Партнерка на США и Канаду по недвижимости, выплаты в крипто
- 30% recurring commission
- Выплаты в USDT
- Вывод каждую неделю
- Комиссия до 5 лет за каждого referral
Язэилин ики ясас нювц вардыр: 1. ади язэил (Меспилус Эерманижа); 2. субтропик вя йа йапон язэили (Ериоботщрйа ъапопижа).
Ади язэил йабаны щалда Гафгазда, Крымда вя Тцркмянистанда битир. Ади язэилин мейвяси хырда олуб, чякиси 15-35 гр-дыр. Тязя дярилмиш язэил бярк вя аьызбцзцшдцрцжц олур. Сонралар йеишмя дюврцндя йумшалыр, дады ися ширинляшир.
Йапон язэили аз мигдарда Гафгазын Гара дяниз сащилиндя, Крымын жянуб сащилиндя бежярирляр. Язэилдян тязя щалда, мцряббя, пастила, карамел ичлийи, дузламаг, сиркяйя гоймаг вя екстракт щазырламаг (язэилшяраб) цчцн истифадя едилир. Там йетишмиш язэилин йумшаг щиссясинин тяркибиндя 5,2% су, 8,5% шякяр, 0,8% туршу, 1,4% пектин маддяляри, 0,65% азотлу маддяляр, 1,8-2,5% селлцлоза, бир гядяр алма туршусу вар. Йетишмя нятижясиндя шякяр вя алма туршусу азалыр, аз мигдарда спирт вя сиркя туршусу ямяля эялир ки, бу да ona пис xoşagəlməyənтам верир.
Азярбайжанда Габак-язэил, Гябяля-язэил вя Гайсы-язэил сортлары бежярилир. Субтропик язэилин сортларындан Премйера, Тамана вя Фали сортларыны эюстярмяк олар. Бцтцн сортларда тохум мейвянин цмуми чякисинин 15-18%-ни тяшкил едир.
3.2. Чяйирдякли мейвяляр
Чяйирдякли мейвяляр аьажларын сайына вя мейвя баьларынын сащясиня эюря алмадан сонра 2-жи йери тутур. Бцтцн мейвя баьларынын 40%-я гядярини тяшкил едир. Бу група албалы, эилас, ярик, шафталы, эавалы, алча, эюйям, зоьал аиддир.
Чяйирдякли мейвяляр Русийанын мяркязи районларында, Украйнада, Белорусийада, Молдавийада, Шимали Гафгазда, Юзбякистанда бежярилир. Эиласа нисбятян албалы сойуьа давамлыдыр. Эилас, ясасян юлкянин жянуб районларында бежярилир. Ярик Орта Асийада, Даьыстанда, Крымда вя Загафгазийада бежярилир. Чяйирдякли мейвяляр чох сулу олдуьундан узун мцддят сахланыла билмир. Онлардан тязя щалда истифадя едилир вя компот, мцряббя, жем, ширя, мцхтялиф ичкиляр щазырламаг вя гурутмаг цчцн истифадя едилир.
Чяйирдякли мейвялярин кимйяви тяркиби 3.1 №-ли жядвялдя верилмишдир.
Албалы (Жерасус вулэарис Милл.) эцлчичяклиляр фясилясиндяндир. Албалы жинсинин 240 нювц вар. Албалы ятли щиссясинин гурулушундан вя рянэиндян асылы олараг 2 група бюлцнцр: Морели вя Аморели.
Морели групунун мейвяляри вя ширяси гара рянэли олур. Яксяр щалларда бунларын мейвяси тцнд гырмызыйа чалыр. Дад-там хцсусиййятиня эюря турша-ширин вя турш йарымгрупларына айрылыр. Морели групуна аид едилян албалыларын ян чох йайылмышларындан Украйна, Морели, Лйубскайа, Анадолу, Владимир, Бящряли Мичурин вя с. мисал эюстяриля биляр.
Аморели групундан олан албалы нювляринин мейвяси вя ширяси ачыг рянэдя олур. Щямчинин бунларын дады биринжи група нисбятян шириндир. Бу група аид олан албалы нювляриндян Монморанси, Чящрайы рянэли Аморели, Курсk шпанкасыны эюстярмяк олар.
