Партнерка на США и Канаду по недвижимости, выплаты в крипто
- 30% recurring commission
- Выплаты в USDT
- Вывод каждую неделю
- Комиссия до 5 лет за каждого referral
2. Иран-Гафгаз групу ярикляри;
3. Авропа ярикляри.
Гурутмаг цчцн истифадя олунан ярикляр сых ятли вя чох шякярлидир. Сцфря цчцн вя консерв цчцн истифадя олунанлар ися биринжилярдян фяргли олараг бош ятлийя малик олур.
Гурутма мягсяди иля Орта Асийа сорту ярикляриндян исифадя едилир. Бунларын чяйирдякляриндяки ляпядян бадам явязиня ширниййат щазырламаг цчцн истифадя едилир. Тяркибиндя амигдалин глцкозиди (4,4%-я гядяр) оланлар ися бу мягсядля истифадя едилмир. Ятриййат сянайесиндя хаммал кими ишлядилир. Ярийин чяйирдяк ляпясиндя 55% йаь, 28% зцлали маддя олур.
Орта Асийа ярикляриндян щям гурутмаг вя щям дя сцфря цчцн истифадя едилир. Бу мягсядля истифадя олунан сортлардан Арзами, Ахрори вя Рущу жаван эюстяриля биляр.
Авропа сортлары гурудулмур. Бунлардан консерв истещсалында вя сцфря цчцн истифадя едилир. Авропа сортларына дахил олан яриклярдян Гырмызыйанаг, Ананас, Амброзийа, Никитин вя с. мисал эюстяриля биляр. Сцфря цчцн истифадя олунанлар ири, хош эюрцнцшлц, йахшы дадлы вя ятирли олмалыдырлар. Сцфря цчцн истифадя олунан Иран-Гафгаз групу ярикляри Комсомол, Нахчыван, Шалах, Бадам-ярик сортларыдыр.
Гурутма цчцн истифадя едилян Орта Асийа групу ярикляри Мирсянжяли, Исфарак, Гайси, Хурмаi, Кондак, Арзами, Хасаки, Учма, Бабаи сортларыдыр. Бунларын тяркибиндя туршу аздыр.
Тезйетишян сцфря ярикляри 2 щяфтя, эежйетишянляр ися 15-20 эцн сахланыла билир.
Азярбайжанда йерли сортлардан, ясасян Нахчыванда Нюврястя, Щагверди, Абуталиби, Эюй бадами, Алйанаг, Сары бадами, Сары вя Аь Тябярзя, Хосровшащи вя Шалах сортлары бежярилир.
Тязя ярик Ы вя ЫЫ помолоъи група бюлцнцр. Щяр республика цзря сортларын ады стандартда эюстярилир. Кейфиййятиндян асылы олараг биринжи вя икинжи сорта айрылыр. Юлчцсцня эюря ири (40 мм-дян чох), орта (30-40 мм) вя хырда (30 мм-я гядяр) групларына айрылыр. Сатыш заманы 8% стандарта уйьун олмайан, лакин йарарлы мейвялярин олмасына ижазя верилир.
Шафталы (Персижа Вулэарис Милл) истисевян олдуьундан, ясасян юлкямизин жянуб районларында йайылмышдыр. Сянайе ящямиййятли шафталы Юзбякистанда, Тцркмянистанда, Загафгазийа республикаларында, Шимали Гафгазда, Украйнада вя Молдавийада бежярилир. Шафталыдан тязя щалда итсифадя едилир, kомпот, ширя, мцряббя, сукат, мармелад щазырланыр вя гурудулур.
