзви туршу, 70-100 мг% Ж витамини, 1,2 мг% Е, 0,01-0,02 мг% Б1, 0,05 мг% Б2, 0,37-0,4 мг% b-каротин, 0,04 мг% ПП витамини вардыр. Минераллы маддялярдян 295-370 мг% К, 38-56 мг% Жа, 20-23 мг% Мн вя 0,8-2,0 мг% Фе вар. 100 гр киви 51 ккал вя йа 231 кЖоул енеръи верир.

Киви бейнялхалг тижарятдя стандарта (ООЩ/ЕЕК ФФВ-46) ясасян яла, 1-жи вя 2-жи ямтяя сортуна бюлцнцр. Бир ядядин кцтляси яла сортда 95 гр-дан, 1-жи сортда 70 гр-дан, 2-жи сортда ися 65 гр-дан аз олмамалыдыр.

3.5.2. Субтропик мейвяляр

Нар (Пунижа эранатум) истисевян мейвядир, жянуб районларында бежярилир. Вятяни Азярбайжан, Орта Асийанын исти районлары вя Эцржцстан щесаб олунур. Нарын тяркибиндя 1,13%-я гядяр ашы маддяляри олдуьундан дяри ашыламаг цчцн вя бойа маддяси алынмасында истифадя едилир. Нарын тяркибиндя 8-19% глцкоза вя фруктоза, 1% сахароза, ширин сортларда 0,2-2%, турша-ширин сортларда 2-3%, турш нарларда ися 3-7% лимон туршусу вардыр. Бундан башга нар ширясиндя 0,53% минерал маддя, 0,50% азотлу маддя, 7 мг% Ж витамини, габыьында 11,85% ашы маддяси, 9,07% селлцлоза, 5,38% пектин маддяляри, 14,1% редуксийаедижи шякяр, 1% туршу вардыр.

Нардан тязя щалда истифадя едилмякля йанашы, наршя­раб, нар ширяси, лимон туршусу истещсал едилир. Йетишмясиндян асылы олараг тезйетишян (октйабрын яввялляриндя), ортайетишян (октйабрын орталары вя ахыры) вя эежйетишян (нойабрын яввялляриндя) груплара бюлцнцр. Сахланылма мцддятляри дя йетишмясиндян асылыдыр. Беля ки, тезйетишян 3 айа гядяр, ортайетишян 5 ай, эежйетишянляр 6 айа гядяр 1-20Ж температурда сахланылыр.

Азярбайжанда Шялли мяляси, Шащнар, Чящрайы эцлюйшя, Азярбайжан эцлюйшяси, Гырмызыгабыг, Бала Мцрсял, Назикгабыг, Гырмызы вяляс вя с. нар сортлары йетишдирилир.

Тязя нарын кейфиййяти Азярбайжан Республика стандартынын (РСТ 202-74) тялябляриня жаваб вермялидир.

Янжир (Фижус жарижа Л.) юз тяркибиня эюря гидалы мейвядир. Ясасян Загафгазийа, Крымын жянуб сащили, Гафгазын Гара дяниз сащилляри вя Орта Асийада бежярилир. Загафгазийада йабаны щалда битян янжир дя вар.

Янжирин тяркибиндя 78,9% су, 15,5% шякяр, 0,2% туршу, 1,4% азотлу маддя, 0,6% минерал маддя, 1,4% селлцлоза, 0,3% йаь вардыр. Бязи янжир сортларында шякярин мигдары 20%-я чатыр. Гурудулмуш янжирдя 42-62% шякяр олур. Шякярлярдян, ясасян глцкоза вя фруктоза вя аз мигдарда сахароза, туршулардан алма туршусу даща чохдур.

Ясасян тязя щалда, гурутмаг, мцряббя биширмяк вя емал мягсяди цчцн истифадя едилир. Тязя янжир сахланыларкян щяддиндян артыг йетишдийиндян гыжгырыр. Она эюря дя янжирин сахланылмасы вя дашынмасы чятинлик тюрядир. Ади шяраитдя тязя щалда 1-2 эцндян артыг сахламаг мцмкцн дейилдир. 00-дя ися 5 сутка сахламаг олар. Тижарятя гурудулмуш янжир дя дахил олур. Бунлар йцксяк гидалылыьа маликдирляр. Орта щесабла бир янжирин чякиси 30-60 гр тяшкил едир. Бязян бири 100 гр эялир.

Янжирин 400-дян чох сорту вардыр. Ян чох йайылмыш сортларындан Хурма янжир, Калимирна, Далмасийа янжири, Бузовбурну, Бянювшяйи, Сочи, Лардеро, Абшерон сары янжири, Армуду янжир, Эянжя сары янжири, Кадота, Бионшет, Чапла, Аь Фрага вя с. эюстярмяк олар. Янжир гурусундан нарын цйцтдцкдян сонра гящвяйя гатмаг цчцн дя истифадя едилир.

Тязя янжирин кейфиййяти Азярбайжан Республика стандартынын (РСТ 226-74) тялябляриня жаваб вермялидир. Кейфиййятиндян асылы олараг 1-жи вя 2-жи сорта бюлцнцр.

Хурма (Диоспйрос иотус Л.) Гафгазын Гара дяниз сащилляриндя даща чох йайылмышдыр. Гафгазда вя Орта Асийада бежярилир. Бунун мейвяси даиряви, йумру конусвари вя силиндрик формада олур. Рянэиня эюря сары чящрайы, тцнд гырмызы, бязиляри ися там гара рянэдя олур. Хурманын 3 нювц даща чох йайылмышдыр. Бунлар Гафгаз (йабаны хырник), Вирэен вя субтропик хурмалардан ибарятдир. Субтропик хурма йапон хурмасы адланыр.

Йапон хурмасынын тяркибиндя 79-82% су, 15,8% шякяр, 0,2% туршу, 0,25% ашы маддяси, 0,59% пектин маддяси, 0,5% азотлу маддя, 0,5% минерал маддя, 0,51% селлцлоза, витамин Ж вя каротин вардыр. Башга мейвялярдян фяргли олараг тяркибиндя сахароза олмур. Тяркиб хцсусиййяти онун йетишмя дяряжясиндян асылыдыр. Бу ися онун дад-тамына тясир едир. Субтропик хурма Чиндя, Йапонийада, Америкада вя Авропада бежярилир. Тязя щалда, гурутмаг цчцн, щабеля гяннады мямулаты щазырланмасында истифадя едилир. Ири-хырдалыьындан асылы олараг хырда (100 гр-а гядяр), орта ири (100-250 гр) вя ири (250-500 гр) олур.

Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69