Жядвял 3.1. Чяйирдякли мейвялярин кимйяви тяркиби, faizlə
Мейвялярин ады | Су | Шякяр | Туршу | Пектин маддяси | Селлцлоза | Ж витамини, мг%-ля |
Албалы | 77-87 | 8,4-14,5 | 0,9-2,3 | 0,4-0,6 | 0,18-0,25 | 2-6 |
Эилас | 74-85 | 10-17,0 | 0,5-1,0 | 0,4-0,7 | 0,2-0,3 | 10,0 |
Эавалы: Macar qrupu | 79-85 | 8,7-15,6 | 0,4-1,0 | 0,7-0,8 | 0,3-0,5 | 5-10 |
Ренклод qrupu | 83-86 | 9-12,3 | 0,6-1,5 | 0,4-0,6 | 0,2-0,3 | 5-17 |
Алча | 87-89 | 4,5-6,1 | 3-3,9 | 0,3-0,6 | 0,4-0,5 | 7-13 |
Ярик | 83-87 | 4,5-23,0 | 0,2-2,5 | 0,4-1,2 | 0,4-1,0 | 1-7 |
Шафталы | 85-88 | 7,5-15,0 | 0,5-1,0 | 0,6-1,2 | 0,4-0,5 | 7-20 |
Эюйям | 88-90 | 7,0 | 1,8 | 1,30 | 1,60 | 12-17 |
Зоьал | 82-86 | 8,9 | 2,0 | 0,90 | 2,0 | 5 |
Йетишмя мцддятиня эюря албалы тезйетишян (Тезйетишян морели, Кент, Эюдяксаплаг), ортайетишян (Пионер, Владимир, Украйна морели) вя эежйетишян (Идеал, Лйубскайа, Анадолу) групларына бюлцнцрляр.
Азярбайжанда Анадолу, Ири шпанка, Подбелски вя Тезйетишян инэилис албалы сортлары бежярилир. Албалынын кейфиййяти Азярбайжан Республика стандартынын (РСТ 290-76) тялябляриня жаваб вермялидир. Биринжи вя икинжи ямтяя сортуна бюлцнцр. Ян бюйцк ен кясийинин диаметри иримейвялилярдя 20 мм-дян, хырдамейвялилярдя ися 15 мм-дян аз олмамалыдыр. Албалы тязя щалда 20 эцн сахланыла биляр.
Эилас (Жерасус авиум Моенжщ.) албалыйа нисбятян истисевян олдуьундан, ясасян юлкямизин жянуб районларында бежярилир. Ятли щиссясинин гурулушуна эюря 2 група бюлцнцр: Бигаро вя Кини.
Бигаро групуна аид оланлар сых вя хырчылдайан ятли олмагла, ясасян консервляшдирмядя истифадя едилир. Бу група аид оланлардан сары Драгона, сары Денисйон, чящрайы Наполеон, Франсис (Франс Иосиф) вя Гызылы эиласлары эюстярмяк олар.
Кини групуна аид едилянляр бигаро групундан фяргли олараг даща зяриф ятли щиссяйя маликдир. Бунларын ятли щиссяси щям дя бош вя чох сулу олур. Ясасян тязя щалда сцфряyə vermək цчцн истифадя едилир. Бу група аид олан эилас сортларындан Тезйетишян, Гара найта, Апрелка эюстяриля биляр.
Азярбайжанда гядимдян бяри йерли эилас сортлары: Исфащани, Щясянбал, Ябляь, Шудуь, Ширин гара, Гара эилас, Нюврястя вя башгалары бежярилир.
Стандарт сортлардан Димажио, Олива Романы, Сары Дрaгoн, Юкцзцряйи, Чящрайы Наполеон, Бигаро Грол, Сары Денисyoн, Бианко эюзяли, тезйетишян Кассини, эежйетишян Кефтера вя с. эюстяриля биляр.
Эиласын кейфиййяти Азярбайжан Республика стандартынын (РСТ 293-76) тялябляриня жаваб вермялидир. Эиласын ян бюйцк ен кясийинин диаметри 20 мм-дян аз олмамалыдыр. Саплагсыз мейвялярин чякийя эюря мигдары 5%-дян чох олмамалыдыр. Икинжи сорт эиласын рянэинин вя юлчцсцнцн мцхтялиф жинсли олмасына, мейвянин 5%-дян 2 ядяд саьалмыш долу, йахуд мейвягурду зядяляринин олмасына ижазя верилир.
Эавалы, ясасян Гафгазда вя Крымда йабаны щалда йетишир. Украйнада, Молдавийада, Шимали Гафгазда бежярилир.
Баь эавалысы (Прунус доместижа Л.) бцтцн эавалы баьларынын 96%-ни тяшкил едир. Баь эавалысынын ян чох бежярилян нювляри ренклод, macar вя йумуртавари эавалыдыр.