Шафталы мейвяляри йумру вя овал формада олур. Тяпяляри дцз, йумру вя йа мямялидир. Мейвяляри йашыл, аь, гырмызы, сары вя йа гарышыг рянэдя олур. Мейвянин цзяри чылпаг вя йа тцклц (пянбяли) олур. Цзяри тцклц шафталылар юз нювбясиндя щягиги шафталыдан (бунларын чяйирдяйи ятликдян тамам айрылыр) вя пави шафталысындан (бунларын ятлийи чяйирдякдян айрылмыр) ибарятдир. Цзяри чылпаг шафталылары уйьун олараг нектарин вя брйунйон (эярди вя йа эцшдц) адландырырлар.
Ятли щиссяси чяйирдяйиндян там айрыланлар даща зяриф вя ширяли олурлар. Бунларда пектин маддяляри аз олур. Эениш йайылмыш сортларындан Лола, Сары нектарин, Никитин, Чемпион, Гызыл йубилей шафталыларыдыр.
Ятли щиссяси чяйирдяйиндян айрылмайанлар хырчылдайан олур. Бунларда пектин маддя нисбятян чохдур. Сортлары Аь горийски, Брусски, Пауни, Зяфярани шафталыларыдыр.
Азярбайжанда шафталынын стандарт сортларындан Чемпион, Гриноберо, Салами, Гызыл йубилей, Елберта, эежйетишян нарынжы, эежйетишян зяфяраны, Никитa, Майфлевер, Салвей, Фидан, Малик, Аь назлы йетишдирилир. Тязя шафталы щяр помолоъи сорт цзря кейфиййятиня эюря биринжи вя икинжи ямтяя сортуна бюлцнцр. Юлчцсцня эюря ири (50 мм-дян чох), орта ири (35-50 мм) вя хырда (35 мм-дян кичик) групларына бюлцнцр.
Йени перспектив аь ятли шафталылардан Ъемчуъина, Фламинго, Йубилей, Знамйа, Крым, Таврически+, сары ятли шафталылардан Майак, Факел, Крым кящрябасы, Хязиня сортларыны эюстярмяк олар.
Шафталынын тезйетишян сортларыны сойудужуда (0-60Ж-дя) 6-10 эцн, эежйетишян сортларыны ися 1-2 ай сахламаг мцмкцндцр.
3.3. Эилямейвяляр
Эилямейвяляр чох йайылмыш мейвя нювляри групудур. Бу група дахил олан мейвялярин бязиляри сойуьадавамлы олдугларындан шимал районларында да бежярилир. Бязиляри ися (цзцм вя гараьат) истисевян олдугларындан анжаг юлкямизин жянуб районларында бежярилир. Бу група дахил олан мейвялярин яксяриййяти узун мцддят сахланылмаьа йарамадыьындан тез истифадя едилир. Лакин цзцмцн эежйетишян сортларындан сахламаг цчцн истифадя олунур.
Эилямейвяляр юз тяркиб хцсусиййятляриня эюря организм цчцн гидалы йейинти мящсулларыдыр. Бу група цзцм, гараьат, моруг, гушцзцмц, чийяляк вя с. дахилдир.
3.3.1. Щягиги эилямейвяляр
Цзцм (Витис винифера) цзцм фясилясинин цзцм жинсиндяндир. Цзцм жинсинин 70 нювцндян икиси Азярбайжанда битир. Бунлардан мешя вя Амур цзцмц даща эениш йайылмышдыр. Мешя цзцмц цзцмчцлцк районларында йабаны щалда битир. Цзцм истисевян битки олдуьундан, ясасян жянуб районларында бежярилир. Ясасян Загафгазийа республикаларында, Шимали Гафгазда, Украйнанын жянубунда, Молдавийада, Орта Асийада бежярилир. 1000-я гядяр мцхтялиф цзцм сортлары йетишдирилир. Цзцмцн айры-айры сортлары иля мяшьул олан елм ампелографийадыр. Цзцмцн кейфиййяти онун кимйяви тяркибиндян, щабеля салхымын сых, орта сых вя сейряк олмасындан асылыдыр. Сейряк салхымлар аз зядяляндийиндян дашынма вя сахланмайа нисбятян давамлыдырлар.