Macar gavalısı гырмызымтыл-бянювшяйи рянэдя, цзяри аь мум тозу иля юртцлц, узунсов йумурта формасында, ятли щиссяси йашылымтыл сары, бярк вя ширин олур. Бу эавалыдан, ясасян гара эавалы гурусу истещсал едилир. Тязя щалда бир айа кими сахланыла биляр. Macar gavalısının ян чох йайылмыш сортларындан Ев эавалысы, Ади эавалы, Италйан эавалысы, Аъански эавалысы, Москва эавалысыдыр.
Ренклод эавалылары йумру формада, тясадцфи щалларда овалшякилли йашыл, сары, йашылымтыл-сары рянэдя ширин вя сулу олур. Ренклод эавалысынын сортларындан йашыл ренклод, Алтан ренклоду, Улленс ренклоду, колхоз ренклоду, Реформа эавалысыдыр.
Йумуртавари эавалылар чох ири, сары вя йа нарынжы рянэдя, сых, ширяли сары ятли щиссяйя вя турша-ширин дада маликдир. Бу група Сары йумуртавари, Гызыл дамжы, Шафталы эавалылары аиддир.
Бунлардан башга баь эавалысынын нюв мцхтялифликляриндян Анна Шпет, Викторийа, Сары Очаков эавалы сортлары да мювжуддур.
Азярбайжанда Бондебри, Шафталы эавалысы, Йашыл ренклод, Улленс ренклоду, Хурма macar, Ади macar, Анна Шпет, Сцгар, Сары албухара, Александр Дцма, Алтан ренклоду, Йерли Лакстон эавалы сортлары бежярилир. Йерли сортлардан Хатыны, Вязири, Сары албухара вя гара эавалыдыр.
Жыр эавалы (Прунус инситита Л.), ясасян йабаны щалда битир. Ади эавалыдан чох турш вя бцзцшдцрцжц олмасына эюря фярглянир. Сортларындан Мирабел, Нанси вя Волга жыр эавалысыны эюстярмяк олар. Ясасян мцряббя, консервляшдирмя вя гурутма цчцн сярф едилир.
Алча (Прунус диварижата Ледев) йабаны щалда йетишир. Бунунла йанашы, бязи мядяни сортлары да бежярилир. Ян чох Орта Асийада, Гафгазда вя Крымда йайылмышдыр.
Тязя щалда вя щямчинин емал мягсяди иля дя истифадя едилир. Алчадан мармелад, пастила, мцряббя, щабеля компот щазырланыр. Йерли ящали ися ондан туршу вя лавашана дцзялдирляр. Алчанын кейфиййяти ГОСТ 21405-75 цзря мцяййян едилир.
Азярбайжанда йетишян йерли сортлардан ян мящсулдар оланлары Талоби, Гара алча, Эюйжя Солтаны, Пайыз мяляси (пейвянд алча), Ряжяби, Яряши вя Гязвини сортларыдыр.
Эюйям (Жорнус мас Л.), ясасян жянубда чох йайылмышдыр. Хырда тцнд йашылы рянэдя вя цзяриндя мум тозу олур. Шахта вурдугда онун дад-там кейфиййяти йахшылашыр. Ян чох мцряббя, жювщяр вя туршиййат щазырламагда истифадя едилир.
Зоьал (Прунус спиноса Л.), ясасян Гафгазда, Крымда йабаны щалда битир вя щямчинин аз мигдарда мядяни щалда бежярилир. Зоьал хырда олуб, узунсов формада, тцнд гырмызы рянэдя кяскин турш дадлыдыр. Чяйирдяйи цмуми мейвянин 32%-ни тяшкил едир. Ясасян августун ахырлары вя сентйабрын яввялляриндя йетишир. Мцряббя, пастила, мармелад, ликюр, наливка, ширя щазырланмасында вя тязя щалда истифадя едилир. Сортларындан Gəncə, Сары зоьал, Гара зоьал эюстяриля биляр.
Зоьалын кейфиййяти QOСТ 16524-70 цзря мцяййян едилир.
Ярик (Прунус Арменика Милл) эцлчичяклиляр фясилясиндяндир. Ярик жинсинин 10 мцхтялиф йабаны формасы мялумдур, бунун да 3 нювц: ади, Сибир вя Манжурийа ярийи даща чох йайылыб. Мядяни ярик сортлары, ясасян Орта Асийада, Загафгазийада, Украйнада, Шимали Гафгаз вя Молдавийада бежярилир. Ярик тяйинатына эюря 2 група айрылыр: гурутмаг цчцн, консервлик вя сцфря цчцн. Ярик мяншяйиня вя ботаники хцсусиййятляриня эюря тяклиф етдийи тяснифата ясасян, 3 група бюлцнцр:
1. Орта Асийа групу ярикляри;
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 |