Щяр бир цзцм эиляси габыг, сулу ятли вя тохум щиссяляриндян ибарятдир. Цзцмцн тохумсуз сортлары да вардыр. Цзцмцн габыьы сых, галын вя назик олур. Сых вя галын габыглылар сахланмаьа давамлыдыр. Мцхтялиф цзцмлярдя ятли щиссянин, тохумун вя габыг щиссясинин бир-бириня нисбяти фаизля мцхтялиф олур. Ятли щисся мцхтялиф цзцмлярдя 85-90%, габыг 2-9%, тохум ися 5%-я гядяр олур.
Цзцмцн тяркибиндя орта щесабла 76-83% су, 16,1% шякяр, о жцмлядян 0,7% сахароза, 15,4% инвертли шякяр, 0,6% туршу, 0,25% пектин маддяси, 0,9% селлцлоза, 0,3-0,5% минерал маддя вардыр.
Цзцмцн тяркибиндя олан шякяр онун кейфиййяти цчцн ясас эюстярижи олмагла, 10%-дян 30%-я гядяр олур. Цзцм шякяри ися глцкоза вя фруктозадан ямяля эялмишдир. Цзцмцн дады онун тяркибиндяки туршулуьун мигдары иля ялагядардыр. Раст эялян туршулар şərab вя алма туршуларыдыр. Аз мигдарда ися туршянэ туршусу да вардыр. Йетишмямишлярдя ися кящряба вя гарышга туршулары да rast gəlir. Туршулуг 0,4-1,4%-дяк олур. Цзцмцн тяркибиндя 1,44%-я гядяр азотлу маддяляр, П витамини, 3-10 мг% Ж витамини вя ятирли маддяляр вар.
Тяйинатына эюря цзцм 3 група айрылыр: сцфря цчцн, шярабчылыг вя гурутмаг цчцн.
Сцфря цчцн оланлар ириэиляли, хошэюрцнцшлц вя чох ширяли олурлар. Сцфря цчцн оланларын йайылмыш сортларындан Шабаш, Чауш, Аь шасла, Гара асма, Нимрянэ, Щцсейни (эялинбармаьы), Аь Тябриз (Азярбайжанын йерли сортларындандыр), Аьадайы (Даьыстанын йерли сортудур), Щамбург мускаты, Искяндяриййя мускаты, Изабелла вя с. дахил едилир.
Шярабчылыг сортларындан щям конйак, щямчинин мцхтялиф нюв шярабларын истещсалы цчцн истифадя олунур. Сцфря цзцмляриндян фяргли олараг цзцмцн шярабчылыг сортлары шякярлилийинин чох олмасы иля фярглянир.
Бу група аид олан сортлардан аь, чящрайы, гара вя Щамбург мускатларыны, Токай, Эилйар, Мядряся, Bайан мисал эюстяриля биляр. Ади шяраблардан фяргли олараг Шампан шярабларынын щазырланмасында даща йцксяк кейфиййятли цзцм сортларындан истифадя едилир. Беля цзцм сортларындан Рислинг, Ркасители, Шардоне, Пинофран вя с. эюстярмяк олар. Токай типли шярабларын щазырланмасы цчцн Фурминг, Гаре-левелйу сортлары, сцфря шяраблары цчцн аз шякярли (туршулуьу бир аз чох) сортлардан Каберне, Саперави, Алиготе, Рислинг, Траминер, Соликаури вя с. ишлядилир.
Гурутмаг цчцн олан цзцм сортлары чох шякярли вя аз туршулуьу иля фярглянирляр. Бунларын ятли щиссяси сых, назикгабыглы олур. Гурутмаг мягсяди иля тохумлу вя тохумсуз цзцмлярдян истифадя олунур. Цзцмцн Орта Асийа сортлары гурутмаг мягсяди иля даща ялверишли сайылыр. Бу сортлардан тумсуз аь вя гара кишмиш, Вассарга, Каттакурган, Бакы шанысы мисал эюстяриля биляр. Адятян тохумлу цзцмлярдян мювцж, тохумсуздан кишмиш щазырланыр.
Сцфря цзцмцнцн кейфиййяти Азярбайжан Республика стандартынын (РСТ 199-74) тялябляриня жаваб вермялидир.
Тижарят шябякясиндя сатыша бир сортлу, бцтюв вя даьыныг, эиляляри мцхтялиф сыхлыгда, инкишаф етмиш, йеткин, тямиз, рянэи юз сортуна мцвафиг, механики зядясиз вя зярярверижи йахуд хястялик дяймямиш цзцм салхымлары бурахылыр.
Партламыш, басылыб язилмиш эилялярин мигдары 0,5%-дян, гопуб тюкцлмцш эиляляр ися 5%-дян чох олмамалыдыр.
Гараьат цзцм кими чохиллик мейвядир. Рянэиня эюря 3 нювя айрылыр: гара гараьат (Рибес ниэрум Л.), гырмызы (Рибес рубрум Л.) вя аь гараьат (Рибес ауреим Пуржщ).
Витаминлярин мигдарына эюря гара гараьат даща цстцн сайылыр. Бунун тяркибиндя 400 мг% Ж витамини вардыр. Одур ки, гара гараьат даща чох бежярилир. Гара гараьат эилялярля, аь вя гырмызы гараьат ися салхымларла дярилир. Гара гараьат 2 щяфтя мцддятиня, аь вя гырмызы гараьат ися 5-7 эцн мцддятиня сахланыла билир. Бунларын шещли олмасы сахлама мцддятини даща да азалдыр.
Гара гараьатын тяркибиндя 7-10% шякяр, о жцмлядян 5,7-7% глцкоза, 0,9-1,6% фруктоза вя 0,5-2% сахароза, 1,9-3,7% туршу (лимон вя алма), 1,5% пектин маддяси, 3,76% селлцлоза, 0,33-0,42% ашы маддяси, 0,5% минерал маддя, 0,53-1,41% азотлу маддя вардыр. Гара гараьатын йайылмыш сортларындан Мящсулдар Лийа, Боскоп нящянэи, Лакстон, 8-жи Девисон, Эент, Голиаф, Сентйабр Дaниелйасы, Неаполитански вя с.-дир.
Гара гараьатын кейфиййяти дювлят стандартынын (ГОСТ 21450-75) тялябляриня жаваб вермялидир. Кейфиййятжя гара гараьатын эиляляри тязя, тямиз, йеткин, бир помолоъи сорта мянсуб, зядясиз вя саьлам олмалыдыр.
Биткинин башга щиссяляринин мигдары 1,0%-дян, кал мейвяляр 5,0%, гуруйуб йанмыш эиляляр 3,0%, бир-бириня йапышмыш эиляляр ися 4%-дян чох олмамалыдыр.
Гырмызы вя аь гараьатын тяркибиндя орта щесабла 6,7-8,2% шякяр, 2,6-3,8% туршу, 20-45 мг% Ж витамини, 0,19-0,26% пектин маддяляри, 0,24-2,38% протопектин, 0,41% пентозан, 3,88% селлцлоза, 0,11% ашы вя бойа маддяси, 0,20-0,91% азотлу маддяляр вардыр.
Гырмызы гараьатын йайылмыш сортларындан Гырмызы Версалски, Гырмызы Щолландийа, Красный крест, Мящсулдар Фейа, Замок Хаутона, Гырмызы чутовка вя с. эюстярмяк олар.
Аь гараьатын сортларындан Аь Булонски, Аь версалски, Аь Щолландийа вя Йутерборг мисал эюстяриля биляр.
Щягиги эилямейвяляря аид олан фирянэцзцмц, гушцзцмц, гараэиля вя мярсин ян чох Rusiyanın шимал вя орта зоналарында йетишир.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 |


